"The Guardian": Albania aims for high-level ecotourism

2023-02-24 15:05:00, Sociale CNA

Albania, one of Europe's fastest-growing tourist destinations, will focus on alternative rather than mass tourism, a choice government officials believe will help it differentiate itself from its competitors.

The small Balkan state, once hermetically sealed off from the outside world, has grown in popularity thanks to a reputation that is increasingly seen as trendy and exotic. Last year, the country attracted 7.5 million visitors, more than double its population, and broke the record of 6.4 million visitors achieved in 2019.

“Është një tjetër vend po ta krahasojmë me 10 vite më parë”, thotë ministrja shqiptare e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro, duke vënë në pah se ky shtet jo vetëm i ka kompesuar, por i ka tejkaluar humbjet e shkaktuara nga Covid 19 në këtë sektor. “Gjërat po ndryshojnë kaq shpejt…Shqipëria e vitit 2023 është plot energji pozitive”.

Rikthimi i udhëtimeve pritet të intensifikohet falë kërkesave të ndrydhura postpandemike dhe joshjes nga një destinacion me largësi të shkurtër dhe me ekonomikisht i leverdisshëm.

Megjithatë Kumbaro, akademike përpara se të futej në politikë, shprehet se rritja e numrit të vizitorëve nuk do të jetë pjesë e strategjisë turistike të parashikuar në vijim. Lidhur me këtë strategji, po zhvillohen plane për të diversifikuar një sektor që shihet si kyç për rritjen ekonomike të Shqipërisë.

Duke u larguar nga modeli tradicional i diellit dhe detit që ofrojnë fqinjët e saj mesdhetarë, për Shqipërinë, prioritet i qeverisë, është të klasifikohet si një destinacion me ‘cilësi’ të nivelit të lartë, në ofertën e saj për tregjet e reja. “Ne bëmë disa gjëra gabim në vitet ‘90”, tha ajo për Guardian, duke iu referuar tranzicionit të trazuar nga diktatura staliniste drejt demokracisë. “Nuk mund të mësosh pa bërë gabime: ato janë pjesë e procesit.”

Ajo tregon për “hotelet dhe ndërtesat e shëmtuara” që u ngritën me zhvillimin jo të rregullt të resorteve kryesore përgjatë rivierës shqiptare në kaosin që pasoi komunizmin, si rasti i Sarandës, qyteti bregdetar përballë Korfuzit.

“Si ministre e turizmit dhe mjedisit, kam një lloj kontrolli dhe ekuilibri (për rolin tim)”, shprehet ajo. “Mund të jem krenare që kemi arritur shifrën e 7.5 milionë turistëve, por të jem e sinqertë, nuk kërkoj më shumë. Unë kërkoj cilësi, kërkoj që njerëzit të qëndrojnë më shumë se mesatarja tre deri në katër netë dhe të vijnë gjatë gjithë vitit. Plazhet nuk janë unike. Çfarë e bën unik këtë vend, është të qenët i virgjër, i paprekur, i pazbuluar”.

Prandaj, sipas saj, nuk do të promovohen paketat e pushimeve në bregdet, por agroturizmi dhe ekoturizmi−të dyja të zhvilluara në mënyrë uniforme, duke u mbështetur në peizazhin e larmishëm spektakolar të maleve, pyjeve dhe bregdetit të Shqipërisë.

“Ajo ç’ka duam është turizmi miqësor ndaj mjedisit, i përgjegjshëm dhe i qëndrueshëm. Ne nuk duam që turizmi të përqendrohet vetëm në zona të caktuara, por modelin që fokusohet në trashëgiminë kulturore, gastronomi, ecje, rafting, natyrë…ka kaq shumë ferma të vogla ku njerëzit mund të shkojnë dhe të shijojnë të gjitha këto.”

Zonat e thella dhe pjesa e Alpeve në veri, shtëpia e Bjeshkëve të Namuna, ofrojnë potencial të pakrahasueshëm për agroturizëm dhe ekoturizëm. Agjencitë ndërkombëtare të zhvillimit kanë rritur në vazhdimësi përpjekjet për të promovuar atë lloj turizmi, në gjendje për të pasuruar ato zona që mbeten më të varfrat në Evropë.

Javën e kaluar, vëmendja u kthye tek lumi Vjosa, 273 km, shpesh i cilësuar si “lumi i fundit i egër i Evropës”, pas një premtimi të kryeministrit Edi Rama për ta përkthyer basenin që përfshin lumin dhe degët e tij në një park të ri kombëtar−i pari i këtij lloji në Evropë−në një lëvizje për të ndihmuar nxitjen e turizmit. Kumbaro përmendi nevojën për të rigjallëruar fashatrat përmes turizmit rural, teksa njoftoi se do të paraqesë një projekt që synon t’i japë Vjosës statusin e “rezervatit të biosferës të mbrojtur nga UNESCO”.

Shtëpia e më shumë se 1000 specieve të kafshëve dhe bimëve, Vjosa, e cila e përshkon vendin pa pengesa, po ashtu edhe nga burimi i saj në Greqi, është emblemaike për parajsën mjedisore që Shqipëria ishte në një pjesë jo të vogël të saj, për shkak të paranojave të Enver Hoxhës, diktatorit që sundoi Shqipërinë−tokën e shqiponjave−për mbi 40 vjet.

Mezi kanë kaluar tre dekada që kur Shqipëria doli nga regjimi stalinist. Asnjë vend anëtar tjetër i ish−bllokut komunist të Evropës Lindore nuk pësoi një shtypje apo izolim të tillë.

Tashmë 56 vjeç, Kumbaro jetoi një pjesë të madhe të rinisë së saj nën një regjim që ajo e kujton mirë. Turizmi, në atë kohë, lejohej vetëm për marksist−leninistët e shpallur dhe kontrollohej rreptësisht nga “Albturist”, agjencia shtetërore turistike e ngarkuar për zhvillimin e sektorit pas vdekjes së Hoxhës, në 1985.

“Vetëm rreth 200 vetë në ture të mirëorganizuara vizitonin me autouz Shqipërinë çdo vit”, kujton ajo. “Ata u përkisnin “shoqatave të miqësisë”(komuniste). Por edhe atëherë, “Albturist” kontrollohej nga policia sekrete e Sigurimit”.

Aparatet fotografike ishin të ndaluara, së bashku me minifundet dhe mjekrën. Burrat që vizitonin Shqipërinë kur Hoxha ishte gjallë, ishin të detyruar të rruanin mjekrën në kufi dhe të prisnin flokët e gjata.

Më vonë, kur vendi filloi të hapej me zell, nisën udhëtimet me autobuz nga Athina, të cilat kryesisht u shërbenin grekëve që kishin të afërm në komunitetet minoritare në jug. Turistët e tjerë që lejoheshin, verifikoheshin përpara se t’u jepeshin vizat.

The tours went as far as Tirana, where visitors stayed in squalid Soviet-era hotels with staff who left desperate notes under the plates served on the tables.

Journeys further north, into the poor highlands, were unthinkable. The infamous labor camps were gathering places for political prisoners, whose numbers grew as Albania was gradually isolated from other communist countries. "Everything was forbidden, even religion," says Kumbaro, recalling that her grandmother was "too scared" to speak openly about her faith.

"For me, tourism is about emancipation. It opens doors for others and it's something wonderful"./ CNA.al