web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Amendamenti 907 kundrejt agjendës së paqes së Baku-së

19 Dhjetor 2025, 14:30, Kosova & Bota CNA

Amendamenti 907 kundrejt agjendës së paqes së Baku-së

Më 18 dhjetor, produktet e naftës azerbajxhanase filluan të eksportohen në Armeni si pjesë e agjendës së paqes. Ky proces përfshin dërgimin e 22 vagonëve cisternë me karburant AI-95 të prodhuar nga Kompania Shtetërore e Naftës e Azerbajxhanit (SOCAR).

Ky hap, në të vërtetë, shënon një ndryshim cilësor në vetë natyrën e ndërveprimit azerbajxhano-armen. Për herë të parë në një periudhë të gjatë, faktorët ekonomikë po dalin në plan të parë, të kombinuar me marrëveshjet politike, duke shërbyer si një mjet shtesë për stabilizimin dhe ndërtimin e besimit. Marrëveshja e arritur më 28 nëntor në Gabala, Azerbajxhan, midis zëvendëskryeministrave të Azerbajxhanit dhe Armenisë, Shahin Mustafayev dhe Mher Grigoryan, është e natyrës praktike dhe pasqyron konceptin e dividentëve ekonomikë nga procesi i paqes.

Kjo marrëveshje kontribuon në zhvillimin e marrëdhënieve ekonomike dhe tregtare mes dy vendeve dhe në zgjerimin e lidhjeve midis shteteve rajonale në të ardhmen. Me fjalë të tjera, dërgimi i karburantit shërben si një pikënisje simbolike për një fazë të re të kontakteve ekonomike.

Një skenar i tillë ishte i vështirë të imagjinohej vetëm pak vite më parë, por sot bota po dëshmon kthimin e Baku-së dhe Jerevan-it në parimet bazë të ndërveprimit ekonomik. Mekanizma si këta mbartin potencialin më të madh për stabilitet afatgjatë, pasi krijojnë një interes objektiv për të dyja palët në ruajtjen e marrëdhënieve të qëndrueshme dhe një mjedisi të parashikueshëm.

Në fakt, po shfaqet një model në të cilin vendet e rajonit, të shënuara prej dekadash nga konflikte të përgjakshme, fillojnë ta shohin stabilitetin dhe komunikimin e hapur si një interes kolektiv.

Ndërsa diskutimet e mëparshme fokusoheshin vetëm në transitin e grurit kazak dhe rus përmes territorit azerbajxhanas drejt Armenisë, sot jemi dëshmitarë të eksportit të produkteve azerbajxhanase të naftës te një vend fqinj, gjë që përshtatet organikisht në konceptin e dividentëve ekonomikë të paqes.

Amendamenti 907 kundrejt agjendës së paqes së Baku-së

Në këtë rast, procesi i paqes pushon së qeni një konstrukt abstrakt politik dhe merr një dimension konkret, të shprehur përmes rrjedhës së mallrave, kapitalit dhe investimeve. Kjo hedh themelet për rivendosjen graduale të lidhjeve tregtare dhe ekonomike të ndërprera nga vitet e konfliktit, dhe kontribuon në formimin e një sistemi të ri të ndërvarësisë rajonale, në të cilin prishja e marrëdhënieve bëhet ekonomikisht e pafavorshme.

Në këtë kuadër, zbatimi i Korridorit të Zangezurit (korridori që lidh pjesën kryesore të Azerbajxhanit me eksklavën e tij të Nahçivanit përmes Armenisë) luan një rol veçanërisht të rëndësishëm, pasi ka potencialin për të transformuar rrënjësisht konfigurimin e rrugëve të transportit dhe tregtisë në Eurazi. Nisja e tij do të krijojë mundësi shtesë transiti, do të zgjerojë aksesin në treg dhe do të rrisë lidhshmërinë e përgjithshme rajonale. Kështu, logjika ekonomike po zëvendëson gradualisht qasjet e politizuara të bazuara në akuza reciproke dhe mosbesim. Në këto kushte, lind në mënyrë të pashmangshme pyetja e rishikimit të kufizimeve të politikës së jashtme të formuara në një kontekst të ndryshëm historik dhe politik.

Në veçanti, Amendamenti 907, i cili ndalon qeverinë e SHBA-së të ofrojë ndihmë për Azerbajxhanin, duket gjithnjë e më i vjetruar.

Fillimisht i miratuar në vitin 1992 bazuar në pretendimet armene për një bllokadë të supozuar, ky amendament sot është qartësisht i dëmtuar nga realitetet aktuale, duke përfshirë rifillimin e kontakteve tregtare. Për më tepër, me zbatimin e Korridorit të Zangezurit dhe seksionit të tij armen të mbështetur nga administrata e SHBA-së, kundërshtimet e mëparshme kanë humbur rëndësinë e tyre politike dhe praktike.

Presidenti Trump ka ngrirë aplikimin e amendamentit, por vetëm Kongresi mund ta shfuqizojë atë. Hapi i parë në këtë drejtim është bërë tashmë: më 9 dhjetor, përfaqësuesja e SHBA-së, Anna Paulina Luna, prezantoi një projektligj që synon shfuqizimin e plotë të Amendamentit 907.

Ligjvënësit amerikanë duhet të veprojnë tani dhe ta mbështesin këtë përpjekje duke hequr dispozitën e Aktit të Mbështetjes së Lirisë të vitit 1992, i cili aktualisht qëndron si një pengesë për zgjerimin e bashkëpunimit midis Baku-së dhe Washington-it.

Është e rëndësishme gjithashtu të konsiderohet edhe konteksti më i gjerë ndërkombëtar. Përpjekjet e Azerbajxhanit për të zhvilluar bashkëpunimin ekonomik me Armeninë përputhen objektivisht me iniciativën e paqes të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump. Në këtë kuptim, Baku nuk është një pjesëmarrës pasiv, por një aktor aktiv, hapat e të cilit përforcojnë procesin e paqes me masa konkrete ekonomike.

Së fundi, eksporti i grupit të parë të produkteve të naftës azerbajxhanase në Armeni shënon një sinjal sistemik për lojtarët rajonalë dhe aktorët e jashtëm. Kjo tregon se agjenda e paqes në Kaukazin e Jugut po shndërrohet në veprime praktike të bazuara në pragmatizëm, përfitim reciprok dhe fokus në stabilitetin afatgjatë. Në këtë mënyrë, lidhjet ekonomike kanë potencialin të bëhen vetë themeli që siguron pakthyeshmërinë e ndryshimit pozitiv dhe vendos një trajektore të re për zhvillimin e të gjithë rajonit./ CNA





Lajmet e fundit nga