Spaçi/ Piskama që na thërret të mbrojmë lirinë!

2025-06-18 20:40:00, Opinione Besim Ndregjoni

Nga Besim NDREGJONI, Autor i filmit dokumentar “Spaç 1973 Martirët e Lirisë.

Mbas një pune 12-mujore së bashku me ekipin tim të mrekullueshëm përfunduam filmin dokumentar “Spaç 1973,Martirët e Lirisë” kam 35 vite që merrem me dokumentimin, ngjarjet dhe gjenocidin komunist që kaloi Shqipëria nën sundimin e një regjimi që emrin e mbante komunist, por ishte i barbartë me nazizmin, dhe nga përmasat e genocidit ia kaloi stalinizmit bolshevik. Si pinjoll i një familje që përballoi tre diktatura fashiste, naziste, dhe gjenocidin komunist 50-vjeçar ku u përdorën të gjitha llojet e krimeve, në familjen, dhe fisin tim, si pushkatimet pa gjygj, vrasjet në mal, mbytjet e tmerrshme në hetusi nga torturat e xhelatëve enveristë, burgosjet politike, dhe deri në çmendinë nga hetuesit e sigurimit të shtetit mohimi i të gjitha të drejtave për ne brezin e dytë, falë Zotit sot kam marrë përsipër misionin tim të lartë dokumentimin e krimeve të komunizmit, mision që po e krye pa ndihmën e të ashtuquajturit shtet demokratik, por fal dëshmive rënqethse të bashkëvuatjesve të mi, të cilët nuk ka nguruar dhe pse kan qënë të trishtuar nga sjellja e klasës politike e ashtuquajtur demokratike por që ka demonstruar vetëm pushtet dhe ideologji të diktaturës për tre dekada rrjesht!

Bazuar në dokumentacjoni e arkivës së Ministrisë mbrendshme dhe arkivës së shtetit po ju transmetojmë këtë film dokumentar kujtese se demokracia nuk ndërtohet mbi harresën, dhe se pa mbrojt kujtesën ne nuk mbrojmë lirinë tonë!

I am trying to briefly present the crimes of Enver Hoxha who, unfortunately, was an Albanian like us, but used his power to kill and slaughter his fellow countrymen who did not accept his bestial and criminal ideology. Nazism exterminated 6,000,000 million Jews during the Second World War, a population of 10,000,000 inhabitants. Enver Hoxha shot and disappeared the bodies of over 6,000 Albanians during his regime, when Albania did not exceed 1,500,000 inhabitants. Today, after 35 years of democracy, the families of 6,000 Albanians cry because they do not have a grave, for their grandfather, father, husband, mother, sister, uncle. Only the current Albanian politicians do not see, nor hear, the tears of their fellow countrymen. The Jews were killed by a German, the Albanians were killed by an Albanian. Today, Albanian democracy is silent, it is doing politics on the innocent blood of good Albanians, of those who gave this nation its independence, state, elite, who fought fascism, who protected Jews during Nazism, and who were massacred under communism for morality, values, nobility, generosity, and who defended with their lives every doctrine and custom that exalted the Albanian. Today, I address the media and moderators who only promote politics for power and are silent as in times of dictatorship that erased murders and suffering.

Today, democracy has been monopolized by the heirs of yesterday's executioners and they have turned the democratic system into a worthless system, without a free vote, without political rotation. Politicians and the media have turned into a valueless system that only infects the youth with stale propaganda for power and not at all to build a state of law as the anti-communists fought for 50 years against the dictator and the Hoxha dictatorship. Albanian political prisoners are seen in Europe for their anti-dictatorship resistance, who like no other nation, fought and defended dissidence, different thinking, stoic resistance, against inhuman tortures unprecedented in post-World War II Europe, who defended the national identity, the red and black flag, amidst bullets.

"Spaçi 1973 Martyrs of Freedom" has entered Albanian history like the Auschwitz camp, a camp that used political prisoners as slaves to maintain its absolute power.

Albania emerged in the 90s with wounds that still bleed, Spaçi is the unhealed wound. This infamous camp in the middle of the Mirdita mountains, a hidden scene in communism, a place of torture, suffering, a place that destroyed man. But also a historical place where the eagles who had the executioner's irons in their hands, dared to rise and colored with their blood the national flag without the star of Enverist Bolshevism,

but as it was in the time of Skanderbeg, as it is now that we have it in offices, on the streets, at demonstrations. Spaçi today has remained a ruin.

And so, like a ruin, it speaks like Auschwitz. Spaç is a silent referendum on history.

Një filozof francez shkruan “Kujtesa, historia, harresa na kujton se “Kujtesa e drejtë është ajo që nuk fshe, as krimin, as viktimën ajo kërkon drejtsi përmes të vërtetës.” Spaçi në historinë e tij është vendi ku krimi shtetëror, viktima, disidenti, heroi kan qënë përball çdo ditë por dhe sot janë përballë këto tregon filmi dokumentar “Spaç 1973 Martirët e Lirisë.” Spaçi ka lëshuar piskamën –kur do të më lejoni të them të vertetën siç ka qënë !

Shteti ka detyrë dhe përgjegjësi kombëtare për kujtesën historike dhe informimin mbi qytetarët këtë mesazh jep filmi dokumentar “Spaç 1973 Martirët e Lirisë.” Spaçi na mëson: Mos të lejojmë ndërhyrjet burokratike që ta shëndrrojmë në projekt propogandistike Spaçin, për ta xhveshur nga e vërteta. Dhe më keq Spaçin nuk do ta lejojmë një zbukurim të diktaturës si Bunkerarti ,1, dhe 2, apo shtëpia me gjethe.

Spaçi është e do të jetë Muzeu i qëndresës heroike i kundërshtarve dhe martirve, Ai përballet me mungesë dhe indiferencën e politikës dhe pushtetit. Kjo klasë politike ka 35 vite që manipulon kujtesën. Ky film dokumentar tregon sesi Spaçi është kthyer në simbol të heshtjes zyrtare.

Ky film apelon: Shpallni Spaçin muze, dëshmitë e të mbijetuarve, dosjet e deklasifikuara, dokumentat e arkivave digjitale, shteti duhet ti financoi dhe ta shpalli Spaçin siç e kemi shpallur ne të përndjekurit politik: Spaçi –Muri i fjalës së lirë!

Spaçi është vendi ku njeriu shqiptar mëson të mos dorzohet.

Le të jetë ky film mesazhi, ku ne të mësojmë, të mos harrojmë!

Sot në përurimin e premierës së filmit dokumentar “Spaç 1973 Martirët e Lirisë". Si autor i këtij filmi kisha ftuar të gjithë drejtuesit e shteti shqiptar, të gjith drejtuesit e institucioneve të drejtësisë, të gjithë deputetët e parlamentit shqiptar, të njiheshin me heroizmin dhe me vuatjet e të burgosurve politikë të Spaçit, ata nuk erdhën, ata nuk i nderuan heronjtë e mbrotjes së flamurit të cilën e mbajnë në zyrat lluksoze, do ti quaja mjeranë, të vegjël, aspak pushtetarë, apo administratorë që i shërbejnë shtetit të së drejtës.Vetëm i mëshirojmë këta dallkaukë të pacipë të pushtetit.

Por dua të falënderoj me zemër ata qindra të rinj, studiues, të cilët u lotuan kur panë tmerret e Spaçit në kinema Millenium me 17 qershor 2025. Të falënderoj ata ambasadorë të cilët erdhën dhe nderuan Spaçin.

Heronjtë e Spaçit, Pal Zefi, Dervish Bejko, Hajri Pashaj, heroi i riu 20-vjeçar Skender Daja, sot nuk kanë një varr, siç nuk kanë një varr mbi 6000 shqiptarë që i zhduku Enver Hoxha, por historia e kombit këta heronj të fjalës së lirë, i nderon dhe do t'i nderojë gjithë jetën, dhe kombi i ka në gjoksin e tij, si martirë lirie, kurse këta politikanët aktualë, dhe drejtues të institucioneve të ashtuquajtur demokratike do t'i përçmojë historia, si antikombëtar, siç përçmon diktatorin më të egër të shqiptarëve Enver Hoxhën.

Glory to the eagles of freedom who faced Spaç, but who waged an anti-communist revolt in defense of the flag.

Spaç teaches us not to allow any kind of power that uses democratic methods to imprison our freedom.

Spaçi despises those politicians who violate freedom, voting, democracy. No more! Let's preserve freedom!

I am ending my message with the call made 52 years ago by the hero Pal Zefi when the Spaç revolt began: Is there any Albanian left to save the honor of Albanians?