E fundit!

22:51 TODAY

Businessman Artur Shehu breaks his silence: I am a long-time land owner in Zvërnec, I don't know the investors at all

Albanian businessman Artur Shehu spoke on the Opinion show...

Analysis/ Could Kosovo be forced to choose between the US and the EU?

2026-04-05 16:18:00, Kosova & Bota CNA

For years, Kosovo relied on a united West to push forward its state-building and international integration. Now, as the United States and the European Union increasingly diverge in their priorities and approaches, this support no longer seems so coordinated – confronting Kosovo with new political and strategic challenges.

Last week marked the 27th anniversary of the NATO intervention that halted the violence of Serbian forces in Kosovo and forever changed the course of its history. The decision, at the time, was coordinated by all allies and confirmed their commitment to stopping the bloodshed and ethnic cleansing.

"Today, we and our 18 NATO allies agreed to do what we said we would do, what we must do to restore peace ," said then-US President Bill Clinton on March 24, 1999.

Since then, Kosovo has consolidated its independence. With its challenges and successes, it has been internationally recognized, accepted into various organizations, and made important steps towards Euro-Atlantic integration - all thanks to the continued support of its Western allies.

But the path towards full membership in the EU and NATO remains long and closely linked to the West, which is different today - divided and unclear in its positions.

Tensions between the US on one side and Europe on the other have culminated in the war in Iran, but have, in fact, begun to rise since the beginning of the second term of US President Donald Trump, over a range of issues - from trade to his ambitions for Denmark's autonomous territory, Greenland.

In one of the strongest warnings made this week, Trump threatened to withdraw the US from NATO after European allies refused to send ships to unblock the Strait of Hormuz, near Iran.

Previously, he described the alliance as a "paper tiger" that does not support the US.

"I will say it publicly, we are very disappointed with NATO, because NATO has done nothing... The most important thing is that we come to their aid, but they never come to our aid," Trump said.

Although he had warned that he would address this topic in his address to the nation on April 1, he avoided it.

A day later, the co-chairs of the NATO Watch Group in the US Senate said that Congress will not allow Washington to withdraw from the Western military alliance.

On the other side of the Atlantic, EU foreign policy chief Kaja Kallas acknowledged that the relationship between the two poles is "complicated."

In an interview with the Financial Times last month, she said the United States "wants to divide Europe."

“Mendoj se është e rëndësishme që të gjithë ta kuptojnë se SHBA-ja e ka bërë shumë të qartë se dëshiron ta përçajë Evropën. Ajo nuk e pëlqen Bashkimin Evropian”, tha Kallas.

Deklarata u bë ato ditë kur administrata Trump nisi hetime tregtare ndaj Bashkimit Evropian dhe disa vendeve të tjera, duke i akuzuar për praktika të padrejta tregtare, dhe për pasojë, këto vende mund të përballen me tarifa të reja në muajt në vijim.

“Vendet e huaja që na kanë mashtruar për vite me radhë, janë në ekstazë, janë shumë të lumtura, dhe po vallëzojnë në rrugë, por nuk do të vallëzojnë edhe për shumë kohë. Për këtë, ju siguroj”, tha Trump.

Jehu i kësaj përçarjeje ndihet larg, dhe Kosova shfaqet si një partnere veçanërisht e brishtë dhe e ekspozuar.

Një studim i fundit i Grupit për Studime Ligjore dhe Politike në Prishtinë identifikoi pesë rreziqe kryesore që i kanosen Kosovës nga kjo situatë - nisur ndërhyrja në rritje në punët e brendshme të Kosovës, cenueshmëria më e lartë ndaj kërcënimeve të jashtme, erozioni i parimit të sovranitetit, forcimi i autoritarizmit, deri te pengesa në procesin e integrimit euro-atlantik.

Autori i studimit, Alejandro Esteso Perez, shpjegon për programin Expose të Radios Evropa e Lirë se Kosova është më e cenueshme se vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, për faktin se statusi i saj i kontestuar e vendos atë në një pozicion të pafavorshëm ndërkombëtar, duke mos i lejuar të ketë njohje të plotë, pjesëmarrje të barabartë në institucionet ndërkombëtare dhe vend në Organizatën e Kombeve të Bashkuara.

“Këto pesë rreziqe duhet të kuptohen si tërësi. Të gjitha kontribuojnë në pozicionin aktual dhe të ardhshëm të Kosovës nëpërmjet dimensioneve të ndryshme dhe në shkallë të ndryshme. Ekzistojnë rreziqe brenda vendit, rajonit dhe ndërkombëtare, të cilat nxiten nga aktorë të ndryshëm, por të gjitha ndikojnë në pozicionin e Kosovës në afat të shkurtër dhe të mesëm”, thotë Perez.

Toby Vogel, nga Këshilli për Politikat e Demokratizimit në Bruksel, pajtohet se siguria dhe e ardhmja politike e Kosovës janë gjithnjë e më të cenueshme.

Ndërsa shpesh flitet për skenarë konkretë - si tërheqja e trupave amerikane nga misioni paqeruajtës i NATO-s në Kosovë, KFOR - Vogel e sheh rrezikun kryesor diku tjetër: te pasiguria.

“Jetojmë në një mjedis gjeopolitik tepër të vështirë: nuk kemi vetëm luftën në Iran, por edhe atë në Ukrainë. Po ashtu, Gaza mbetet e pazgjidhur, tani ka luftë edhe në Liban dhe çështje të tjera të ngjashme. Të gjitha këto e shpërqendrojnë vëmendjen nga një analizë strategjike për Ballkanin. Dhe me keqardhje duhet të them se Kosova ka rënë thuajse në fund të listës së prioriteteve për evropianët”, thotë Vogel për Exposenë.

Vogel paralajmëron se çdo ndryshim i mundshëm në praninë ndërkombëtare në Kosovë mund të provokojë veprime më agresive nga aktorë të ndryshëm.

Ai nuk e përjashton as skenarin e incidenteve të lokalizuara, që mund të përshkallëzohen në një zinxhir reagimesh, duke theksuar se BE-ja nuk është e gatshme të përballet me Serbinë, e cila vazhdon të ketë pretendime territoriale ndaj Kosovës.

“Pra, në rast se SHBA-ja tërheq trupat nga KFOR-i, kjo mund të ketë pasoja shumë serioze. Jo në kuptimin e një rikthimi të menjëhershëm të dhunës, e lëre më të luftës... edhe pse, sinqerisht, në këto kohë dhe kushte kaotike, nuk do të përjashtoja asgjë”, thotë Vogel.

Me Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare, Shtetet e Bashkuara u kanë bërë thirrje Kosovës dhe Serbisë të bëjnë përparim konkret drejt normalizimit të marrëdhënieve, dhe kanë theksuar nevojën për mbështetjen e një marrëveshjeje përfundimtare, të bazuar në njohjen reciproke.

Megjithatë, dy vendet nuk kanë zhvilluar asnjë takim të nivelit të lartë qysh në shtator të vitit 2023, ndonëse në BE kanë deklaruar gatishmërinë e tyre për ta ndërmjetësuar një të tillë.

Vogel vlerëson se qëllimi i deklaruar përfundimtar i dialogut - njohja reciproke - është zbehur ndjeshëm në Bruksel, dhe shton se BE-ja nuk ka treguar interes real për ta avancuar Kosovën në procesin e anëtarësimit, duke mbetur i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor pa status kandidati.

Perez, në anën tjetër, thotë se është e vështirë të bëhen parashikime të sakta për dialogun me Serbinë, integrimin në BE dhe çështjet e sigurisë, për shkak të paparashikueshmërisë gjeopolitike në Uashington dhe paqëndrueshmërisë së zhvillimeve globale.

“Kriza aktuale energjetike, që ka pasuar sulmin e SHBA-së dhe Izraelit në Iran, është një zhvillim i ri dhe fatkeq, që në masë të madhe nuk ka mundur të parashikohet. Kjo situatë po e detyron Bashkimin Evropian që ta zhvendosë vëmendjen e tij diplomatike larg zgjerimit dhe Ballkanit Perëndimor, duke rrezikuar që Kosova të mbetet e neglizhuar”, thotë Perez.

I pyetur nëse Kosova duhet të zgjedhë anë mes SHBA-së dhe BE-së, Perez thekson se vendi duhet të tregojë koherencë mes vlerave demokratike që promovon dhe veprimeve të tij në politikën e jashtme.

Sipas tij, rreshtimi përkrah regjimeve problematike në iniciativa ndërkombëtare, krijon perceptimin e një nënshtrimi të pakushtëzuar, më shumë sesa të një sovraniteti të mirëfilltë, duke e zbehur imazhin e Kosovës si shtet me ambicie demokratizuese.

Kosova i është bashkuar Bordit të Paqes për Gazën - një nismë kjo e ndërmarrë nga presidenti Trump, ku përfshihen edhe vende me prirje autoritare, si Azerbajxhani dhe Uzbekistani.

Fuqitë kryesore evropiane - përfshirë Francën, Gjermaninë, Mbretërinë e Bashkuar dhe Spanjën - kanë refuzuar t’i bashkohen këtij projekti dhe kjo, sipas Vogelit, tregon se Kosova, në njëfarë mënyre, ka marrë anë.

"This is something the EU does not like. It does not look favorably on a potential candidate country aligning itself so openly with the US in a move that many consider a potential rival organization to the United Nations ," says Vogel.

However, he sees the decision as a pragmatic rather than ideological move. Faced with the lack of a realistic prospect for EU membership, the rejection of recognition by five countries, and the bloc's often punitive stance, he says that Kosovo's joining the Peace Board serves as a way to stay close to the US and as a shield against sudden changes in international politics.

But, despite this, Vogel sees Kosovo's long-term future within Europe, mainly through pan-European structures and strong bilateral relations with key EU states.

For the authorities in Kosovo, these alliances with the West remain without alternative, but the lack of transatlantic coordination, according to analysts, has significantly limited their room for maneuver.

They emphasize that the country's future depends not only on domestic actions, but also to a large extent on decisions made in the main centers of power in the West. And that is where clarity is currently lacking. /REL