web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Rama intervistë për "The Jerusalem Post": Antisemitizmi fillon me hebrenjtë, por kërcënon të gjithë njerëzimin

1 Shkurt 2026, 19:38, Politikë CNA

Kryeministri Edi Rama ka dhënë një intervistë për gazetën izraelite “The Jerusalem Post”, gjatë vizitës së tij në Izrael javën e kaluar.

Gjatë intervistës dhe konferencës ndërkombëtare mbi antisemitizmin “Generation Truth” në Izrael, Rama theksoi se antisemitizmi nuk është vetëm urrejtje ndaj hebrenjeve por një sulm ndaj gjithë njerëzimit.

Kreu i qeverisë ka treguar për gazetën izraelite edhe për ndëprerjen dhe rivendosjen e marrëdhënieve mes Shqipërisë dhe Izraelit.

Gjithashtu ndër të tjera ka folur për mënyrën se si Shqipëria strehoi hebrenjtë gjatë Holokaustit dhe për luftën në Gaza.

Artikulli i plotë i “The Jerusalem Post”:

Në skenë në Jerusalem javën e kaluar, kryeministri shqiptar Edi Rama i zgjodhi fjalët me kujdes dhe i mori ato nga tradita hebraike.

“Talmudi mëson se kushdo që shpëton një jetë të vetme, është sikur të ketë shpëtuar të gjithë botën”, tha ai në konferencën ndërkombëtare mbi antisemitizmin “Generation Truth” të organizuar nga Ministria e Çështjeve të Diasporës dhe Luftimit të Antisemitizmit.

Takimi, i mbajtur në Jerusalem për të dytin vit radhazi, që përkon me Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit, solli në Izrael udhëheqës ndërkombëtarë dhe figura të komunitetit hebraik për të diskutuar rritjen globale të antisemitizmit.

“Antisemitizmi nuk është thjesht urrejtje kundër hebrenjve, por një sulm ndaj vetë arkitekturës morale të njerëzimit”, tha Rama.

Disa orë më vonë, në një intervistë për "The Jerusalem Post", ai shpjegoi kuptimin e fjalëve të tij.

“Bëhet fjalë për njerëzimin. Historia tregon se fillon me hebrenjtë, por nuk mbaron me hebrenjtë”, tha ai.

Paralajmërimi i Ramës, i cili është pjesërisht instinkt historik dhe pjesërisht gjykim politik, qëndron në qendër të marrëdhënies së tij me Izraelin. Pikëpamja e tij për Jerusalemin nuk është pikëpamja mesatare diplomatike. Ajo vinte nga një botë ku ai u rrit duke u mësuar të urrente shtetin hebre. Historia personale e Ramës fillon në një Shqipëri komuniste të izoluar nga bota, ku paranoja ishte politikë shtetërore dhe ku pak miq gjendeshin në të dyja anët e Perdes së Hekurt.

“Që kur isha fëmijë, isha i fiksuar pas Jerusalemit. Ne jetonim në një vend krejtësisht të izoluar dhe na mësuan se duhej të përgatiteshim për ‘luftën e madhe’, sepse ‘ata’ do të vinin për ne. ‘Ata’ ishin imperialistët amerikanë, socialimperialistët sovjetikë dhe sionistët izraelitë”, i tha Rama gazetës The Jerusalem Post .

Jerusalemi mbërriti nëpërmjet dy kanaleve, tha Rama. Njëri ishte versioni i miratuar nga shteti: ai i nxënësve të shkollës që lexonin gazetën e Partisë Komuniste në mëngjes, me raporte rreth "sa keq ushtria sioniste vret, plagos ose zhvendos palestinezët". 

Kanali tjetër ishte më privat dhe shumë më i ndaluar nën regjimin e Enver Hoxhës.

“Kanali tjetër i lidhjes sime ishte Bibla e gjyshes sime, e cila ishte një katolike shumë e zjarrtë. Bibla në atë kohë ishte e ndaluar, por ajo kishte një Bibël të vërtetë, dhe po kështu kishte edhe nëna ime. Pastaj, pas rënies së komunistëve, nuk munda të vija në Izrael, sepse nuk kishte udhëtim ajror ose detar. Por fillova të mësoja shumë më tepër rreth historisë së Jerusalemit dhe më në fund arrita të vija, dhe dashuria vetëm sa u rrit që atëherë", tha Rama.

Pas Luftës së Ftohtë, marrëdhëniet moderne midis Izraelit dhe Shqipërisë u rindërtuan. Marrëdhëniet u vendosën menjëherë pas themelimit të Izraelit, u ndërprenë për dekada dhe u rivendosën në fillim të viteve 1990.  Më vonë u hapën ambasada në Tel Aviv dhe Tiranë, dhe bashkëpunimi u zgjerua në fusha të ndryshme si ekonomi, kulturë, bujqësi, kibernetikë dhe turizëm.

Në konferencën e Jerusalemit, Rama përsëriti historinë e kohës së luftës që është bërë kartëvizita morale e Shqipërisë: kodin e nderit të njohur si Besa dhe mënyrën se si vendi i tij i strehoi hebrenjtë gjatë Holokaustit.

“Kur ??Shqipëria u bë i vetmi vend në Evropë që nuk dorëzoi asnjë hebre gjatë Luftës së Dytë Botërore, popullsia hebraike u rrit gjatë luftës”, tha Rama.

Ai tha se Shqipëria i ka dhënë më shumë se 3,700 emra Yad Vashem të hebrenjve që shpëtoi gjatë Holokaustit. Gjatë Holokaustit, zyrtarët nazistë erdhën në Shqipëri me dy kërkesa: listat e hebrenjve dhe listat e arit, tha Rama në konferencë.

Përgjigja u dha përmes autoriteteve të Shqipërisë dhe më pas u përforcua nga katër udhëheqësit fetarë të vendit - figurat që vetë nazistët i trajtuan si arbitra moralë dhe u përpoqën t'i angazhonin për të zgjidhur këto "dy çështje", tha ai.

Por Shqipëria nuk u përkul dhe as nuk bëri pazar, tha Rama. Përgjigja e saj ishte “e thjeshtë dhe përfundimtare: ‘Mund të merrni arin e tyre; nuk mund të merrni hebrenjtë tanë’. Ari ishte i tyre për ta marrë; hebrenjtë ishin tanë për t’i mbrojtur. Dhe kjo nuk është një legjendë; kjo është një dokument.”


“Antisemitizmi po rishfaqet sërish hapur dhe pa turp, shpesh i maskuar si kritikë politike, ankth kulturor, ose edhe më keq, superioritet moral”, tha ai.

“Urrejtja nuk fillon me dhunë”, tha Rama. “Ajo fillon me gjuhë. Ajo fillon me indiferencë. Ajo fillon me justifikime.”

Replika të cilës ai i rikthehej vazhdimisht, dhe një që e zbuloi më vonë me Post, ishte këmbëngulja e tij se sapo të fillosh të tolerosh antisemitizmin, në fakt po hap një vrimë në strukturën që i mban shoqëritë të qëndrueshme.

“Është si të hapësh një vrimë, pastaj ajo bëhet gjithnjë e më e madhe me kalimin e kohës. Ose të kesh një ndërtesë pa dritare ose dyer për mbrojtje", i tha ai gazetës. 

Rama foli edhe për masakrën e 7 tetorit dhe luftën dyvjeçare që pasoi. Lidhur me perceptimin se Izraeli ka dështuar në “luftën e marrëdhënieve me publikun” në Perëndim.

“Terrorizmi nuk është një perspektivë. Është thjesht një krim kundër njerëzimit. Pra, masakra e 7 tetorit nuk ishte rezistencë. Ishte vrasje masive", tha ai. 

Rama i pranoi vuajtjet palestineze në Gaza si “reale” dhe “vërtet zemërthyes”, por tha se detyrimet morale në Perëndim e kishin ngatërruar të vërtetën për disa njerëz.

“Jetojmë në kohë të vështira të së vërtetës, sepse tani, opinionet po trajtohen si fakte dhe faktet po trajtohen si opinione. Është një rrëmujë. Për më tepër, bazuar në besnikëri, njerëzit zgjedhin opinione se 'kjo është e drejtë' dhe pastaj e konsiderojnë atë si fakt. Është çmenduri të turbullosh vijat morale ose të legjitimosh terrorin në emër të proporcionalitetit. Paqja nuk do të thotë dhe nuk mund të nënkuptojë neutralitet ndaj terrorit”, i tha ai gazetës.

Marrëdhënia e Shqipërisë me Izraelin nuk kufizohet vetëm në historinë ceremoniale, tha Rama për Post. Izraelitët mund ta ndiejnë këtë në terren, veçanërisht në një kohë kur hebrenjtë janë përballur me armiqësi në pjesë të Evropës, tha ai.

“Nuk pati asnjë grumbullim, nuk kishte asnjë shenjë në asnjë formë apo formë antisemitizmi ndaj numrit shumë të madh të turistëve hebrenj që vinin në Shqipëri”, shtoi ai, duke e krahasuar atë me vendet e tjera fqinje ku turistët hebrenj kishin vuajtur për shkak të luftës së Izraelit kundër Hamasit.

Pati momente më të lehta gjatë vizitës së Ramës. Kryetari i Knessetit, Amir Ohana, i dhuroi atij një palë këpucë të dizenjuara me porosi, me flamurin shqiptar të stampuar, në shenjë vlerësimi.

Rama intervistë për "The Jerusalem Post": Antisemitizmi

Përveç kësaj, pati takime për të çuar përpara Dhomën e Tregtisë së Shqipërisë në Izrael dhe një konferencë për shtyp së bashku me Kryeministrin Benjamin Netanyahu. Rama gjithashtu mori duartrokitje në këmbë kur u ngjit në podiumin e Knessetit për t'u drejtuar deputetëve. Ai e shpjegoi atë afërsi në terma më të thjeshtë.

“Mendoj se është normale të jesh mik me Izraelin, por është një nder të konsiderohesh një mik kaq i ngushtë i Izraelit”, i tha ai gazetës Post.

I pyetur se çfarë do të ndodhë më pas midis dy vendeve, ai tha: “Shpresoj se do të kemi shumë gjëra të tjera të mira.”

Për Izraelin, vizita e Ramës ishte më shumë sesa thjesht një gjest diplomatik midis vendeve mike. Jerusalemi ka një aleat të vërtetë te kryeministri shqiptar, i cili mund të qëndrojë në skenë në kryeqytetin e përjetshëm të Izraelit dhe të citojë Talmudin.

Por për Ramën, përgjigjja është e qartë dhe kthehet te ideja e tij thelbësore për njerëzimin: që nëse i lejon të fillojnë me hebrenjtë, së shpejti ata do të vijnë kundër teje. /CNA





Lajmet e fundit nga