Analiza/ Çfarë pritet nga takimi i së premtes Trump-Putin

13 Gusht 2025, 19:50, Kosova & Bota CNA

Ndërsa Presidenti i SHBA-së, Donald Trump dhe Presidenti rus, Vladimir Putin, përgatiten të takohen këtë të premte në një samit në Alaska, lindin pyetje mbi agjendën dhe implikimet e mundshme për luftën në Ukrainë.

Me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky që pritet të mungojë aktualisht në bisedime, kanë lindur shqetësime në lidhje me fushëveprimin e çdo marrëveshjeje të mundshme, rolin e aleatëve të Ukrainës dhe qëndrueshmërinë e çdo zgjidhjeje të negociuar.

Ekspertët amerikanë japin mendimin e tyre mbi faktorët politikë, ushtarakë dhe diplomatikë që rrethojnë takimin.

Marrëveshjet e paqes rrallë i japin fund luftërave, duke e bërë të rëndësishme përcaktimin e pritjeve për negociatat e paqes në Ukrainë. Vetëm 16% e luftërave ndërshtetërore pas Luftës së Dytë Botërore përfunduan me një zgjidhje paqeje. Afërsisht 21% përfunduan me një fitore vendimtare ushtarake nga njëra palë, ndërsa 30 përqind të tjera përfunduan me një armëpushim pasi palët ndërluftuese u përballën me një ngërç ushtarak, por nuk arritën të kishin një zgjidhje zyrtare.

Përveç kësaj, marrëveshjet e paqes zakonisht dështojnë. Mbi një e treta e marrëveshjeve të paqes midis viteve 1975 dhe 2018 dështuan për një sërë arsyesh: Mbështetja e brendshme për marrëveshjen u shpërbë, një ose më shumë palë shkelën kushtet e marrëveshjes, ose politikëbërësit ndryshuan mendje për arsye strategjike ose të tjera.

Që marrëveshjet e paqes t'i japin fund luftërave dhe të zgjasin, palët ndërluftuese në përgjithësi duhet ta shohin perspektivën e tyre për sukses ushtarak si të ulët; duhet të ketë presion të konsiderueshëm të jashtëm për një marrëveshje, duke përfshirë nxitje pozitive, garanci sigurie nga palët e treta dhe ndëshkime për mosrespektimin e një marrëveshjeje; dhe duhet të ketë mbështetje të brendshme për një marrëveshje nga elektoratet kritike vendase.

Një kuptim më i mirë i mënyrës se si përfundojnë luftërat ka disa implikime për perspektivat e një marrëveshjeje paqeje në Ukrainë.

Së pari, Ukraina duhet të jetë e armatosur deri në dhëmbë nga Evropa dhe idealisht nga Shtetet e Bashkuara - për të bindur udhëheqësit rusë se perspektiva e tyre për sukses ushtarak është e ulët dhe për të penguar një pushtim të ardhshëm rus. Ukraina ka nevojë për aftësi mbrojtëse ajrore dhe raketore, municione me rreze të mesme dhe të gjatë veprimi, avionë luftarakë të përparuar, inteligjencë, komponentë për dronë dhe materiale të tjera që mund të përdoren për të tërhequr forcat ruse në avancim nëse Moska shmang një marrëveshje.

Së dyti, duhet të ketë ndëshkime të besueshme - veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara - nëse Rusia tërhiqet nga një marrëveshje dhe nxitje pozitive nëse Rusia e mban fjalën e saj. Për shembull, sanksionet e rritura kundër sektorit të energjisë së Rusisë ka të ngjarë të shkaktojnë dhimbje të konsiderueshme. Sanksionet e energjisë mund të kombinohen me sanksione kundër eksporteve të tjera ruse, të tilla si mineralet, metalet, mallrat bujqësore dhe plehrat. Në fund të fundit, Rusia po lufton me inflacion të lartë, mungesë të fuqisë punëtore dhe rrugë të kufizuara drejt rritjes ekonomike.

Në fund të fundit, pyetja qendrore për Trumpin, Ukrainën dhe Putinin është e njëjta: teoria e fitores. Për Trumpin, pse të supozohet se çdo marrëveshje do të ishte diçka tjetër përveç një pauze midis dy pushtimeve ruse? Për Zelenskin, nëse nuk është i gatshëm të lëshojë territor - qoftë edhe përkohësisht - si e mbështet luftën drejt diçkaje që i ngjan një fitoreje? Për Putinin, si mund të duken si një fitore fitimet margjinale territoriale - të blera me mbi një milion viktima, zgjerimin e NATO-s, një grup të rrezikshëm të dhunshëm veteranësh që kthehen dhe një ekonomi të dëmtuar rëndë?/CNA