A e bën dot Berisha Reaganin?

7 Dhjetor 2021, 11:02, Opinione CNA

Nga Klodian Tomorri

Në vitet 80? SHBA-të ishin bërë praktikisht një vend i majtë. Në gjysmë shekullin e fundit, Shtëpia e Bardhë ishte qeverisur plot 35 vjet nga demokratët, ndërkohë që në Kongres dominimi i tyre kishte qënë edhe më absolut.

Në qarqet e elites intelektuale amerikane, në ate kohë, mbizotëronte konsensusi se konservatorizmi kishte vdekur dhe tashmë ishte një rryme e parëndësishme në jetën politike. Prova më e fundit ishte dështimi i Barry Goldwater në primaret brenda Partisë Republikane.

Kriza politike e së djathtes dhe monopartitizmi nuk janë ngjashmëria e vetme e Amerikës së viteve ?80 me Shqipërinë e sotme. Qeverisja e gjatë e së majtes kishte avancuar një sërë politikash, që kishin shkundur jetën sociale të vendit, veçanërisht axhenda gay dhe politikat feministe. Këto ndryshime kishin shkaktuar pakënaqësi të medha tek komunitetet fetare të SHBA-ve.

Nga ana tjeter, taksat e larta dhe shtrëngimi i dares rregullatore kishin mërzitur jo pak eliten koorporatiste amerikane dhe biznesin në teresi. Së fundmi, në atë kohe Shtetet e Bashkuara vuanin nga një kriminalitet i lartë, vecanërisht krimet e natyrës ordinere mbi qytetarët dhe familjet amerikane.

Me pak fjalë, pakënaqësia ndaj qeverisjes të së majtes ekzistonte, por ishte e fragmentarizuar dhe deri në atë kohë askush nga e djathta politike nuk kishte arritur ta kanalizonte këtë pakënaqësi në votë popullore.

Në vitin 1975, Ronald Reagan tentoi të siguronte kandidimin për në Shtëpinë e Bardhë, por humbi në primare ndaj Gerald Ford. Baza republikane mendoi se Reagan ishte i moshuar dhe nuk mund të arrinte t?i siguronte Partisë fitoren. Por 5 vjet më vonë, aktori i dalë në pension u rikthye.

Presidenca e Jimmy Carter kishte qënë problematike. Kriza e ekonomisë amerikane i ishte mbivendosur pakënaqësive të tjera sociale. Reagan arriti të merrte besimin e republikanëve në primare, por mbi të gjitha arriti të siguronte mbështetjen e të gjitha grupeve të rëndësishme të interesit, që ishin të lodhur nga politikat e majta duke filluar nga komunitetet fetare, biznesi, por edhe familjet e trembura nga kriminaliteti dhe të terrorizuara nga ?forcat satanike të liberalizmit?.

Ronald Reagan është ndoshta presidenti më i suksesshëm i SHBA-ve pas Luftës së Dytë Botërore. Ai arriti t?i jepte fund krizës ekonomike duke e rikthyer ekonominë amerikane në kapacitet të plotë, reduktoi kriminalitetin e brendshëm dhe forcoi ndikimin e SHBA-ve në arenën ndërkombëtare.

Por arritja më e madhe e presidences se Reaganit ishte se ajo shpëtoi SHBA-të nga monopartitizmi faktik. Reagan e ktheu Amerikën djathtas. Jo vetëm duke rihapur sërish garën, por duke e detyruar edhe Partinë Demokratike që të zhvendosej me djathtas.

Shqipëria është sot në një situatë identike me atë të SHBA-ve në vitet 80?. Kjo ngjashëri është e dukshme në avancimin e politikave liberale me karakter ateist, që sulmojnë familjen tradicionale.

Së dyti është e dukshme në politikat antibiznes dhe antitreg, që ndryshe nga SHBA-të, në Shqipëri shfaqen përmes crony kapitalizmit dhe kapjes së shtetit.

Po kështu, kriminaliteti dhe korrupsioni janë probleme madhore, që me gjasa do të perkeqesohen më shumë nga mungesa e garës politike. Por ngjashmëria me e madhe është sigurisht ambienti politik.

Me Partine Socialiste prej 12 vitesh në pushtet dhe opozitën në krizë të thellë, Shqipëria po lundron në ujerat e rrezikshem të monopartitizmit. Për një demokraci hibride, ky është rreziku më i madh i mundshëm.

Dhe është një rrezik që dikush do të duhet ta thyejë.

A është Sali Berisha njeriu më i përshtatshëm për ta bërë këtë? Ndoshta jo. A mundet ai ta bëjeë dot? Ndoshta jo. Por të gjithe ne duhet të shpresojmë që të pakten lëvizja e Berishës të arrijë të shkundë ambientin politik. Përndryshe siç thonë amerikanët ?ëe?re all fucked up?. Fundja, kjo është Shqipëria. Reaganet nuk kemi ku t?i gjejmë./CNA.al