Roli i Azerbajxhanit për klimën është pjesë e një oferte rajonale për paqe

28 Tetor 2024, 11:44, Kosova & Bota CNA

Roli i Azerbajxhanit për klimën është pjesë e një

Etiketimi i petrosheteve si mikpritës të papërshtatshëm është lojë hipokrite. Kur Azerbajxhani të presë COP29 muajin e ardhshëm, do të jetë hera e 28-të që samiti i klimës do te mbahet në një prodhues nafte dhe gazi. Çdo mikpritës - përjashtuar Zvicrën - ka qenë i përfshirë në nxjerrje. Çdo vend në botë – me përjashtim të asnjërit – është konsumator i lëndëve djegëse fosile.

Në vend të kësaj, është më e mençur të pyesësh se si u bë një vend mikpritës, çfarë planifikojnë të arrijnë dhe pse. Azerbajxhani nuk e kishte parashikuar kurrë të luante vendin mikpritës këtë vit; ne prisnim që ofertës sonë t’i vihej vetoja nga fqinji, Armenia, e cila kishte pushtuar pothuajse një të pestën e territorit tonë për 30 vjet. Megjithatë, në një marrëveshje të paprecedentë dhjetorin e kaluar, Armenia ra dakord të mbështesë Azerbajxhanin si mikpritës, si pjesë e bisedimeve të paqes në vazhdim.

Negociatat vazhdojnë dhe është arritur përparim thelbësor. Komisionet e delimitimit të kufirit janë aktive. Komisioni i Armenisë ka pranuar së fundmi Deklaratën Alma-Ata - një angazhim për sovranitetin e kufijve midis shteteve postsovjetike dakordësuar në vitet 1990.

Shumë do të dëshironin të shihnin një marrëveshje zyrtare paqeje të nënshkruar përpara COP, por ky është një propozim shumë i ndryshëm nga dy palët që bien dakord për një marrëveshje në dhomën e negociatave. Kushtetuta e Armenisë ende përmban një pretendim revanshist mbi territorin e Azerbajxhanit. Shpejtësia me të cilën ne mund të finalizojmë një marrëveshje paqeje varet kryesisht nga sa shpejt Armenia mund të lëvizë për këtë çështje. Kritikët që e quanin këtë ngërç, duhet të pyesin nëse ata do të nënshkruanin një marrëveshje paqeje ndërkohë që ish-kundërshtari i tyre ende pretendon territorin e tyre. Megjithatë, pavarësisht nëse një marrëveshje do të jetë nënshkruar deri në kohën kur të nisë COP, ai do të jetë ende një COP i paqes për shkak të mënyrës se si u shfaq. COP-i i këtij viti do të fokusohet në rritjen e objektivit financiar - Objektivi i Ri i Kuantifikuar Kolektiv - për ta kthyer tranzicionin botëror nga lëndët djegëse fosile në realitet. Për më tepër, Azerbajxhani ka krijuar një fond klime, në të cilin ne presim që vende dhe kompani të tjera prodhuese të naftës dhe gazit të investojnë.

Azerbajxhani po demonstron se si mund të ndryshojë një prodhues nafte dhe gazi. Ne jo vetëm që po zbatojmë projektet më të mëdha të rajonit për burimet e rinovueshme, por po kalojmë nga karburantet fosile në eksportet e energjisë elektrike. Në partneritet me BE-në, Azerbajxhani po zhvillon një kabllo elektrike nën Detin e Zi, për të lidhur energjinë e erës së Detit Kaspik me kontinentin. Ndërsa ne nuk mund të ndikojmë në kërkesën që drejton tregjet e huaja të energjisë, ne po riformojmë anën e ofertës.

Azerbajxhani po pret COP sepse ne po ecim në rrugën drejt paqes. Në COP, ne do të avokojmë për fonde të reja për të financuar një tranzicion të drejtë nga lëndët djegëse fosile në burimet e rinovueshme, një ndryshim që tashmë po e ndjekim në mënyrë aktive vetë./ CNA

Hikmet Hajiyev, Këshilltar për Punët e Jashtme i Presidentit të Azerbajxhanit, Baku, Azerbajxhan