web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

August 23, Day of Victims of Totalitarian Regimes/ Sula: The legacy of violence must be remembered, in order to heal

2025-08-22 16:52:00, Kulturë CNA

August 23, Day of Victims of Totalitarian Regimes/ Sula: The legacy of violence

An activity titled "Valias, from camp to remembrance" was organized today by the Authority for Information on Documents of the former State Security, on the occasion of the European Day of Remembrance for the Victims of Totalitarian Regimes.

In her speech, President Gentiana Sula highlighted some of the events of the time in Albania and focused on the Valias camp, where many Albanians were unjustly interned.

Sula said that the legacy of violence from totalitarianism must be remembered, in order to heal.

“As every year, we commemorate August 23 – the European Day of Remembrance for the Victims of Totalitarian Regimes. This year we tell about the barbed wire camp of Valias and Kodër Kamza, as well as to honor those who suffered unjustly in the internment and labor camps that were opened in Albania after World War II. As well as the European Network of Remembrance and Solidarity, under the motto “Wounds can heal”,

Early documents show that the Valias Camp was established in 1945 as part of the camps where German prisoners of war were housed. This is a story in itself. In this camp, German prisoners of war were serving their sentences, but they were also turned into punishment spaces for the 'internal enemy', family members of fugitives or convicts, most of whom were women and children.

In 1950, this camp reached its peak with 820 internees, of whom 1 in 2 were children – infants and minors who never went to school, who grew up amidst hunger, disease and fear. Women were one in 3, while men were one in 5.

From archival records, it appears that this camp was closed in 1952 and the victims of this camp were transferred to serve their sentence in other camps.

The camp was part of a wider system of internment: internees were often transferred from Valiasi to Kamëz, then to Tepelena or Porto Palermo. Wherever the family went, the stigma went with it. These facts show the true face of the regime: a power that punished not only the individual, but the entire family, also hitting women and children.

The typology was clear: the head of the family escaped by fleeing, while his family became the object of revenge. blackmail, terror. This was the reality of the regime, from individual punishment to family punishment. It was not the form of installing and maintaining power. Thus, although this camp was closed in 1952, the sufferers of this camp, like thousands of others in Tepelena, etc., were transferred to serve their sentence in other camps, often until 1991.

Sot, në vigjilje të 23 gushtit – Ditës Evropiane të Kujtimit për Viktimat e Regjimeve Totalitare, datë e shpallur nga Parlamenti Europian për të kujtuar krimet e nazizmit dhe komunizmit, po prezantojmë nje dokumentar te prodhuar nga vete stafi i Autoritetit “Valias, nga kamp në përkujtim”. Pa pretendime atistike te medha, por me ndjeshmeri e vertetesi.

Ky dokumentar sjell dëshmi rrëqethëse të të mbijetuarve si Avni Bazellari, Et’hem Fezollari, Vasil Kokali, Fatime Nurçe e Lude Bazelli, të cilët ishin të mitur tek u internuar me nënat e tyre, 80 vjet më pare. Rrefimet e tyre shkojne bashkë dhe me dokumente arkivore nga AIDSSH, CIA dhe Departamenti i Shtetit.

Na thane që Valiasi ishte i rrethuar me tela me gjemba, me roje të armatosura dhe një pus të vetëm me ujë të turbullt, ku shpesh lindnin sëmundje si dizenteria. Dëshmitë tregojne për kasolle balte, për fëmijë që humbën jetën, për nënat që lindnin foshnja pa ditur sot e kesaj dite fatin e tyre. Janë histori që tregojnë dhimbjen, por dhe solidaritetin mes tyre, qëndresën dhe forcen e madhe njereore te atyre që mbijetuan.

Një raport i CIA-s i vitit 1951 përshkruan qartë gjendjen në kampet shqiptare: familje të tëra të mbyllura në kasolle kashte, me vetëm 500 gram bukë në ditë, me veshje e këpucë të shkatërruara.

Plagët e Valiasit, të Kodër Kamzës, të Tepelenës, Porto Palermos, Savrës, Grabianit, Spaçit e Burrelit, nuk janë vetëm plagë individuale. Ato janë plagë të shoqërisë sonë, plagë që janë trashëguar brez pas brezi. Studiuesit e psikologët na kujtojnë se trauma nuk shërohet duke u mbuluar, por duke u njohur. Prandaj edhe ne, përmes këtij aktiviteti, zgjedhim të kujtojmë, të ndajmë dhe të njohim të vërtetën. Përkujtojmë që te shërojme!

Heshtja armiku më i madh i kujtesës.

Që prej vitit 2017, Autoriteti ka punuar për evidentimin e këtyre hapësirave të kujtesës – nga Tepelena e Porto Palermo, deri tek Spaçi e Maliqi – duke mbledhur dokumente, dëshmi dhe duke i kthyer ato në itinerare të kujtesës për brezat e rinj.

Sepse, siç thotë psikologu social Micha? Bileëicz: “Çdo traumë duhet të njihet për t’u shëruar. Dhe kjo njohje është shpresa jonë më e madhe.”

Siç edhe kanë treguar studimet mbi sjelljet e shoqërive të trashëguar nga komunizmi, fashizmi, nazismi, trashëgimia e dhunës nuk ndalet me një brez. Ajo përcillet e mpirë përmes fjalëve, por edhe përmes heshtjes, përmes frikës, mosbesimit dhe plagëve të pashëruara.

Nëse historia tregohet vetëm si një rrëfim i errët vuajtjesh, ne rrezikojmë të përcjellim frikë. Por nëse tregojmë edhe historitë e mbijetesës, të kujdesit dhe të solidaritetit, atëherë brezave të rinj u japim forcë dhe harte per tejkalim te sfidave ne menyre njerezore.

Ndaj ky dokumentar, si burim i rëndësishëm për Platformën Mësojmë nga e kaluara, do të vijojë të informojë dhe të ftojë në reflektim mbi atë që trashëgojmë nga e shkuara dhe mbi mënyrën si e mbajmë të gjallë kujtesën. jo vetëm për ne që jetojmë sot, por edhe për brezat që vijnë.

Our society needs not only to honor the victims, but also to learn to recognize the pain of others, so that yesterday's trauma does not become a source of division today and tomorrow.

"Let's make remembrance an act of healing, an act of responsibility, and a bridge for generations to come," Sula said./CNA





14:09 CULTURE Agim Xhafka

SLEEPLESS…

For a few years I wished my father wouldn't be made a hero...

Lajmet e fundit nga