Reforma në drejtësi/ Dumani: Vendim kombëtar për të vendosur themelet morale të shtetit

24 Nëntor 2025, 13:38, Aktualitet CNA

Reforma në drejtësi/ Dumani: Vendim kombëtar për të

Kreu i SPAK-ut, Altin Dumani, nga Brukseli në një prononcim për Qendrën Europiane të Politikave ka folur për reformën në drejtësi dhe evolucionin e SPAK-ut.

Dumani ka theksuar se kur Shqipëria nisi reformën e saj në drejtësi në vitin 2016, shumë besonin se ishte tepër ambicioze, tepër përçarëse, ndoshta edhe joreale, por Shqipëria kishte arritur një pikë ku sistemi i mëparshëm, i kapur dhe i kompromentuar, nuk mund t'u shërbente më qytetarëve.

Kreu i SPAK-ut, Dumani, tha se reforma nuk ishte thjesht një ushtrim ligjor, por ishte një vendim kombëtar për të vendosur themelet morale të shtetit.

Kryeprokurori tha se hapi më dramatik ishte vetingu i gjyqtarëve dhe prokurorëve, një proces i paprecedentë në Europë, ku rreth 50% e magjistratëve u shkarkuan.

Ndër të tjera reforma nuk është e përkryer dhe nuk ka përfunduar, por tregon se transformimi sistemik është i mundur kur shoqëria zgjedh integritetin mbi cinizmin dhe institucionet ndërtohen për shërbim publik.

Dumani nënvizoi se misioni i SPAK-ut mbetet i njëjtë, të punojë në mënyrë të pavarur, të japë rezultate dhe të justifikojë besimin e njerëzve, duke qëndruar krah për krah me partnerët europianë kundër kërcënimeve që na përkasin të gjithëve.

“Faleminderit, është një privilegj të flas në Qendrën Europiane të Politikave për një temë që shkon në zemër të qëndrueshmërisë demokratike, mësimet nga reformat në drejtësi të Shqipërisë dhe evolucioni i SPAK-ut si institucioni i saj flamurtar.

Kur Shqipëria nisi reformën e saj në drejtësi në vitin 2016, shumë besonin se ishte tepër ambicioze, tepër përçarëse, ndoshta edhe joreale, por Shqipëria kishte arritur një pikë ku sistemi i mëparshëm, i kapur dhe i kompromentuar, nuk mund t'u shërbente më qytetarëve.

Reforma nuk ishte thjesht një ushtrim ligjor, por ishte një vendim kombëtar për të vendosur themelet morale të shtetit.

Hapi më dramatik ishte vetingu i gjyqtarëve dhe prokurorëve, një proces i paprecedentë në Europë, ku rreth 50% e magjistratëve u shkarkuan.

SPAK lindi nga kjo arkitekturë e re, një institucion i ndërtuar mbi vizion dhe pavarësi, i specializuar për të përballuar korrupsionin e nivelit të lartë dhe krimin e organizuar.

Nëntë vjet më vonë, disa mësime janë të qarta: së pari, pavarësia nuk ndodh rastësisht; ajo kërkon projektim, disiplinë dhe profesionalizëm.

Pavarësia e SPAK-ut nuk është simbolike, ajo lejon prokurorët dhe hetuesit të punojnë pa frikë apo ndërhyrje. Së dyti, pavarësia duhet të shoqërohet me aftësi: ndërtimi i kapaciteteve hetimore në krimin financiar, analizën kibernetike, komunikimet e koduara dhe gjurmimin e kriptomonedhave ishte thelbësor. Së treti, besimi është fuqi: SPAK është institucioni më i besuar në Shqipëri me nivele mbështetjeje rreth 70%.

Krimi i organizuar nuk respekton kufijtë, dhe as drejtësia nuk mundet vetëm në nivel kombëtar. Bashkëpunimi me homologët ndërkombëtarë është i domosdoshëm dhe efektiviteti kërkon besim. Sot SPAK-u ka fituar besimin e komunitetit ndërkombëtar dhe është bërë një burim i vlefshëm informacioni dhe një gjenerator i pistave operacionale të përdorura nga partnerët europianë dhe transatlantikë. Rezultatet janë të prekshme: 76 zyrtarë të nivelit të lartë të hetuar, rreth gjysma të dënuar, dhjetëra organizata kriminale të shkatërruara dhe rreth 300 milionë euro të sekuestruara ose konfiskuara në pesë vjet.

Reforma nuk është e përkryer dhe nuk ka përfunduar, por tregon se transformimi sistemik është i mundur kur shoqëria zgjedh integritetin mbi cinizmin dhe institucionet ndërtohen për shërbim publik. Misioni i SPAK-ut mbetet i njëjtë: të punojë në mënyrë të pavarur, të japë rezultate dhe të justifikojë besimin e njerëzve, duke qëndruar krah për krah me partnerët europianë kundër kërcënimeve që na përkasin të gjithëve.

Për të qenë të suksesshëm në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, duhet të ketë institucione të specializuara, prokurorë dhe hetues të pavarur brenda dhe jashtë hierarkisë, dhe profesionalizëm e integritet në përzgjedhjen e tyre, si dhe mbështetje të pakushtëzuar nga komuniteti ndërkombëtar”, tha Dumani./ CNA