Salary increase in the state / Administration of the "mother", nurses and teachers of the "stepmother"

2024-01-07 08:39:00, Aktualitet CNA

Salary increase in the state / Administration of the "mother", nurses

Illustrative photo

The reform to raise salaries in the public sector deepened the difference between the salaries of teachers and nurses with the average salary in the country. At the end of 2022, the gross monthly salary of a teacher in 9-year education was on average 68,400 ALL per month, or 92% of the average salary in the state sector (74,450 ALL). After the 7% increase, the average teacher's salary reached 70,000-71,000 ALL, which is 86% of the average salary in the state sector in the second quarter of this year.

The difference with the average salary has also deepened for nurses. The salary in this category was 82% of the average salary in the state sector at the end of 2022, while in June 2023, the difference has deepened even further, reaching 79% of the average salary in the state sector. In 2022, budget expenditures in education and health, relative to GDP, fell to the lowest level since 2017.

How services in education and health have deteriorated.

On the eve of this year's spring local election campaign, the government announced the ambitious plan to bring the average salary in the public sector to around 900 euros in 2024, from around 720 euros at the end of 2022.

According to forecasts, this promise will be exceeded, as the official reports of the Ministry of Finance refer that the average salary in the public sector will reach 98,550 lek (938 euros), but for employees in basic services, teachers and nurses, this level will be much lower.

In April 2023, Prime Minister Edi Rama published the photos of some doctors, teachers and nurses with the note below the portraits where the new salary level in 2024 was determined.

According to this promise, the salary of a teacher in secondary education would reach 103,200 ALL in 2024, from 76,160 ALL in May of this year (after a 7% increase).

To achieve this promise, the gross allowance must be 27 thousand ALL per month. The Ministry of Finance, in a special clarification for "Monitor", said that the highest increase will be for nurses for 2024, who will benefit from a monthly allowance of 15,000 ALL.

The general practitioner for 2024 will benefit from an increase of 20,000 ALL per month. For all other categories, the salary increase will be realized in percentage and will be specified through special decisions, also in cooperation with the Department of Public Administration (DAP), explained the Ministry of Finance.

Currently, a nurse with 14 years of work at the "Mother Teresa" hospital with a master's degree receives a gross salary of 65,180 ALL per month, while the net salary is only 53,207 ALL. With the addition of 15,000 thousand Lek in July 2024, the salary of a nurse at QSUT reaches 80,080 Lek per month, or 19% less than the expected average salary in the country.

The gross salary of a teacher in the 9-year system is currently around 70 thousand ALL. Based on the fact that the largest salary increase in 2024 goes to nurses (an additional 15,000 per month), the new teacher salaries will be much lower than the average public sector salary level in 2024.

The reform increased the differences between the priority sectors and the rest of the public sector

In June 2023, government decisions were published in the Official Gazette where salaries in the central government administration increased from 22 to 97%, while in the priority sectors, for teachers and nurses, salaries increased by only 7%, about 3600 additional lek per month .

Before the implementation of the salary reform began, a simple IV category specialist in the public civil service had a salary of around 69,000 ALL, a level comparable to the salaries of teachers in pre-university education.

But with the increase that was applied in the middle of this year, a level IV specialist in the public sector is paid 20% more than a teacher.

In the second quarter of 2023, the average salary in the state sector reached ALL 82,207, according to INSTAT's official data. The most detailed figures published in the Official Gazette show that the salary of a simple specialist in Public Administration (class 4) is currently 84,000 ALL, or about 3% higher than the average salary in the state sector in the second quarter of 2023.

While the average salary that a teacher receives in 9-year education (about 71 thousand ALL per month) is 86% of the average salary in the country (82,207 ALL per month). In June 2023, before the increase took effect, the IV specialist in administration was paid 85% of the national average salary.

While in the central administration, salaries increased at much higher rates, affecting the increase of the average salary in the country, for employees in priority services, in education and health, the difference with the average salary in the country has deepened.

At the end of 2022, the gross monthly salary of a teacher in 9-year education was on average 68,400 ALL per month, or 92% of the average salary in the state sector (74,450 ALL). After the 7% increase, the average teacher's salary reached 70,000-71,000 ALL, which is 86% of the average salary in the state sector in the second quarter of this year. The difference with the average salary has also deepened for nurses.

The average salary in this category was 82% of the average salary in the state sector at the end of 2022, while in June 2023, the difference has deepened even further, reaching 79% of the average salary in the state sector.

During the implementation of the salary increase reform, the deformations started. For example, salaries for the central administration, i.e. ministries and specialists in public administration, increased more than for employees in basic services, education and health.

Sipas një VKM-je, që u botua në Fletoren Zyrtare në qershor 2023, pagat për specialistët e nivelit të ulët në administratën publike u rritën në mënyrë të konsiderueshme me nga 12-20 mijë lekë në muaj dhe në disa nivele, dyfish, ndërsa për infermierët dhe mësuesit, rritja e pagave ishte 3,600 lekë në muaj (7%).

Arsimi dhe shëndetësia janë dy sektorët me kthyeshmëri të lartë të investimeve. Financimet në arsim dhe pagat e mësuesve rrisin cilësinë e mësimdhënies. Mësimdhënia cilësore rrit aftësitë e të rinjve, të cilët janë gjithmonë një potencial për rritjen ekonomike të vendit.

Të gjitha vendet, që kanë shënuar prosperitet të shpejtë, kanë investuar fort në arsim dhe edukim. Gjithashtu, një sistem i fortë shëndetësor dhe me kosto të ulët, rrit përfitimet shëndetësore për popullatën, duke ndikuar edhe në një produktivitet më të lartë në punë.

Ish-ministri i Arsimit, Myqerem Tafaj, e konsideroi emergjente rritjen e pagave në sektorin e arsimit e sidomos në trupën akademike. Shpesh punonjësit në arsimin publik angazhohen në punë të tjera për të siguruar të ardhura shtesë, pasi pagat janë të pamjaftueshme për të përballuar kostot e tyre të jetesës. Shqipëria ka një popullsi në plakje dhe investimet për rritjen e kualitetit të të rinjve janë emergjente.

Premtimi dhe fondet për 2024

Më 4 prill të vitit 2023, kryeministri Rama, në një komunikim të drejtpërdrejtë për rritjen e pagave në arsim me mësues të shkollave të Tiranës, tha se “kemi bërë një plan me dy hapa, i cili do të nisë tani dhe do të mbyllet në vitin e ardhshëm në mënyrë që të realizojmë këtë rritje.

Ju e dini shumë mirë që për mësuesit, ishte parashikuar edhe për mjekët, rritja 7%, kështu që do të bëjmë rritjen 7% dhe pastaj në hapin tjetër dhe ky nuk është premtim, por plan financiar.

Në hapin tjetër, pra vitin e ardhshëm, paga juaj do të kapërcejë në një tjetër nivel. Pra, nëse sot që flasim, rritja mujore do të jetë midis 3,584 për mësuesit e shkollës 9-vjeçare, 3,843 për mësuesit e shkollave të mesme dhe deri në 5,800 për drejtuesit.

Te rritja e përgjithshme, mësuesit në shkollat 9-vjeçare do të kenë një pagë 95,550 lekë, mësuesit në shkollat e mesme do të kenë një pagë 106,800 lekë. Sigurisht, këto janë bazat dhe pastaj ka sipas vjetërsisë, kualifikimeve që variojnë, por ky është niveli i pagës së mësuesve”.

Aktualisht, një mësues në shkollën e mesme ka një pagë rreth 73-74 mijë lekë bruto në muaj dhe në arsimin 9-vjeçar, 70-71 mijë lekë në muaj. Që të arrihet niveli i premtuar nga Kryeministri, paga e mësuesit në arsimin e mesëm duhet të rritet me 30 mijë lekë në muaj dhe paga e mësuesit në arsimin e 9-vjeçar, me 25 mijë lekë në muaj. Më 2023, pagat e zyrtarëve të lartë u rritën me 97%, ato të mësuesve dhe infermierëve, me 7%

Një ligj që u miratua në Kuvend në maj 2023 rriti më tej pabarazinë në paga më 2023, teksa punonjësit në shërbimet themelore të vendit, mësuesit, mjekët dhe infermierët dhe trupa policore në terren morën vetëm 7% rritje të pagës.

Funksionet e larta të qeverisë, deputetët, ministrat dhe zv.ministrat përfituan rritje të pagës nga 50 deri në 98% sipas vendimeve të fundit me reformën e pagave.

Sipas ligjit për “Kompetencat për caktimin e pagave”, deputetët përfituan rritjen më të madhe të pagave me 98%, duke e çuar pagën bruto me 310,250 lekë, nga 156,777 lekë që ishte në mars 2023.

Paga e Ministrave u rrit me 82%, duke shkuar në 310,250 lekë në muaj nga 174,760 lekë që ishte para 1 prillit. Rritje me mbi 72% shënoi edhe paga e kryeministrit dhe Kryetarit të Kuvendit, ndërsa paga më e lartë në vend, ajo e Presidentit, që është në krye të hierarkisë së pagave, arriti me 425.000 lekë, nga 257,000 lekë që ishte para 1 prillit, me rritje 65%.

Por, nga ana tjetër, trupa më e madhe e sektorit publik përfitoi nga 1 prilli i këtij viti vetëm 7% rritje. Praktikisht, rritja reale e pagave të tyre është 0%, pasi rritja është vetëm një indeksim me inflacionin, i cili vitin e kaluar ishte 6.7%.

Paga neto e një mësuesi në arsimin 9-vjeçar me përvojë 20-vjeçare dhe me të gjitha kualifikimet arriti pas rritjes së 1 prillit në 59,400 lekë, nga 56,700 lekë në mars.

Gjithashtu infermierët kishin rritje vetëm 2600 lekë në muaj. Një infermier në Qendrën Spitalore “Nënë Tereza”, me master shkencor dhe 20 vite përvojë, merr 56,600 lekë neto në muaj nga 1 prilli 2023, nga 54,000 më parë.

Në mars 2023, paga e një mësuesi ishte sa 32% e pagës së një ministri, por me reformën e pagave, paga e një mësuesi është vetëm sa 19% e pagës së ministrit.

Qeveria ka në plan të zbatojë një reformë për rritjen e pagës për punonjësit e administratës publike me mbi 900 euro në vitin në vijim, por duket se mesatarizimi do të vijë nga pagat e niveleve të larta, teksa pagat e ulëta përfituan vetëm indeksim në vitin e parë të reformës.

Por, pabarazia do të jetë edhe më e thellë për pensionistët të cilët, janë të varur tërësisht nga pagesa e pensionit, teksa administrata publike ushqehet edhe nga burimet informale.

Rritja më 1 korrik zbeh efektet

Të paktën dy vitet e fundit, indeksimi ose rritja e pagave për kategoritë e buxhetorëve ka ndodhur në prill, por sipas buxhetit 2024 rritja e pagave do të nisë nga 1 korriku, me një diferencë 14 muaj nga ndryshimi i fundit, në një kohë që inflacioni i lartë po gërryen të ardhurat nga pagat. Sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave

Shpenzimet e personelit për vitin 2024, reflektojnë koston aktuale të Administratës Publike, si dhe politikën e re të rritjes së pagave (nisur më 1 prill 2023).

Fondi për vijimin e rritjes së pagave, duke filluar nga 1 korriku 2024, është planifikuar në shumën 11 miliardë lekë dhe përfshin rritjen e pagës për punonjësit e sistemit shëndetësor, arsimor, punonjësit me grada dhe nëpunësit e administratës publike.

Shpenzimet totale për pagat në Administratën Publike janë planifikuar në masën 119.7 miliardë lekë, ose 4.9% e PBB-së.

Ndër të tjera, qeveria është shprehur se me rritjen e pagave në sektorin publik synon të nxisë konkurrencën për rritjen e pagave edhe në sektorin privat.

Në kushtet kur popullsia e vendit po pakësohet dhe po plaket nga ritmet e larta të emigracionit dhe rënia e lindjeve, rritja e pagave po vlerësohet si mjeti i vetëm dhe më i shpejtë për të shpëtuar vendin nga braktisja.

Bizneset dhe ekspertët e ekonomisë pranojnë se ka vend për rritje në disa sektorë dhe kategori biznesesh të mëdha, por rritja me ritme të larta në një periudhë të shkurtër do të jetë e papërballueshme për disa kategori dhe sidomos bizneset e vogla.

Erald Pashaj, ekspert i burimeve njerëzore dhe administrator në “EP & partners consultancy” thotë se, biznesi i madh ka hapësirë për rritje page në nivel të pagës me vendet e tjera të Ballkanit, nëse shohim madhësinë e investimeve të biznesit të madh në ndërtesa, infrastrukturë, makineri dhe pajisje, mjete transporti.

Z. Pashaj shpjegon se prej dy vitesh, tregu është në presionin e rritjes, mungesës së forcës së punës etj., dhe biznesi i madh po e gjen hapësirën e munguar. Ndërsa biznesi i mesëm, natyrisht do ta ketë shumë të vështirë për të qenë konkurrues në tregun e punës dhe të tërheqë punonjës. Bizneset e mesme të konsoliduara do t’ia dalin, ndërsa të tjerat do ta kenë shumë vështirë të rriten më tej, tha ai.

Rritja e fortë e pagave të administratës publike, e përqendruar në 2 vite, në një kohë që në 10 vite nuk ka pasur as indeksim, do të zhbalancojë disa tregues të rëndësishëm, të tillë si inflacioni, rritja të barrës fiskale dhe reduktimi i shërbimeve publike, tha Sherefedin Shehu, ish-zv.ministër i Financave, tani një konsulent i pavarur.

Rritjet e sforcuara të pagave për të rritur kërkesën në treg, kur fuqia prodhuese e ekonomisë dhe produktiviteti nuk i përgjigjen kësaj rritje, do të çojë pashmangshmërisht në rritje të inflacionit, tha Elvin Meka, Dekan i Fakultetit të Ekonomisë, Biznesit dhe Zhvillimit në Universitetin Europian të Tiranës. Sipas tij, rritja reale e pagave sigurohet me një rritje ekonomike mbi 5-6% dhe kur produktiviteti i saj rritet qëndrueshëm. Rreziqet e rritjes pa produktivitet

Presionet për rritjen e pagave pa rritur produktivitetin rrezikojnë të rrisin çmimet dhe kjo do të cenojë shtresat e margjinalizuara të tilla si pensionistët dhe ata që kanë paga nën 55 mijë lekë, thotë Selami Xhepa, president i Universitetit Europian të Tiranës.

Sipas tij, me gjasë, rritja e pagave në sektorin shtetëror do të ndikojë në uljen e mëtejshme të produktivitetit, pasi dekurajon punën në sektorin privat me paga më të ulëta.

Profesori Elvin Meka thotë se rritje të tilla të sforcuara, për të rritur kërkesën në treg, kur fuqia prodhuese e ekonomisë dhe produktiviteti nuk i përgjigjen kësaj rritje, do të çojnë pashmangshmërisht në rritje të inflacionit.

Even this increase has already started, since traders in the market always anticipate any kind of increase in wages or payments in the economy, as a result of the functioning of the mechanization of demand and supply.

According to Mr. Mecca, the economy was already experiencing such an effect from the forced increase in wages in almost all sectors of the economy. Meanwhile, the Prime Minister's latest promise for their substantial increase this year until 2025 seems to have added even more "gasoline" to the still unextinguished fire of inflation in the economy.

The increase in wages in the public sector risks creating psychological effects in markets with rising prices, as has happened before. The high prices, which will be paid by the general population, will likely be an indirect tax on the government, but with negative effects on the poor part of the population that today makes up a third of the country's inhabitants, according to the Bank's data World.

On the other hand, the government in order to generate new funds for wage increases must further increase the fiscal burden, or cut some other public expenditures, such as capital or operating expenditures, or increase the public debt.

Using any of these tools increases the fiscal burden on other taxpayers. Next year, the foundation of the country's middle class, the professionals, will be included in the Income Tax, further exacerbating the fiscal burden on them.

Mr. Sherefedin Shehu analyzes that the main source of salary increase currently is the public debt. The increase in public debt, in conditions where its level is very high and costs are increasing in the last two years, creates new fiscal risks.

With this salary increase, other more important budget programs beyond the benefits of the public administration will be cut, as well as inflationary pressures will increase significantly, says Mr. Shehu.

Another effect could be the increase of the fiscal burden through the increase of existing taxes, or the imposition of new taxes of the extraordinary tax type, such as the fuel tax./ Monitor Magazine