An international court for the capture and trial of corrupt leaders

2023-03-30 08:08:00, Kosova & Bota Krista Viksnins

An international court for the capture and trial of corrupt leaders

Illustrative photo

The good news is that the world has managed to keep corruption at the same level for the past 11 years. But the bad news is that Transparency International's annual index still provides very worrying data. More than 2/3 of the world's countries had a serious problem with corruption last year.

At least the rich world has acknowledged the problem. The fight against corruption was made a core national security interest by the Joe Biden administration in 2021.

“Çështja e kalbëzimit të demokracinë nga brenda po përdoret gjithnjë e më shumë si një armë nga shtetet autoritare për të minuar institucionet demokratike. Ne do të godasim parajsat fiskale dhe financimet e paligjshme që kontribuojnë në pabarazinë e të ardhurave, financojnë terrorizmin dhe që gjenerojnë ndikim të huaj të dëmshëm”- thuhet në memorandumin e administratës.

Konventa kundër Ryshfetit e organizuar nga Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) dhe puna që e pasoi sugjeron gjithashtu një progres të dukshëm. Në mesin 44 nënshkruesve ishte edhe Rusia, gjë që mund të sugjerojë një problem më të thellë me marrëveshjet ndërkombëtare të këtij lloji.

Prandaj ka ardhur koha për të pasur një qasje të re. Ideja e një Gjykate Ndërkombëtare Kundër Korrupsionit (IACC) frymëzohet pjesërisht nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC), e cila pavarësisht emrit të saj nuk përfshin korrupsionin e niveleve të larta.

Nëse duam vërtet që të mbajmë përgjegjës krerët e shteteve dhe qeverive, si dhe fuqizuesit e tyre, të cilët shumë rrallë mbahen përgjegjës për aktet e shpërdorimit dhe vjedhjeve të mdha, atëherë nevojiten veprime konkrete.

Në krye të kësaj përpjekje janë juristë të njohur, përfshirë disa prej atyre që punojnë nën ombrellën e Integrity Initiatives International. Deri më tani, më shumë se 300 figura publike, mes tyre më shumë se 45 krerë shtetesh dhe qeverish aktualë dhe të mëparshëm, nga mbi 80 vende të botës kanë shprehur mbështetje për krijimin e IACC.

Këtu përfshihet Kanadaja dhe Holanda, të cilat e kanë përfshirë këtë ide në politikën e tyre të jashtme zyrtare. Ajo u diskutua këtë javë edhe në një seminar të zhvilluar në Parlamentin Evropian, pas thirrjes që bëri ky organ për krijimin e “një gjykate ndërkombëtare kundër korrupsionit nën mbikëqyrjen e OKB-së”, kur publikoi raportin e saj vjetor të vitit 2022 mbi të drejtat e njeriut dhe demokracinë.

IACC mendohet që të shërbejë si një gjykatë e shkallës së fundit. Ajo do të gjykojë kleptokratët përgjegjës për krimet e tyre vetëm kur qeveritë kombëtare nuk janë në gjendje ose nuk dëshirojnë ta bëjnë këtë.

Ndërsa rastet kryesore do të vinin nga arrestimi dhe ndjekja penale e udhëheqësve të famshëm ose famëkeq kombëtarë, IACC do të synojë edhe rrjetet e avokatëve, kontabilistëve, agjentët e pasurive të paluajtshme si dhe bankierët që bëjnë të mundur abuzimet me pasuritë publike.

Sigurisht, në këtë rrugë ka jo pak pengesa të rëndësishme që duhen kapërcyer. Kritikët flasin për shpresat që e kanë zhgënjyer deri më sot Gjykatën Penale Ndërkombëpare, dhe argumentojnë se IACC mund të ketë të njëjtin fat.

Por mbështetësit e themelimit të saj, thonë se do të mësohet nga dështimet e GJNP, dhe do të sigurohen që gjykata të jetë më e kufizuar me një kosto më efektive, dhe se ajo nuk do të kopjojë ato elemente të ICC që nuk kanë funksionuar.

Për më tepër, krimet si ryshfeti i zyrtarëve publikë, përvetësimi i fondeve publike, shpërdorimi i pronës publike, pastrimi i parave dhe vepra të tjera të korrupsionit që do të gjykoheshin nga IACC, janë tashmë vepra penale pothuajse në çdo vend të globit.

Ndërkohë, Përfshirja e mundësive të vendeve të pasura (si avokatët dhe bankierët etj) do t’i përgjigjej gjithashtu kësaj kritike. Elitat e korruptuara kanë nevojë për një shtëpi për paratë e tyre, dhe kjo do të nënkupton pa diskutim edhe asetet perëndimore.

Kundërshtarët e gjykatës shqetësohen gjithashtu për shpenzimet, edhe pse vetë korrupsioni kushton triliona dollarë në vit. Sipas Global Financial Integrity, vetëm gjatë viteve 2000-2009, vendet në zhvillim humbën 8.44 trilion dollarë nga flukset e paligjshme financiare, 10 herë më shumë se ndihma e huaj që morën gjatë së njëjtës periudhë.

Për më tepër, raporti i tyre i vitit 2021, tregoi se problemi vazhdon ende sot. Krijimi i IACC do të pengonte dhe reduktonte korrupsionin duke i kursyer gjithashtu shumë para këtyre vendeve. Po ashtu kjo gjykatë do të rikuperonte asetet e vjedhura dhe do t'ua kthente ato pronarëve të tyre të ligjshëm.

Ndërsa funksionimi i një institucioni ndërkombëtar kushton para, ai do të ishte dukshëm më pak se Gjykata Ndërkombëtare Penale e cila kushtoi afërsisht 168 milion dollarë vetëm në 2021. Kjo sepse shtrirja e IACC do të ishte më e kufizuar dhe procedurat e saj shumë më pak komplekse.

Po ashtu kjo gjykatë speciale anti-korrupsion mund të përdorë të ardhurat nga gjobat për të mbuluar kostot operative. Në vende si Rusia, Ukraina dhe Bosnja, korrupsioni e ka dëmtuar mundësinë për të ndërtuar shoqëri më të qëndrueshme dhe më të begata.

If criminals are not held accountable for these damages, then nothing is likely to change. Corruption affects good governance and security around the world, and until an international court like the IACC is created, there is little chance of stopping the thieves who damage the future of their countries.

Note: Krista Viksnins, official of the Transatlantic Defense and Security Program at the Center for European Policy Analysis (CEPA)./ Adapted from CNA.al