"CNN": 3 skenarë se si mund të përfundojë lufta në Lindjen e Mesme

11 Mars 2026, 09:26, Kosova & Bota CNA

"CNN": 3 skenarë se si mund të përfundojë lufta

Nga një moment në tjetrin, kriza e Iranit duket se po përhapet në mënyra që janë gjithnjë e më të pasigurta për qeveritë, investitorët dhe qytetarët e zakonshëm. Tani shumë gjëra varen nga vendimet individuale të udhëheqësve të paparashikueshëm, përfshirë presidentin amerikan Donald Trump, dhe tani ndoshta edhe nga udhëheqësi i ri dhe i paprovuar suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei.

Pra, ku po shkon e gjithë kjo?

1. Irani degradon ndjeshëm, si Iraku në vitet '90-të

Në skenarin bazë, Trump i jep ushtrisë kohën e nevojshme për të përfunduar këtë mision të përcaktuar të degradimit të projektimit të fuqisë së Iranit. Kjo do të thotë që SHBA-ja së bashku me aleatët dhe partnerët e saj mund të bëjnë mjaftueshëm për të përmbajtur tronditjet ekonomike, dhe se presidenti mbetet i përkushtuar ndaj misionit që ai urdhëroi.

Ky skenar supozon se deri në fund të këtij muaji kapaciteti i projektimit të fuqisë së Iranit dhe baza industriale e mbrojtjes është degraduar ndjeshëm, por strukturat e tij politike mbeten të paprekura. Fushata ushtarake me intensitet të lartë do të pushonte, pasi të ketë përmbushur objektivin e saj të përcaktuar, por pa premtimin e ndryshimit të regjimit në Teheran.

Nga kjo pikë, sanksionet amerikane dhe ndërkombëtare do të mbeten në fuqi kundër Iranit, përveç nëse dhe derisa qeveria e tij e re të bjerë dakord të ndalojë ndjekjen e një programi bërthamor dhe të heqë dorë nga programi i saj i raketave balistike me rreze të gjatë veprimi. Të dyja këto programe mbeten nën sanksionet e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, dhe kjo do të vazhdojë.

Ushtarakisht, SHBA-ja dhe Izraeli (dhe ndoshta edhe partnerë të tjerë) do të vazhdonin të patrullonin qiellin e Iranit me rrezik të kufizuar duke pasur parasysh mungesën e mbrojtjes ajrore të Iranit. Nëse Teherani do të kërkonte të rivendoste programet e tij të raketave, dronëve ose bërthamorë, ai mund të goditej sipas dëshirës, ??duke penguar kështu lëvizje të tilla.

Ky rast bazë gjatë muajve dhe madje viteve në vijim mund të ngjajë me Irakun në vitet 1990: i dobësuar, i përmbajtur dhe me pilotë amerikanë sipër për të penguar kërcënimet e ardhshme. Kjo nuk do të premtonte ndryshim regjimi në Iran, por duke pasur parasysh trazirat politike në vend, duhet të parashikojmë protesta të ardhshme dhe një aparat regjimi në rënie me kalimin e kohës.

2. Iran i fuqizuar, më keq se atëherë kur filloi lufta

Rasti më i keq do të shihte që tronditjet ekonomike ta detyronin Trump-in të shpallte fitoren para kohe përpara se fushata ushtarake të përfundonte. Kjo do të linte pas një Iran me struktura pushteti të rikonsoliduara, të hidhëruara dhe të guximshme dhe me kapacitetin e tij ushtarak dhe bërthamor mjaftueshëm të paprekur për t'u rindërtuar. Rajoni do të mbetej edhe më pak i qëndrueshëm, pasi shtetet e Gjirit do të mbeteshin nën kërcënimin e vazhdueshëm të një Irani me kapacitete në zgjerim të raketave dhe dronëve, të cilat Teherani ka treguar se është i gatshëm t'i përdorë.

Ky skenar mund t'i tërheqë Shtetet e Bashkuara më thellë në Lindjen e Mesme, të nevojshme për të mbështetur më tej mbrojtjen e partnerëve të Gjirit pas përballjes me mijëra raketa dhe dronë, dhe me fushatën ushtarake amerikane të tërhequr para se të shkatërronte këto aftësi. Kostot e të bërit biznes në rajon, nga sigurimi i transportit detar deri te vendosja afatgjatë e kapitalit, mund të rriten ndjeshëm përpara se të zhvillohet një ekuilibër i ri. Ky ekuilibër i ri do të supozonte gjithashtu një Iran në forcim me linja të ashpra të fuqizuara.

Një vendim për të ndryshuar kursin përpara se ushtria amerikane të përfundojë detyrën që i është dhënë do të rrezikonte një ekuilibër rajonal më të paqëndrueshëm. Cilado qoftë merita e nisjes së kësaj lufte, një ndalim i parakohshëm i fushatës do të rrezikonte ta linte regjimin e Iranit të trimëruar dhe rajonin e botën në një pozicion edhe më të pasigurt se më parë.

3. Irani i ri dhe një Lindje e Mesme e re

Në skenarin më të mirë, presioni ushtarak mbi Iranin, duke përfshirë sulmet kundër aparatit të tij shtypës të sigurisë, dobëson regjimin dhe forcon besimin e iranianëve për të rimarrë rrugët dhe për të kërkuar përmbysjen e Republikës Islamike. Rasti mund të kishte pasur shanse më të mira nëse nuk do të ishte për shtypjen e dhunshme në janar, e cila thuhet se vrau mijëra njerëz.

Në afat të shkurtër, iranianët mund të rimarrin rrugët në masë kritike vetëm nëse aparati shtypës i Teheranit, milicitë Basij dhe Trupat e Gardës Revolucionare Islamike, degradohen ndjeshëm dhe dukshëm, diçka që është e vështirë të bëhet vetëm përmes fuqisë ajrore.

Historia tregon se vetëm presioni ushtarak i jashtëm rrallë prodhon shembje të shpejtë të regjimit pa një opozitë të organizuar, të brendshme dhe të armatosur.