Western experts, worried by the tensions in the north of Kosovo and the role of Russia in the region

2022-08-04 18:46:16, Kosova & Bota CNA

Western experts, worried by the tensions in the north of Kosovo and the role of

Illustrative photo

Security experts estimate that the calm in the north of Kosovo may be temporary and that the situation may become tense again in September.

They say that from the announced meeting of the Prime Minister of Kosovo, Albin Kurti and the Serbian President, Aleksandar Vu?i? in Brussels during the month of August, no concrete results are expected for the tensions that followed the decision of the government in Pristina to implement the measure of reciprocity for car license plates and identification documents issued by the Serbian authorities.

“Serbët konsiderojnë se për momentin koha është në anën e tyre dhe se janë në një pozicion më të fortë sesa Kosova, qoftë ekonomikisht apo sa u përket aftësive për të nxitur Brukselin, Uashingtonin, Moskën dhe Pekinin kundër njëra tjetrës. Kjo është diçka që e kemi parë vazhdimisht në çështje të ndryshme. Kjo duket të jetë rruga që Presidenti Vuçiç ka zgjedhur. Ndërsa opsionet për Kosovën janë më të kufizuara”, thotë në një intervistë për Zërin e Amerikës ish-drejtori i përgjithshëm për zgjerimin në Komisionin Evropian, Michael Leigh.

Zoti Leigh është studiues i Fondit gjerman Marshall dhe drejtor akademik për Evropën i shkollës së studimeve të avancuara ndërkombëtare në Universitetin Johns Hopkins.

Më 1 gusht Kosova filloi zbatimin e reciprocitetit me Serbinë, por më vonë, në koordimin me komunitetin ndërkombëtar, e pezulloi atë për një periudhë 30 ditore.

Sipas kësaj mase, makinat që hyjnë nga Serbia në Kosovë të zëvendësojnë targat serbe me tabela të përkohshme të lëshuara nga qeveria e Kosovës, diçka që Serbia e ka kërkuar nga makinat që hyjnë nga Kosova në territorin serb gjatë 11 viteve të fundit.

Kosova po ashtu planfikonte që me këtë masë të ndalonte përdorimin e kartave të identitetit të lëshuara nga Serbia gjatë futjes së qytetarëve serbë në kufi, një mekanizëm që Serbia e përdor për qytetarët e Kosovës.

Pas vendimit, banorët serbët në veri të vendit bllokuan rrugët që çojnë në pikat kufitare të Jarinjes dhe Bërnjakut, aktivizuan sirenat për sulme ajrore dhe qëlluan me armë zjarri në ajër në shenjë revolte.

Ivana Stradner nga Instituti Amerikan Enterprise thotë se pas zhvillimeve në veri të Kosovës fshihet edhe Rusia, e cila sipas saj shfrytëzon destabilizimin e rajonit për interesat e saj.

“Po përdor si armë ndarjet etnike. Kur njerëzit më thonë se Putini është shumë i dobët për të nisur tanket, u them se Putini nuk do që të nisë tanket në Ballkan. Nuk e ka të nevojshme sepse për qeverinë ruse është absolutisht e mjaftueshme të shohë më shumë tensione etnike në ato vende duke e shpërqëndruar Perëndimin nga ajo që po ndodh në Ukrainë”, thotë zonja Stradner, ndërsa shton se është e domosdoshme që të merren masa mbrojtëse për të mbrojtur vendet e Ballkanit që të mos bien pre e këtyre provokimeve.

Serbia shihet si aleati kryesor i Rusisë në Ballkanin Perëndimor.

Kurt Bassuener nga Këshilli i Politikave të Demokratizimit thekson se Perëndimi është duke e lejuar këtë situatë, duke e toleruar Presidentin serb Vuçiç të ndjekë planet dhe ambiciet e tij politike.

“Me siguri ai u ndje në pozitë të vështirë pak kohë pas 24 shkurtit kur Rusia sulmoi Ukrainën, por kur pa se nuk do të ketë pasoja të rënda, ai u çlirua. // Po luajmë lojën e tij në vend që të vëmë në dukje bllofin e tij. Kjo mendoj se nuk është në interesin e Perëndimit. Nuk mendoj se është në interes të Serbisë e aq më pak të vendeve të tjera në rajon”, tha ai në një intervistë për Zërin e Amerikës.

Por sipas ekspertes Stradner balanca që Presidenti Vuçiç ruajti midis aspiratave evropiane dhe lidhjeve shekullore me Rusinë ka nisur të luhatet.

“Nuk jam e sigurt nëse Vladimir Putini është i lumtur me përpjekjet e tij për të ruajtur balancën midis Lindjes dhe Perëndimit. Nëse lexon me kujdes deklaratat e Rusisë në ditët e fundit, ata kanë kritikuar qeverinë në Beograd për mungesë patriotizmi, duke mos mbrojtur interesat e Serbisë në rajon ashtu siç duhet”, thotë zonja Stradner.

Kosova ishte përballur me një situatë të ngjashme edhe para një viti kur banorët serbë bllokuan rrugët në një seri tjetër mospajtimesh rreth targave të makinave midis Prishtinës dhe Beogradit.

Qeveria në Kosovë vendosi forcat speciale të policisë në veri ndërsa Serbia aktivizoi avionët luftarakë në afërsi të kufirit.

Tani, më shumë se pesë muaj nga sulmi i paprovokuar i Rusisë kundër Ukrainës, situata bëhet edhe më e frikshme, mes shqetësimeve në rritje për mundësinë e zgjerimit të konfliktit në pjesët më të brishta të Evropës.

Megjithatë, eksperti Bassuener nuk sheh rrezik real për Ballkanin Perëndimor.

“Nuk besoj se Serbia do ta sfidojë NATO-n dhe nuk besoj se opinioni në Serbi është i gatshm të futet në luftë, gjë që duhet bërë për të ndryshuar një territor me forcë. Ndërsa mbetet një shqetësim serioz, nuk mendoj se retorika e hiperbolizuar ose frika janë të justifikuara”, tha ai.

Pas tensioneve të fundit, NATO tha se aleanca do të ndërhyjë në rast se rrezikohet stabiliteti në Kosovë.

Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian u kanë bërë thirrje palëve që të mos ndërmarrin veprime të njëanshme që mund të përshkallëzojnë situatën dhe kanë kërkuar tejkalimin e ndasive përmes dialogut në Bruksel.

Por eksperti Leigh thotë se vitet e fundit, BE-ja ka humbur besueshmërinë në rajon dhe se i duhen mjete të reja dhe bashkërendim më i mirë me SHBA-në për të nxitur palët drejt normalizimit të marrëdhënieve.

“Të shmanget dhënia e mesazheve kontradiktore. Për shembull, BE-ja është përpjekur të shmangë këmbënguljen se duhet njohje e plotë e Prishtinës nga Beogradi si kusht për përparim, duke e ditur se kjo është diçka që kundërshtohet nga serbët. Por vazhdimisht dëgjojmë zëra nga kryeqytete të Bashkimit Evropian dhe Uashingtoni që thonë se njohja reciproke është parakusht. Pra duhet një koordinim më i mirë, që të jipen mesazhe të qëndrueshme”, thot zoti Leigh.

Arritja e përparimit do të jetë e vështirë për aq sa Bashkimi Evropian nuk ndryshon qasjen që ka, shton eksperti Kurt Bassuener.

"The problem is that the conditions of the European Union for the engagement of the parties have been - just keep talking, keep meeting at the table. That's enough. Compromise is the reward, no matter how inadequate it is. Therefore, neither side has given up on the goals they always had. Now, the only thing that can bring stability to the region is clarity, not only in Kosovo", he says in an interview for Voice of America.

The results of the EU-facilitated talks that started in 2011 are considered weak, since for more than 11 years of negotiations, a number of agreements have been reached on many issues, but their implementation in practice continues to remain a difficult challenge. VOA