Shqipëria dhe Kosova, ndër vendet me përdorimin më të lartë të IA gjeneruese në Europë

4 Maj 2026, 07:13, Aktualitet CNA

Shqipëria dhe Kosova, ndër vendet me përdorimin më të

Përdorimi i inteligjencës artificiale gjeneruese po përhapet me ritme të ndryshme në Europë, por Shqipëria dhe Kosova po shfaqen si ndër vendet më aktive në adoptimin e kësaj teknologjie në rajon dhe më gjerë.

Sipas të dhënave të Anketës Europiane për Kushtet e Punës, publikuar në fund të muajit prill, rreth 12% e punonjësve në Bashkimin Europian përdorin IA gjeneruese në punën e tyre.

Megjithatë, grafiku i publikuar tregon se disa vende jashtë bllokut, përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën, renditen mbi këtë mesatare, duke u afruar me nivelet e vendeve më të zhvilluara. Kosova renditet e shtata në Europë, me 20% të punonjësve që përdorin IA gjeneruese, pas Luksemburgut (25%), Zvicrës (24%), Suedisë (21%), Norvegjisë (21%), Belgjikës (20%), Danimarkës po me 20%.

Ndërsa Shqipëria renditet e 11-a, me 18% të punonjësve që raportojnë se e përdorin IA gjeneruese, në nivele të njëjta me Gjermaninë, Austrinë e Finlandës dhe shumë më pak se Holanda (19%).

Në vendet e tjera të rajonit, përdorimi i IA gjeneruese është shumë i ulët, me Maqedoninë e Veriut, Serbinë e Bosnjë Hercegovinën, që renditen në fund të Europës, me vetëm 3% përdorim. Në Mal të Zi treguesi është pak më i lartë, në 10%.

Fqinjët, si Greqia e Italia, ku kanë emigruar pjesa më e madhe e shqiptarëve, e përdorin shumë pak këtë mjet, në vetëm 5%.

IA gjeneruese është një lloj inteligjence artificiale që jo vetëm analizon të dhëna, por krijon përmbajtje të re, si tekste, imazhe, kode apo audio, duke u bazuar në modele që ka mësuar nga të dhëna ekzistuese. Ndryshe nga sistemet tradicionale të IA-së që fokusohen te parashikimi apo klasifikimi, IA gjeneruese mund të prodhojë materiale të ngjashme me ato të krijuara nga njeriu, duke e bërë të dobishme në fusha si shkrimi, marketingu, programimi dhe dizajni.

Sipas raportit, që nga viti 2024, përdorimi i mjeteve të IA gjeneruese në punë raportohet nga 12% e punonjësve në BE. Megjithatë, ekzistojnë dallime të dukshme mes shteteve anëtare, me nivele më të larta në Luksemburg, Suedi, Belgjikë dhe Danimarkë, ku të paktën një në pesë punonjës deklaron se përdor IA gjeneruese në punën e tij. Vende të tjera, si Greqia, Italia, Portugalia dhe Rumania, kanë nivele shumë më të ulëta, në 5% ose më pak.

Mjetet e IA gjeneruese përdoren më shumë nga burrat sesa nga gratë dhe nga punonjësit më të rinj në krahasim me ata më të moshuar. Të rinjtë shpesh kanë një njohje më të madhe me teknologjitë e reja, përfshirë IA gjeneruese, për shkak se janë rritur në një mjedis dixhital.

Ndërsa ka gjithnjë e më shumë prova se IA gjeneruese mund të rrisë ndjeshëm produktivitetin në profesionet me bazë njohurish, ajo mund të kontribuojë edhe në rritjen e monotonisë në punë, për shembull duke gjeneruar volume të mëdha përmbajtjeje që kërkojnë kontroll dhe rishikim të vazhdueshëm. Megjithatë, një analizë paraprake e të dhënave të anketës së punës sugjeron të kundërtën: përdorimi i IA gjeneruese lidhet me një nivel më të ulët të detyrave monotone dhe me një probabilitet më të lartë që punonjësit të vlerësojnë vetë cilësinë e punës së tyre.

Ky model mund të lidhet me faktin se IA gjeneruese përdoret më shumë në profesione si menaxherët dhe profesionistët, të cilët zakonisht kanë nivele më të larta arsimimi dhe më shumë autonomi në punë. Të dhënat e Eurobarometrit të fundit tregojnë gjithashtu se të rinjtë (15–24 vjeç) kanë një perceptim më pozitiv për teknologjitë në vendin e punës, përfshirë IA-në, krahasuar me grupmoshat më të mëdha.

Ky trend, thekson raporti nxjerr në pah një ndarje dixhitale sipas brezave, ku punonjësit më të moshuar mund të përballen me vështirësi në adoptimin dhe integrimin e këtyre teknologjive në punën e tyre. Një diferencë sipas nivelit arsimor vërehet gjithashtu në përdorimin e IA gjeneruese, ashtu si edhe në përdorimin e teknologjive të tjera të përfshira në anketë.

Anketa Europiane për Kushtet e Punës 2024, e publikuar në prill të këtij viti ofron një panoramë të plotë të cilësisë së punës në Europë, duke analizuar karakteristikat e fuqisë punëtore, vendet e punës, cilësinë e punës dhe cilësinë e jetës në punë.

Anketa është një instrument i rëndësishëm për politikëbërësit, pasi nxjerr në pah rolin e cilësisë së punës në arritjen e një rritjeje të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse në Europë.

Gjetjet e anketës bazohen në 36,644 intervista ballë për ballë, të zhvilluara në 35 vende. Çdo intervistë zgjati rreth 45 minuta, duke ofruar një pasqyrë unike mbi gjendjen e punës në Europë.

Kjo anketë është zhvilluar në mënyrë të rregullt që nga viti 1990, duke ofruar një seri të krahasueshme të të dhënave për kushtet e punës në Europë në intervale pesëvjeçare./Monitor