Tekno-feudalizmi kërcënim për kapitalizmin/ Klodian Tomorri: Pabarazitë në lojë

2024-03-02 17:31:00, Ekonomi CNA

Tekno-feudalizmi kërcënim për kapitalizmin/ Klodian Tomorri:

Gazetari Klodian Tomori ka komentuar deklaratat e ish-ministrit grek Yanis Varoufakis, i cili sheh teknologjinë si një kërcënim për kapitalizmin.

Sipas Varoufakis teknofeudalizmin po vret kapitalizmin.

Lidhur me këtë deklaratë, gazetari Klodian Tomorri përmes një komenti të gjatë në rrjetet e tij sociale thekson se ekonomia apo kapitalizmi do të vazhdojë të bëhet gjithmonë e më shumë dixhital.

Paralelisht edhe nevoja për t'i studiuar tregjet dixhitale do bëhet gjithmonë e më e madhe për të parë se si mund të rregullohen më mirë.

Sipas Tomorrit teza kryesore me të cilën e majta ka sulmuar kapitalizmin ka qenë ajo e fushës së pabarabartë të lojës dhe kjo erdhi pas viteve 2000 me ardhjen e Zuckerberg, Google, apo Amazon.

Gazetari thotë se është dakort me atë që pohon Varoufakis që pronaret e këtyre kanë një pushtet aq të madh, saqë jo vetëm fitojnë miliarda e miliarda dollarë duke i tarifuar shitësit dhe blerësit deri në 40 për qind të çmimit të mallrave që ata blejnë dhe shesin përmes platformave të tyre, por i kanë hequr njerëzimit mundësine të mendojë në mënyrë të pavarur, sepse influencojnë sjelljen tënde përmes algoritmeve.

“Ditmiri dhe Varufaqisi

Qe pas Luftes se Dyte Boterore dhe deri nga vitet 2000', teza kryesore me te cilen e majta ka sulmuar kapitalizmin ka qene ajo e fushes se pabarabarte te lojes.

Sa here qe Milton Friedman mbante leksionet e tij per tregun e lire dhe magjine e konkurrences, pyetja kryesore qe i behej nga akademiket e majte ishte; Si mund te garoje djali i nje punetori te varfer me djalin e pronarit te Volksëagenit apo ate te bosit te Coca Coles?

Argumenti pas kesaj ishte goxha i forte. Ne bote, pasuria vinte me se shumti prej kapitalit. Dhe nese dikush e kishte kapitalin, ndersa ti jo, atehere nuk kishte asnje shans qe ta konkurroje. Ai do ishte gjithmone i pasur, ndersa ti do mbeteshe perjetesisht i varfer. Ne kushtet e nisjes se pabarabarte, levizshmeria sociale ishte mit.

Mirepo, pas viteve 2000, mit rezultoi teza e nisjes se pabarabarte. E moren djemte e Google dhe Zuckerbergu dhe e varrosen. Babai yt mund te ishte me i varfri i lagjes, ti mund te ishe nje student pa asnje lek ne xhep dhe me nje detyre kursi ne shkolle, mund te shnderroheshe ne miliarderin me te madh te botes.

Dhe kjo ka hapur frontin e ri te luftes se te majtes me kapitalizmin, te cilin Varufaqisi e quan Teknofeudalizmi. Tashme problemi jane keta si Zuckerbergu, te cilet me te vertete behen te pasur duke ardhur nga hici, por pasi behen te pasur jane shume me te fuqishem edhe se sa industrialistet e dikurshem. Fjala eshte per platformat dixhitale, te cilat po dominojne pjesen me te madhe te tregtise boterore. Google, Amazon, Facebook etj etj.

Varufaqis thote se pronaret e ketyre kane nje pushtet aq te madh, sa qe jo vetem fitojne miliarda e miliarda dollare duke i tarifuar shitesit dhe bleresit deri ne 40 per qind te cmimit te mallrave qe ata blejne dhe shesin permes platformave te tyre, por i kane hequr njerezimit mundesine te mendoje ne menyre te pavarur. Sepse influencojne sjelljen tende permes algoritmeve.

Ne fakt, ketu ka nje pike qe qendron. Tregu i platformave dixhitale eshte nje terren qe shkenca e ekonomiksit nuk e ka shkelur sa duhet.

Pjesa me e madhe e studenteve te ekonomise, e kane mesuar ekonomine nga librat e Mankiës. Por ne to tregjet dixhitale nuk preken thuajse fare. Madje, pak kohe me pare disa ekonomiste bene thirrje per ndryshim rrenjesore te librave te ekonomise.

Ekonomia apo kapitalizmi do te vazhdoje te behet gjithmone e me shume dixhital. Paralelisht edhe nevoja per t'i studiuar tregjet dixhitale do behet gjithmone e me e madhe per te pare se si mund te rregullohen me mire.

Por a eshte dixhitalizimi perbindesh? Pergjithesisht tregjet i vrasin perbindeshat. Bezzos tarifon 40 per qind sepse lehtesia qe ai u krijon bleresve dhe shitesve vlen me shume se ajo tarife.

Ekonomia dixhitale e ndikon vendimarrjen tende, vetem nese ti ke qejf me vullnet te ndikohesh. Po pive birra tek lokali i lagjes nuk te ndikon dot as Zucku dhe as Bezzosi, qe te blesh shampanje ne internet.

Gjithsesi Varufaqisi eshte nje nga mendjet me interesante te kohes qe jetojme. I jashtezakonshem”, shkruan Tomorri./ CNA