E fundit!

17:27 Politikë

Këlliçi denoncon sërish Jet Bank: Mungesë transparence që nga dita e parë, arsye serioze për hetime

Deputeti demokrat dhe nënkryetari i PD-së, Belind Këlliçi,...

Viti 2025, ndër tri vitet më të ngrohta të regjistruara ndonjëherë

7 Nëntor 2025, 08:21, Kosova & Bota CNA

Viti 2025, ndër tri vitet më të ngrohta të regjistruara

Tetori i vitit 2025 ishte i treti muaji më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë globalisht, sipas të dhënave nga Shërbimi i Ndryshimeve Klimatike Koperniku (C3S) i BE-së.

Muaji regjistroi një temperaturë mesatare të ajrit sipërfaqësor prej 15.14°C, 0.70°C mbi mesataren e tetorit të viteve 1991-2020, sipas të dhënave ERA5, e cila përdor miliarda matje nga satelitë, anije, avionë dhe stacione meteorologjike në të gjithë botën.

C3S tani thotë se viti 2025 është praktikisht i sigurt se do të përfundojë si viti i dytë ose i tretë më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë, ndoshta i barabartë me vitin 2023, vitin e dytë më të ngrohtë aktual, dhe pas vitit 2024, vitit më të ngrohtë të regjistruar ndonjëherë.

Koperniku thotë se gjetjet pasqyrojnë ritmin në rritje të ndryshimeve klimatike, i cili rrit temperaturat globale, ndërsa djegia e lëndëve fosile çliron gazra serrë që bllokojnë nxehtësinë në atmosferë. Ngrohja globale po zvogëlon gjithashtu mbulesën e reve në nivel të ulët, gjë që shkakton rritjen e temperaturave.

'Jemi tani në dekadën ku kufiri prej 1.5°C ka të ngjarë të tejkalohet'

Tetori i vitit 2025 ishte vetëm 0.16°C më i ftohtë se tetori më i ngrohtë i regjistruar ndonjëherë, në vitin 2023, dhe 0.11°C më i ftohtë se tetori i vitit 2024.

Muaji ishte 1.55°C mbi mesataren e vlerësuar të viteve 1850-1900 të përdorur për të përcaktuar nivelin para-industrial. Kjo e bën atë muajin e parë mbi 1.50°C që nga prilli i vitit 2025.

Ndërsa viti 2025 mund të mos arrijë 1.5°C mbi nivelin paraindustrial, temperatura mesatare globale për vitet 2023–2025 ka të ngjarë të kalojë 1.5°C. Sipas Kopernikut, kjo do ta bënte atë mesataren e parë trevjeçare që e arrin këtë që nga fillimi i regjistrimeve të motit, një kornizë kohore e njohur si periudha instrumentale që fillon në shekullin e 18-të kur informacioni për klimën filloi të mblidhej duke përdorur instrumente shkencore.

“Tani jemi në dekadën ku kufiri prej 1.5°C ka të ngjarë të tejkalohet, duke nxjerrë në pah ritmin përshpejtues të ndryshimeve klimatike dhe nevojën urgjente për veprim”, tha Samantha Burgess, Udhëheqëse Strategjike për Klimën në Copernicus.

Fennoscandia kishte temperaturat më të larta të ajrit mbi mesataren në Europë.

Temperatura mesatare mbi tokën evropiane për tetorin 2025 ishte 10.19°C, 0.60°C mbi mesataren e tetorit të viteve 1991-2020, duke u renditur jashtë dhjetë vendeve më të ngrohta të regjistruara ndonjëherë.

Temperaturat më të theksuara të ajrit mbi mesataren për Europën u regjistruan mbi Fennoscandia dhe Gadishullin Iberik jugor.

Temperaturat nën mesatare u përjetuan kryesisht në Europën Juglindore.

Jashtë Europës, temperaturat ishin më të larta se mesatarja në rajonet polare, veçanërisht mbi Kanadanë verilindore, Oqeanin Arktik qendror dhe Antarktidën Lindore.

Një rajon i madh me anomali të theksuara të temperaturës negative mbulonte pjesën më të madhe të Rusisë jugore dhe lindore dhe Mongolisë, si dhe pjesët lindore të Kazakistanit dhe Kinës më veriore.

Evropa përjetoi temperatura rekord të sipërfaqes së detit

Temperatura mesatare e sipërfaqes së detit (SST) për tetor 2025, duke përjashtuar rajonet polare, ishte 20.54°C, vlera e tretë më e lartë e regjistruar ndonjëherë për këtë muaj.

Pjesa më e madhe e Paqësorit të Veriut vazhdoi të përjetonte SST-të mbi mesataren, me nivele rekord në perëndim. Në të kundërt, SST-të ishin afër ose nën mesataren e viteve 1991-2020 në Paqësorin ekuatorial qendror dhe lindor, duke reflektuar një kalim drejt kushteve të dobëta të La Niñas.

Sektori europian i Oqeanit Arktik pa SST-të shumë më të larta se ato rekordthyese, ashtu si edhe Oqeani Indian lindor, pranë brigjeve të Indonezisë.

Në Arktik, shtrirja mesatare e akullit detar në tetor ishte 12 për qind nën mesataren, duke u renditur e teta më e ulët për muajin.

Në nivel rajonal, përqendrimet e akullit detar ishin më nën mesataren në sektorin euroaziatik të Oqeanit Arktik, veçanërisht në veri të Franz Josef Land dhe Severnaya Zemlya, duke përkuar me temperatura të ajrit sipërfaqësor shumë mbi mesataren.

Në rajonin e Antarktidës, shtrirja mujore e akullit detar ishte e treta më e ulët për tetorin, me 6 për qind nën mesataren.

Përqendrimet e akullit detar rreth Antarktidës ishin më nën mesataren në Detin Bellingshausen dhe në sektorin e Oqeanit Indian, ku kjo e fundit përkoi me temperaturat e ajrit sipërfaqësor shumë mbi mesataren në pjesën ngjitur të Antarktidës Lindore./ CNA