Skanimet e trurit, mund të zbulojnë sa i rrezikuar është një person të vetëvritet

12 Tetor 2019, 07:35, Blog CNA

Studiuesit në Universitetin e Ilinoisit në Çikagos dhe Universitetit të Utah në SHBA, kanë identifikuar ndryshime në qarqet e trurit, që mund të lidhen me sjelljen vetëvrasëse tek individët me çrregullime të humorit. Studimi i botuar së fundmi në revistën ?Psychological Medicine?, ofron të dhëna premtuese në drejtim të mjeteve që mund të na japin mundësi, të parashikojnë se cilët individë janë më të rrezikuar të kryejnë vetëvrasje.

Shkalla e vetëvrasjeve, po rritet në një mënyrë të qëndrueshme në mesin e të rriturve, dhe sidomos tek ata që kanë çrregullime të humorit, apo simptoma të rënda siç është depresioni. Më shumë se gjysma e individëve që kanë humbur jetën duke u vetëvrarë, ishin vizituar tek mjeku 30 ditët e fundit.

Por ata nuk kërkuan domosdoshmërisht këshilla mbi problemin e ndryshimit të humorit.

Departamentet e urgjencës, mund t?i bëjnë pacientit disa pyetje shqyrtuese për gjendjen e tij shpirtërore, dhe t?i referojnë tek specialistët e shëndetit mendor nëse është e nevojshme. Megjithatë, nivelet e vetëvrasjeve vazhdojnë të rriten. ?Aktualisht, ne kemi shumë pak mjete në dispozicion për të identifikuar individët, që mund të jenë më të rrezikuar nga sjelljet e lidhura me vetëvrasjen?- thotë Skot Lejnxhaneker, profesor i psikiatrisë në Universitetin e Utah, dhe bashkë-autor në studim.

Studimet e mëparshme, kanë identifikuar qarqet e trurit të lidhura me çrregullimet e humorit: rrjetin e kontrollit njohës (CCN), që është i përfshirë në funksionin ekzekutiv, zgjidhjen e problemeve dhe impulsivitetin; rrjetin emocional (SEN), i përfshirë në përpunimin dhe rregullimin e emocioneve; dhe rrjetin e modalitetit të paracaktuar (DMN), që është aktiv kur individët angazhohen në mendime të përqendruara tek vetja.

Sidoqoftë, këto studime janë përqendruar kryesisht tek depresioni. ?Ky është një nga studimet e para, që përpiqen të kuptojnë mekanizmat e trurit, që mund të jenë të rëndësishme për rrezikun e vetëvrasjes?- thotë Xhonatan Stejxh, një nga autorët e tjerë të studimit.

Studimi në ?Psychological Medicine?, përdori skanimin (fMRI), që kapi imazhet e trurit në kohën kur pjesëmarrësit në eksperiment, ishin të qetë duke pushuar. Ai vlerësoi lidhjen e këtyre qarqeve celebrale tek 212 të rritur në Univesitetin e Miçiganit.

Tek subjektet që iu nështruan studimit, përfshiheshin individë me çrregullime të humorit, dhe që kishin pasur nga histori me tentativa të vetëvrasjes, ata me çrregullime të humorit që kanë meenduar mininalisht njëherë vetëvrasjen, dhe ata që kanë shpesh çrregullime të humorit, po pa asnjë histori të mendimeve të vetëvrasjes.

Krahasuar me pjesëmarrësit e studimeve të tjera – madje edhe ata me çrregullime të humorit, dhe me histori të mendimeve të vetëvrasjes – ata që kanë një histori të përpjekjes për t?u vetëvarë, shfaqën më pak lidhje në CCN dhe ndërmjet CCN dhe DMN, qarku nervor i shoqëruar me kontrollin njohës dhe impulsivitetin.

Këto ndryshime, mund të paraqesin një objektiv për trajtim, për shembull, me një qasje neuromoduluese. ?Nëse ne do të mundemi të kuptojmë, se si ta përmirësojmë lidhjen brenda këtij qarku celebral, mund të jemi në gjendje të zvogëlojmë rrezikun e vetëvrasjeve në të ardhmen?- thekson Stejxh.

Stejxh dhe Lejnxhneker, theksojnë se kjo punë është ende në fazat e tij të hershme. Ky ishte një studim i vogël, me vetëm 18 pjesëmarrës me çrregullime të humorit, dhe me histori të tentativave për vetëvrasje. Dhe ai do të duhet të kopjohet në një kampion të ri, dhe të vërtetohet në mostra më të mëdha.

Ndërkohë, studiuesit vërejnë se nuk është ende e qartë, nëse individët me çrregullime të humorit dhe që kanë rrezik të kryejnë vetëvrasje, vuajnë nga një sëmundje e ndryshme nga ata që nuk e kanë një rrezik të tillë. Apo nëse të gjithë individët me çrregullime të humorit, kanë shkallë të ndryshme të rrezikut për vetëvrasje.

Një studim më i gjatë në kohë, ku studiuesit të matin qarqet e trurit në fillim, dhe më pas të kontrollojnë rregullisht pjesëmarrësit se si po ecin, do të japë një ide më të mire, se cilët faktorë rreziku duhen monitoruar klinikisht, dhe kur duhet ndërhyrë.

?Tek e fundit, kjo është ajo për të cilën interesohemi reaalisht. Të kuptojmë jo vetëm se çfarë ka ndodhur në të kaluarën, por çfarë mund të bëjmë me këtë informacion, në përpjekje për të parandaluar ndodhjen e vetëvrasjeve?- përfundoi ai./ Burimi: Medicalxpress-Përshtatur nga CNA.al