web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Albania/ Forest massacre of protected areas

2023-10-30 16:21:00, Aktualitet CNA

Albania/ Forest massacre of protected areas

For more than 20 years, Lazam Kaci from the village of Borie-Lure in the northeast of the country, has not lowered his vigilance for a single moment. The 83-year-old man, whose house and farm are located under the amazing forests of Lura, has defended with strength and diplomacy the high and very valuable trees that nature has given him. He is known by everyone in the area as the "silent hero of the forests". Lura, declared a National Park since 1966, is today one of the most deforested areas in Albania. Everywhere you look, you can see stumps of trees. Apart from the forest protected by Lazami .

"From the beginning, when this situation continued, I was against it. I was against it, also for my own interests, because if the forests were cut, avalanches would cover us, but I was against it for the public interests, and for the interests of Lura's own nature that was a beautiful place, it was a favorite, it was well-known. But here no one asked about selection, except: Beggar! Beggar of this wealth that you have in your hand. Everything about wealth has been destroyed. Everything that makes you rich has been destroyed group. In the dacha, they called oligarchs, in the dacha, they called the supporters of the rulers. They were given a free hand."

With pride that he cannot hide, he says that he defended the forest with force, together with his sons. But at the same time, since the environmental massacres started in 1997, he has not stopped sending requests to the prime ministers, presidents, and environment ministers of the time. "I predicted this situation that resembles a massive explosive charge, which with an external stimulus will cause a massive catastrophe and so it happened" - he wrote in a letter addressed to the president, 20 years ago.

Deforestation of Lura

Since the 90s, the dense forests became the "prey" of many who saw the wood as their own property with which they could do whatever they wanted. "Mirdita and Mati took the wood from us. Here the residents have partially done damage. I cannot exclude anyone. I say with complete conviction that in that period, everyone, even those who were in working relationship with the state, with the government, they also did the damage, their part. So you can't single someone out. However, the forestry enterprise was not efficient. Managers and employees at that time called it a privatization, how to have their property and it was unlimited permission" - says Leonard Rajta, head of the Lure Administrative Unit, emphasizing that the biggest damages belong to the past.

Off camera, the residents themselves say that there were many villagers in the area who, when they moved to Tirana for a better life, around the year 2000, used forest wood to build new houses. However, they do not take the responsibility of being the main culprits of deforestation.

"Këto shpyllëzime nuk bëhen për mbijetesë. Nuk bëhen për popullin, nga dy njerëz që kanë mbetur pa bukë, jo. Në fakt aty ku ndërhyn biznesi shkatërrohen pyjet, shkatërrohen ekosistemet, shkatërrohet natyra dhe çdo gjë. Unë e përsëris pa droje këtë: Të parët tanë kanë prerë tërë jetën pyje dhe nuk janë zhdukur pyjet. Pse? Se vinin me kujdes, me atë kryeplakun, me atë teknikun e pyjeve dhe pritnin dy drurë, tre drurë që ju duheshin edhe e linin atë që të shtohej. Kurse tani,atje shkohet për biznes natën, priten pyje vend e pavend” – thekson Hajri Haska, ekspert pyjesh dhe pedagog.

Të njëjtën tezë mbron edhe Lindita Çela, gazetare e Rrjetit Investigativ Kundër Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, OCCRP. "Nëqoftëse do t'i shohim të tëra hallkat, duke filluar që nga kompanitë tregtare, që nga procedurat e tenderit, që nga licensimi i tyre, që nga puna që ata bëjnë, sa përqind të territorit kanë rivitalizuar me fidanë të rinj dhe sa përqind është nën zjarr, unë mendoj që analiza do të na dalë. Që s'kemi të bëjmë as me raste lokale, nuk kemi të bëjmë më as me raste sporadike. Kemi të bëjmë me një rrjet të organizuar, i cili jo vetëm ka gjetur mënyrën për të marrë projektin edhe për të fituar tenderat, por edhe për të humbur gjurmët”.

Tregu europian i mobiljeve, destinacioni final?

Ndër speciet më me vlerë që gjenden në Lurë janë arneni i bardhë dhe i zi, rrobulli, si dhe pisha e zezë, pemë që rriten deri në lartësinë 1700 metër mbi nivelin e detit. Sipas "Inventarit Kombëtar të Pyjeve dhe Kullotave në Shqipëri”, publikuar një vit më parë, "sipërfaqja pyjore e prekur nga prerjet ilegale ndër vite rezulton në masën 8%, ose 96.067 hektarë”. Ekspertët thonë se shifrat e humbjeve janë disa herë më të mëdha, edhe pse të gjithë duan t'i qëndrojnë larg "kurthit të shifrave”.

"Druri i arnenit të bardhë është një dru i butë që punohet lehtë nga mjeshtrat e drurit, sidomos në Lurë është përdorur që në kohë të lashta. Rreth viteve 2000 iu rrit vlera shumë, se në fillim është shitur me 20 mijë lekë të vjetra. Kurse më vonë ka shkuar 100 mijë lekë të vjetra për metër kub, trup, jo dërrasë. Se dërrasa shkonte 600-700 mijë” – thotë Agim Leka, inxhinier pyjesh në Lurë.

Në vitin 2016 u miratua moratoriumi 10-vjeçar i pyjeve, i cili në teori pengon çdo aktivitet industrial, tregtar, prodhues dhe ekonomik në pyjet shtetërore dhe private. Por praktika tregon të kundërtën. Në vitin e shtatë të moratoriumit, shifrat zyrtare tregojnë se eksportet e drurit janë rritur ndjeshëm. Referuar Institutit të Statistikave, nga 2016-ta e deri në fund të 2022-shit, vlera e eksporteve të drurit dhe artikujve prej tij, është rritur me 44.6%.

Sipas hulumtimeve të EuroNatur, shoqatë ndërkombëtare mjedisore që kryen kërkime edhe në pyjet shqiptare, destinacioni përfundimtar i drurit nuk dihet me siguri. "Nuk është e lehtë për ta vërtetuar, sepse nuk ka një sistem të mirë gjurmimi të drurit. Është mjaft e lehtë që ta sjellësh në tregun e ligjshëm, edhe kur druri vjen nga burime të paligjshme ose nga tregu i zi. Dhe ata që e sjellin drurin e paligjshëm në treg nuk janë të interesuar për të lënë gjurmë. Ajo që dimë është se Evropa Qendrore është një treg i rëndësishëm, por kemi edhe raportime se druri nga Evropa eksportohet në Kinë apo Japoni, si dhe në Shtetet e Bashkuara. Por kemi transport edhe në drejtimin tjetër, pra druri nga nga SHBA ose Amerika Veriore që vjen në Evropë. Është një treg mjaft i ndërlikuar. Dhe nëse do ta dish nëse për shembull druri i Shebenikë-Jabllanicës ka përfunduar paletë në supermarketet gjermane, atëherë duhen aplikuar metoda shkencore. Sigurisht që mund t'i nënshtrohet kësaj analize por është punë shumë voluminoze dhe shumë e kushtueshme që ta provosh” – thotë Gabriel Schwaderer, Drejtori Ekzekutiv.

Në letër, ligji shqiptar parashikon burgim deri në një vit për prerjen e paligjshme të pyjeve. Megjithatë, në qeli nuk përfundon kurrë askush. Nga hyrja në fuqi e moratoriumit, organi i akuzës regjistron 1058 të proceduar për prerje të paligjshme pyjesh, por në fund gjykatat i pezullojnë vendimet e dënimit me burg dhe të pandehurit ia hedhin paq, vetëm me shërbim prove. Më konkretisht, vitin e kaluar, në 90.7% të rasteve gjykata ka pezulluar vendimin e dënimit me burg dhe të pandehurit kanë kaluar në shërbim prove. Në një rast është vendosur pushim çështjeje dhe për pesë raste të tjera është dhënë pafajësi. Numri më i lartë i procedimeve për vepra penale është regjistruar në Korçë, Elbasan, Lezhë, Shkodër, Dibër, Kurbin.

Rivitalizimi, mision i (pa)mundur

"Kostoja për ta rehabilituar Lurën, për ta sjellë në po atë gjendje siç ka qenë, është shumë e lartë. Dhe mendoj që edhe bashkitë të cilat mund të jenë të përfshira në atë territor, gjithashtu edhe administrata e zonës së mbrojtur apo Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura, e kanë të pamundur që ta përballojnë financiarisht këtë rehabilitim të shpejtë. Nga ana tjetër, duhet të themi që buxheti i Ministrisë së Turizmit dhe të Mjedisit apo edhe i Agjencisë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura është shumë i kufizuar, gjë që tregon që edhe numri i stafit respektiv që duhet të mbikqyrë dhe të administrojë këto territore, është shumë i vogël krahasuar me sipërfaqen"– thotë Klodiana Marika, Drejtore për Natyrën dhe Pyjet, në Ministrinë e Turizmit dhe të Mjedisit.

Even though a lot of damage has been done there, says professor Hajri Haska, the situation looks promising, but again, great care must be taken. "The Lura has started to regenerate in some places. Even the specific species that are there for example the arneni, the cypress they say, or even the spruce and the beech, have started to regenerate quite well and in a very satisfactory condition. It's just that now it takes a lot be careful. Because the sprouts, in the first beginnings, want a little shade. Because there are two moments, either a very difficult heat in the first year can burn it, or a very strong winter. Therefore, cattle categorically should not be grazed in the moments when there is renewal".

But as if the chainsaws were not enough, the fires, in most cases intentional, have been another shock wave for Lura. They started in 2007, when Lura experienced one of the most damaging fires ever. "To shut down the corruption, to shut down the trafficking so that they don't come out, they came and set fire to it. That day, in the morning I went out with the sheep, I was going out with the cattle then, and I was going to the other side and I saw that they were coming people to set fires everywhere. But not only here, but also in areas outside Lura, it was the same date, on the same day," says Lazam Kaci./ DW





Lajmet e fundit nga