Çfarë nuk mund të bëjë inteligjenca artificiale?

18 Korrik 2026, 17:03, Tech CNA

“IA mund të llogarisë, por njerëzit duhet të marrin vendimin përfundimtar”, thotë Maximilian Kiener nga Instituti për Etikën në Teknologji në Universitetin Teknik të Hamburgut.

Qoftë ndihmë në vendimmarrjen në karrierë apo një terapist zëvendësues, inteligjenca artificiale (IA) duket se ka përgjigjen e duhur për pothuajse çdo problem.

Zhvilluesit e IA pothuajse gjithmonë i projektojnë këta asistentë virtualë që të jenë të sjellshëm dhe jo kritikë.

Por ky është vetëm një iluzion i rrezikshëm që përdoruesit shumë shpesh e besojnë, thotë Maximilian Kiener.

"Ajo që nuk po funksionon janë gjykimet e vlerës. Cilën rrugë karriere duhet të ndjek? A duhet të bëhem avokat, a duhet të bëhem mjek? Nuk ka një përgjigje të vetme. Problemi që vazhdon të shfaqet është se ne duam t'i ngjeshim të gjitha problemet komplekse në një format të IA-së”, thotë ai.

Tema si vetmia ose arsimi janë shpesh çështje sociale. Kjo nuk është një detyrë që IA mund ta zgjidhë teknikisht. Maximilian Kiener nuk sheh risi në disa aplikacione të reja të IA-së.

"Gjërat që janë thjesht të reja nuk janë inovacione. Për shembull, e kam shumë të vështirë të identifikoj imazhet e rreme të fëmijëve që mund të jenë përshkruar si inovacione.”

Sipas shkencëtarit, etika nuk pengon zhvillimin e inteligjencës artificiale, por vetëm e bën atë vërtet të dobishme për njerëzit. Është optimale kur IA dhe njerëzit punojnë së bashku që nga fillimi për të gjetur zgjidhje së bashku, thotë Kiener.

Matthias Uhl, profesor i biznesit dhe etikës sociale në Universitetin e Hohenheim, zhvilloi një chatbot Sokratik: "IA Sokratike ndryshon nga IA konvencionale në atë që bën pyetje dhe më ndihmon të gjej zgjidhjen time për problemin, në vend që të më japë përgjigje të drejtpërdrejta.”

Ekipi nga Universiteti i Hohenheim dhe Universiteti i Bambergut testoi këtë model gjuhësor në disa eksperimente. Rezultati: Chatboti adaptuar ishte në gjendje të ndihmonte përdoruesit të merrnin vendime më të ekuilibruara moralisht.

Por ekipi zbuloi edhe një pengesë gjatë zbatimit, thotë Matthias Uhl. "IA që bën pyetje shtesë zgjidhet më rrallë. Kur njerëzit kanë një zgjedhje, ata preferojnë të marrin këshilla të drejtpërdrejta.”

Ndërsa përdoruesit privatë shpesh i besojnë menjëherë IA-së, ekspertët shpesh janë më skeptikë. Për shembull në mjekësi: Sistemet e IA-së mund të analizojnë me besueshmëri dhe shpejtësi rrezet X. Megjithatë, shumë mjekë kanë vështirësi në pranimin e teknologjisë.

Ata që dinë shumë i kontestojnë analizat e IA-së, edhe kur ato janë më të sakta - kanë zbuluar shkencëtarët. IA e re mund të ndihmojë, beson Matthias Uhl.

"Nëse vetë sistemi tregon pasigurinë e tij, kjo mund të çojë në besimin më të madh të përdoruesit ndaj këshillave. Për shembull, kur IA thotë se është 90 përqind e sigurt për klasifikimin e saj."

Ekspertët mjekësorë pritet të jenë në gjendje ta testojnë sistemin e ri të IA-së që vitin e ardhshëm./DW