E fundit!

11:40 Aktualitet

Veliaj i ka humbur të gjitha, tani duhet të shkojë të gjykohet

Prej rreth një viti kryebashkiaku i arrestuar i Tiranës me...

Trump thotë se do të flasë me presidentin e Tajvanit në kundërshtim me protokollin

21 Maj 2026, 08:16, Kosova & Bota CNA

Trump thotë se do të flasë me presidentin e Tajvanit në

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se do të bisedojë me udhëheqësin tajvanez, Lai Ching-te, rreth një shitjeje të mundshme armësh, në atë që do të ishte një largim i madh nga tradita diplomatike.

Udhëheqësit amerikanë dhe tajvanezë nuk kanë folur drejtpërdrejt që nga viti 1979 - kur Uashingtoni ndërpreu lidhjet zyrtare me Tajvanin për të njohur qeverinë e Pekinit.

Pekini e pretendon Tajvanin si territorin e tij dhe nuk e ka përjashtuar marrjen e tij me forcë. Lai, i cili mori detyrën në vitin 2024, qëndron pas një prej përpjekjeve më të forta ndër vite për të forcuar mbrojtjen e ishullit.

SHBA-të e kanë mbështetur prej kohësh Tajvanin dhe janë të detyruara me ligj t'i sigurojnë atij një mjet për vetëmbrojtje, por është dashur ta balancojë këtë me ruajtjen e një marrëdhënieje diplomatike me Kinën.

Kur u pyet të mërkurën nëse planifikonte të fliste me Lai përpara se të merrte një vendim mbi shitjet e armëve nga SHBA-ja, Trump tha: "Do të flas me të. Flas me të gjithë... do të punojmë për këtë, problemin e Tajvanit".

Ai gjithashtu e vlerësoi marrëdhënien e tij me Presidentin e Kinës Xi si "të mrekullueshme", pas një samiti dy-ditor në Pekin javën e kaluar.

Në vitin 1979, SHBA-të miratuan Aktin e Marrëdhënieve me Tajvanin, i cili thotë se SHBA-të mund t’i “furnizojnë Tajvanit armë me karakter mbrojtës” - prandaj vazhdojnë t’i shesin armë Tajvanit.

Trump ka thënë se ende nuk ka vendosur nëse shitja e një pakete armësh me vlerë 14 miliardë dollarë (10.4 miliardë paund) Tajvanit, që thuhet se përfshin pajisje kundër dronëve dhe sisteme raketash të mbrojtjes ajrore, do të vazhdojë.

Sipas një raporti të Financial Times, Pekini aktualisht po pezullon një vizitë të propozuar nga zyrtari më i lartë i politikave të Pentagonit, Elbridge Colby, duke thënë se nuk mund ta miratojë një vizitë derisa Trump të vendosë se si do të vazhdojë me marrëveshjen e armëve.

Javën e kaluar, ndërsa po kthehej nga Pekini me Air Force One pas takimit të tij me Presidentin Xi, Trump u pyet në mënyrë të ngjashme në lidhje me shitjet e armëve në Tajvan, për të cilën ai tha se do të "marrë një vendim gjatë periudhës së ardhshme mjaft të shkurtër".

"Duhet të flas me personin që tani është, e dini kush është, që po drejton Tajvanin", tha ai.

Gjatë vizitës së Trump në Pekin, Kina e kishte bërë të qartë se Tajvani ishte një nga problemet më të mëdha në marrëdhëniet e saj me SHBA-në, me Xi që paralajmëroi për “konflikt” midis dy superfuqive nëse trajtohet keq.

Dhe ndërsa Trump hodhi poshtë mundësinë e konfliktit midis SHBA-së dhe Kinës për ishullin, ai tha se Xi ndihej "shumë fuqishëm" për Tajvanin. "Unë nuk mora asnjë angazhim në asnjërën prej këtyre aspekteve", u tha ai gazetarëve në bordin e Air Force One javën e kaluar.

Që nga takimi Trump-Xi, Lai ka lëshuar deklarata duke thënë se ishulli është një "vend sovran, i pavarur dhe demokratik" dhe se paqja në Ngushticën e Tajvanit nuk do të "sakrifikohet ose shkëmbehet".

Lai ka theksuar gjithashtu se shitjet e armëve nga SHBA-ja ishin një "faktor kyç në ruajtjen e paqes dhe stabilitetit rajonal".

Kjo nuk është hera e parë që Trump e ka thyer traditën. Në vitin 2016, ai foli me udhëheqësen e atëhershme Tsai Ing-wen, kur ishte president i zgjedhur. Kina më vonë paraqiti një ankesë në SHBA për këtë telefonatë.

Trump tha gjithashtu se kishte diskutuar shitjet e armëve "me shumë detaje" me Xi-në - një tjetër ndryshim i papritur nga politika amerikane nëse është e vërtetë.

Në vitin 1982, SHBA-të e siguruan Tajvanin se nuk do të konsultohej me Pekinin për shitjen e armëve në Tajvan. Por, kur u pyet për këtë angazhim ndërsa kthehej nga Pekini, Trump tha se vitet 1980 ishin një "rrugë e gjatë".

Dhjetorin e kaluar, SHBA- të miratuan një shitje armësh me vlerë 11 miliardë dollarë (8.2 miliardë paund) për Tajvanin - një nga më të mëdhatë ndonjëherë - gjë që shkaktoi zemërim nga Pekini.

Tajvani, nën drejtimin e Presidentit Lai, ka rritur ndjeshëm shpenzimet e mbrojtjes për t'iu kundërvënë presionit ushtarak në rritje nga Kina.

Shumë tajvanezë e konsiderojnë veten pjesë të një kombi të veçantë - megjithëse shumica janë në favor të ruajtjes së status quo-së në të cilën Tajvani as nuk shpall pavarësinë nga Kina dhe as nuk bashkohet me të./CNA, përkthyer nga BBC