Liqeni i Shkodrës po shkon drejt UNESCO-s

1 Shkurt 2026, 10:38, Kulturë CNA

Pothuaj një shekull më parë, ujërat e qeta të liqenit të Shkodrës ishin të mbushura me varka të panumërta. Peshkimi, transporti, udhëtimi dhe komunikimi mes fshatrave si Shiroka, Zogaj, Kraja, Ljarja dhe Shestani mbështeteshin të gjitha te këto mjete lundrimi.

Shumica e varkave ishin ndërtuar nga vetë fshatarët, ndërsa të tjerat ndërtoheshin nga artizanë vendas, punishtet e të cilëve, ndodheshin përgjatë brigjeve të lumit Buna. Ujërat në të gjelbër të errët, reflektonin fshatrat dhe banorët në jetën e tyre të përditshme: tek lundronin në liqen, mbanin rrjetat, uleshin në karrige, apo nisnin peshkimin para agimit.

Liqeni i Shkodrës po shkon drejt UNESCO-s

Një shekull më pas, ndërsa kujtimi i varkave prej druri është zbehur, një projekt i financuar nga BE-ja po e ringjall atë, duke u përpjekur të rivlerësojë ujërat dhe tokat, biosferën e pasur nënujore e mbiujore, si dhe traditat, zanatet, kulturën, festivalet, ritualet, zakonet dhe trashëgiminë që përcaktojnë gjithë pellgun ujëmbledhës të liqenit të Shkodrës. Zona tashmë është nominuar si rezervë ndërkufitare e biosferës në UNESCO, në kuadër të Programit "Njeriu dhe Biosfera".

Dosja e nominimit u finalizua në kuadër të projektit “Zona e Pellgut Ujëmbledhës të Liqenit të Shkodrës – një Rezervë Ndërkufitare e Biosferës”, financuar nga Bashkimi Evropian në kuadër të Programit të Bashkëpunimit Ndërkufitar Shqipëri-Mali i Zi, zbatuar nga Qendra EDEN (SH), EnvPro (MZ), Agjencia Kombëtare për Zonat e Mbrojtura (SH) dhe Parqet Kombëtare të Malit të Zi.

Pellgu i liqenit të Shkodrës përfshin vetë liqenin, daljen e tij përmes lumit Buna, lumenjtë Cem dhe Kir me degët e tyre, si dhe bashkimin e Drinit me Bunën.

“Së bashku, këto rrugë ujore krijojnë një peizazh të veçantë dhe dinamik që mishëron historinë e njerëzve dhe të vendit, duke reflektuar ndërvarësinë e thellë të njerëzimit dhe natyrës, si dhe duke shënuar themelin e kësaj dosjeje nominimi”, shpjegon Klodiana Marika, Drejtoreshë e Biodiversitetit dhe Zonave të Mbrojtura në Ministrinë e Mjedisit.

Liqeni i Shkodrës po shkon drejt UNESCO-s

Ajo vëren se zona e biosferës së liqenit të Shkodrës strehon një mozaik të jashtëzakonshëm ekosistemesh – duke filluar nga liqeni, lumenjtë, deltat, ligatinat dhe lagunat deri te rërat bregdetare, pyjet dhe kullotat subalpine.

"Së bashku, ato formojnë peizazhe mbresëlënëse, të pasura me biodiversitet dhe të pajisura me vlera ekologjike, ekonomike dhe rekreative. Brenda rezervës, janë identifikuar 25 lloje habitatesh të listuara në Shtojcën I të Direktivës Evropiane të Habitateve, pesë prej të cilave njihen si habitate parësore", thotë Marika.

Liqeni i Shkodrës po shkon drejt UNESCO-s

Sipas ministrit të Mjedisit të Shqipërisë, përcaktimi i liqenit të Shkodrës si Rezervë Ndërkufitare e Biosferës brenda programit “Njeriu dhe Biosfera” të UNESCO-s përfaqëson një angazhim të përbashkët institucional nga Shqipëria dhe Mali i Zi për të mbrojtur trashëgiminë natyrore me vlerë të jashtëzakonshme, si dhe për të çuar përpara objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm.

“Ky proces forcon bashkëpunimin ndërkufitar dhe krijon një kornizë të qëndrueshme për menaxhimin e integruar të ekosistemit, ruajtjen e biodiversitetit, përfshirjen aktive të komuniteteve vendore dhe pajtueshmërinë me standardet ndërkombëtare mjedisore, duke kontribuar për qëndrueshmërinë afatgjatë mjedisore, sociale dhe ekonomike të rajonit”, thotë ministri Sofjan Jaupaj.

Dosjet përfshijnë trashëgiminë e pasur të zonës, të reflektuar në peizazhin arkeologjik dhe kulturor përreth liqenit, si dhe vendndodhjen strategjike të rajonit si një udhëkryq i kulturave dhe qytetërimeve të ndryshme, duke përfshirë ato romake, bizantine dhe osmane. “

Përmes nominimit, Shqipëria konfirmon angazhimin e saj për fuqizimin e komuniteteve vendore, çuarjen përpara të qeverisjes mjedisore dhe pozicionimin e pellgut të liqenit të Shkodrës si një model kombëtar harmonie mes njerëzve dhe natyrës./Europa.eu