E fundit!

08:41 Aktualitet

Zvarrit pafundësisht proceset gjyqësore/ Sot, seanca e radhës e Veliajt në GJKKO

Sot do të mbahet seanca e radhës në Gjykatën e Posaçme kun...

Lumi më i vjetër në botë ka ekzistuar para dinosaurëve

26 Janar 2026, 18:54, Kuriozitete CNA

Edhe pse mund të duket se lumenjtë janë një element i përhershëm i peizazhit, në realitet cikli i tyre i jetës është relativisht i shkurtër. Megjithatë ka përjashtime dhe një nga më të mahnitshmit është Lumi Finke në Australi.

Shkencëtarët e vlerësojnë moshën e tij në 300 deri në 400 milionë vjet, që do të thotë se ky lum ka ekzistuar para se dinosaurët të shfaqeshin në Tokë dhe mund të përshkruhet me siguri si lumi më i vjetër në botë.

Vlerësimi i moshës së Lumit Finke (i njohur si Larapinta nga popujt indigjenë) ishte një proces kompleks. Shkencëtarët kombinuan ndryshimet në kursin e maleve përreth dhe në kthesat e lumit me analizat e përbërjes kimike të shtratit të lumit si dhe studimet e izotopeve radioaktive.

Lumi më i vjetër në botë ka ekzistuar para dinosaurëve

Victor Baker, një gjeomorfolog në Universitetin e Arizonës, shpjegon se dëshmia kryesore që konfirmon historinë jashtëzakonisht të gjatë të lumit është një fenomen i quajtur “drainazh ndër-aksial”.

Nën kushtet e zakonshme, lumenjtë nuk gdhendin forma të vështira shkëmbore por zgjedhin rrugë më të lehta përgjatë tyre. Por në rastin e Lumit Finke dhe vargmalit MacDonnell, lumi gdhend drejtpërdrejt përmes kodrave, diçka që tregon se ai u formua para se malet të ngriheshin, një proces që ndodhi gjatë orogjenezes së Alice Springs, midis 450 dhe 350 milionë vjet më parë.

Lumi më i vjetër në botë ka ekzistuar para dinosaurëve

Për pjesën më të madhe të vitit, Lumi Finke është i vështirë për t’u dalluar. Klima e thatë dhe e nxehtë e brendësisë së Australisë i jep asaj një karakter ndërprerës, nën kushte jo të favorshme, ai shfaqet si një varg depresionesh të izoluar të mbushura me ujë. Megjithatë, ai kurrë nuk zhduket plotësisht dhe ekzistenca e tij mbështetet edhe nga kushtet specifike tektonike: kontinenti australian ka qenë shumë stabil për 100 milionë vitet e fundit, pa lëvizje të mëdha tektonike dhe pa akullnajë gjatë periudhës së Pleistocenit. Falë kësaj, sistemi i Lumit Finke ka arritur të mbijetojë dhe të zhvillohet pa ndërprerje të mëdha gjatë kohës./CNA