Summit, smoke curtain, apology and significant absence

2022-06-25 22:19:00, Opinione Genc Pollo

Summit, smoke curtain, apology and significant absence

Genc Pollo

( A note on the recent Western Balkans and European Union summit)

The meeting of EU leaders in Brussels on Thursday, June 23, took place against the backdrop of Putin's bloody aggressive war. They duly showed solidarity with Ukraine, the current victim, and Moldova, the next potential victim; both were granted candidate status for membership in the Union. But a wartime European Council would inevitably have to tighten its grip on the enemy.

I vetmi shtet deviator brenda orbitës së BE-së, i cili ka refuzuar sanksionet europiane kundër Rusisë së Putinit dhe ka rikonfirmuar miqësinë me agresorin ka qenë Serbia. Sipas traktateve në fuqi Serbia është detyruar të linjëzohet me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së. Presidenti Vuçiç, megjithatë, as në të kaluarën nuk ka miratuar masat e BE-së kundër Putinit. Megjithatë ky vend po bën negociata anëtarësimi me BE që prej tetë vjetësh dhe ka mbyllur disa kapituj;

Çuditërisht nuk pati shumë bujë për këtë në mbledhjen e Këshillit apo në samitin paraprirës të liderëve të BE-së dhe homologëve të tyre të Ballkanit Perëndimor. Vuçiçi mori ndihmë nga dikush që në përgjithësi nuk do të pritej të ishte aleat për këtë gjë: nga Kryeministri i Republikës tonë!

-Perdja e tymit
Së pari, në një lëvizje që spostonte vëmendjen, Vuçiç u propozoi kryeministrave të Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut që të bojkotojnë samitin e ardhshëm, pasi kishte pak mundësi që këto të fundit të merrnin një datë për fillimin e negociatave me BE. Shkak për këtë dihet se në dy vitet e fundit është një veto bullgare pa lidhje për të cilën është folur e shkruar shumë.

Se si një bojkot i tillë do të ishte i dobishëm për të gjetur një zgjidhje për problemin, mbetet një mister. Dhe pse pikërisht Serbia duhet t'u propozojë fqinjëve të saj një të tillë mënyrë veprimi mbetet e pakuptueshme.

Megjithatë kryeministri Rama nxitoi të njoftojë se do të ishte dakord me bojkotin. Një gjest i tillë i paprecedentë u bë tema e ditës në mediat kryesore e vazhdoi të bënte jehonë edhe pasi bojkoti u ndërpre një ditë më pas. Së bashku me veton bullgare, “bojkoti” theksoi "dramën e negociatave" ne Bruksel duke mos lënë hapësirë për të diskutuar çështjen urgjente të një kolone të pestë në mesin të europianëve.

-Apologjeti
Edi Rama në fjalimin e tij në samitin e Ballkanit Perëndimor dhe në vijim me deklaratën e tij në konferencën për shtyp me Vuçiçin, justifikoi haptazi qëndrimin serb ndaj Rusisë; duke shtrembëruar ose ekzagjeruar faktet historike dhe ekonomike. Rama shkoi më tej duke kritikuar Bashkimin Europian e Perëndimin për presionin e tij ndaj Serbisë për këtë çështje.

Një qëndrim i tillë është një risi e papritur dhe shqetësuese në Shqipërinë post-komuniste, ku qeveritë e klasa politike, të mbështetur nga opinioni publik, janë rreshtuar gjithmonë me BE-në dhe me Perëndimin në çështjet e sigurisë.

-Mungesa domethënëse
Po kaq e paprecedentë sa apologjia për Vuçiçin ishte edhe qasja e tij ndaj Kosovës. Me të drejtë Rama kritikoi Brukselin për vonesë në liberalizimin e vizave për kosovarët (kuptohet pa përmendur se orteku i emigrimit të paligjshëm nga Shqipëria duke filluar nga v.2014 është një shkak kryesor). Shumëkush do të donte që këtë deklaratë Kryeministri shqiptar të enjten t'a bënte në konferencë shtypi përkrah Presidentes së Kosovës. Por nuk mund t'i kesh të tëra në jetë.

Risia shqetësuese është se Rama as në samit e as në konferencë shtypi nuk apeloi për njohjen diplomatike të Kosovës: as njohjen nga Serbia që mbetet strumbullari i problemit e as nga pesë shtete anëtare të BE. Në të shkuarën, një apel i tillë në samite si ky, ka qenë pasazh fiks i fjalimit të ofiqarit të Tiranës; qoftë ky president, kryeministër apo ministër i jashtëm. Befas po rezulton se nuk është më kështu.

Njohja diplomatike e Kosovës nga Beogradi ka qenë një kërkesë konstante e Perëndimit. Ndërsa Washingtoni e ka shprehur publikisht, qartë e përsëritur edhe Europa fatmirësisht po ecën në këtë udhë. Mjafton të kujtojmë deklaratat e kancelarit gjerman para pak javësh në Prishtinë e Beograd. Pikërisht në këtë moment të artë Edi Rama e çon dëm platformën e samitit duke heshtur për njohjen e Kosovës. Pikërisht, ai Edi Rama, i cili në nëntor 2014 në Beograd, bënte lajm duke i kërkuar Vuçiçit njohjen e Kosovës (e kam thënë atëhere dhe përsëritur së fundmi se diplomacia e karshillëkut dhe e megafonit është kundraproduktive. Të tilla ishin edhe ekzagjerimet verbale të ditëve të fundit kundrejt Bullgarisë. Edhe pse në thelb me vend ato në Europë u perceptuan përgjithësisht si kllouneske).

Problemet që rrjedhin nga mosnjohja e Kosovës prej Beogradit kanë sjellë pasoja penguese në Procesin e Berlinit dhe në realizimin e produktit të tij Tregut të Përbashkët Rajonal. Vuçiç e Rama e "zgjidhën" problemin duke përjashtuar Kosovën tok me dy shtete të tjera nga nisma e tyre në Novi Sad (Minishengeni, Ballkan Hapu).

Kjo nismë që konsiderohet si një "konkurrencë e pashëndetshme për integrimin në BE" nga zyrtarët e Komisionit Evropian ka marrë së fundmi mbështetjen retorike të ministrit të Jashtëm rus Sergei Lavrov.

Si Rama ashtu edhe Vuçiç kanë konsoliduar pushtetin e tyre personal gjatë dekadës së fundit duke çmontuar kontrollet e ballancat kushtetuese, duke heshtur median dhe duke politizuar burokracinë shtetërore. Skandalet e korrupsionit të lartë dhe të përzierjes me mafian kanë qenë të shumta.

But recent geopolitical developments pose, at least for Albania, an additional concern that needs to be addressed. The political opposition in Tirana, now revived, has denounced from the beginning the dubious rapprochement with Belgrade after seeing that it was being done at the expense of Kosovo. There will now be more motives to oppose in word and deed.

Genc Pollo
Former Minister and Member of Parliament
June 24, 2022