Vladimir Putin's Shakespearean demons

2023-04-05 08:28:00, Blog CNA

The President of Russia, Vladimir Putin

Geopolitics can take you a long way in explaining foreign affairs. The most important element is Shakespearean. Ukraine is a perfect example. It is surrounded by Russia to the north and east, and its history and language are intertwined with those of its neighbors.

But most of the story is about the personality of Vladimir Putin. The geopolitical argument why Putin invaded Ukraine, that NATO was expanding too far east, completely ignores the Russian leader's Shakespearean demons.

Vendimi i Putinit për të pushtuar vendin fiqnj nuk përfaqësonte mendimin kolektiv të elitës ruse, por vetëm mendimet e tij. Shumë oligarkë dhe punonjës të sigurisë pranë tij ishin po aq të befasuar nga vendimi sa edhe njerëzit në Perëndim.

I pyetur nga një oligark rus se si Vladimir Putin mund ta kishte planifikuar një pushtim të tillë pa e ditur fare rrethi i tij i ngushtë, thuhet se Ministri i Jashtëm Sergei Lavrov iu përgjigj: “Ai ka tre këshilltarë. Ivani i tmerrshëm. Pjetri i Madh. Dhe Katerina e Madhe”.

Duke pasur parasysh paranojën, izolimin dhe iluzionet e madhështisë së Putinit, lind pyetja: A do të ishte sot Evropa në paqe me Rusinë e Vladimirit Putin nëse NATO nuk do të zgjerohej në lindje pas Luftës së Ftohtë, dhe nëse do të kishte pasur një garanci perëndimore për njohjen e interesave ruse në Ukrainë?

Sigurisht qe jo. Shpjegimi për këtë qëndron tek ajo do të kishte qenë situata e brendshme e shteteve të Evropës Qendrore dhe Lindore - nga Estonia në jug në Bullgari, duke përfshirë Poloninë dhe Rumaninë - nëse asnjëri prej tyre nuk do të ishte anëtarësuar në NATO apo në Bashkimin Evropian.

Duke vuajtur gati gjysmëshekulli komunizëm, dhe në shumë raste duke pasur mungesën e një klase të mesme të fortë përpara pushtimit nazist dhe sovjetik, ato vende të ish-bllokut sovjetik mund të kishin mbetur shumë pas, me zona rurale të goditura nga varfëria dhe me një politikë të keqe e të paqëndrueshme në kryeqytete.

Kjo do t'i kishte lënë të gjithë ose shumicën e tyre të pambrojtur ndaj ligësisë së Vladimir Putinit. Një nga sfidat më të mëdha në Uashington, është teza se SHBA-ja do të kishte qenë më mirë pa zgjerimin e NATO-s.

Marrim rastin e Moldavisë, një vend që flet rumanisht dhe që ka qenë pjesë e Rumanisë së Madhe historike, por nuk është pranuar asnjëherë në NATO apo BE. Për herë të parë në historinë e saj moderne, Rumania është bërë një shtet i fortë dhe i qëndrueshëm, nën tutelën e NATO-s dhe BE-së dhe pavarësisht nga shkatërrimet staliniste të dekadave të Nikolae Çausheskut.

Por Moldavia është e dobët dhe e lëkundur, dhe një viktimë e mundshme e destabilizimit nga Rusia e Putinit. Pa zgjerimin e NATO-s dhe BE-së drejt lindjes gjatë 3 dekadave të fundit, tani mund të kishim disa “Moldavi” midis Gjermanisë dhe Rusisë.

Suksesi në politikën e jashtme nuk ka të bëjë vetëm me gjërat e mira që ndodhin, por edhe me gjërat e këqija që nuk ndodhin. Ajo që nuk ka ndodhur në Evropë për shkak të zgjerimit të NATO-s është destabiliteti i gjerë. Imagjinoni se cila do të ishte gjendja sot në zemër të Evropës nëse kufijtë e NATO-s do të mbetën të ngrirë pas vitit 1989.

NATO dhe Bashkimi Evropian kanë krijuar shumë shtete burokratike të qëndrueshme dhe me ushtri të besueshme në Evropën Qendrore dhe Lindore. Ato janë në gjendje të bëjnë pjesën e tyre për t’i bërë ballë agresionit rus. Perëndimi e ka rritur më tej fuqinë e tij ekonomike dhe politike.

Kështu është mbyllur “biznesi” i Luftës së Dytë Botërore dhe Luftës së Ftohtë. Hungaria po flirton me autoritarizmin. Edhe Bullgaria është një shtet i dobët. Por këto janë përjashtime të rregullueshme. Nëse situata ushtarake e Rusisë në Ukrainë do të përkeqësohej në mënyrë dramatike, ka të ngjarë që kryeministri oportunist hungarez Viktor Orban të ri-përqafonte BE-në dhe standardet e saj demokratike.

Zgjerimi i NATO-s në të gjithë rajonin e Evropës Qendrore ishte praktikisht i pashmangshëm për shkak të mënyrës vendimtare dhe të njëanshme si përfundoi Lufta e Ftohtë. Ndërkohë luftërat në ish-Jugosllavi në vitet 1990, e inkurajuan Perëndimin të zgjeronte NATO-n në Rumani, Bullgari dhe Shqipëri në mënyrë që ata të mos ngecnin në anën tjetër të fushëbetejave ballkanike.

Le ta analizojmë në një qasje tjetër: Sikur Perëndimi të mos e zgjeronte NATO-n dhe BE-në në lindje, ne tani do të luftonim për Poloninë në vend të Ukrainës dhe Bjellorusisë, pasi është e sigurt se Vladimir Putin do të ushtronte presion ndaj çdo vendi që ndodhet midis Berlinit dhe Moskës.

Ukraina do të kishte qenë shumë kohë më parë nën thundrën e Kremlinit. Nëse ato vende nuk do të ishin bërë anëtarë të NATO-s dhe BE-së dhe do të ishin shumë më të ndjeshme ndaj ndikimit më të madh rus, Gjermania do të ishte zhvendosur më tej drejt neutraliteti, duke kërkuar një marrëdhënie të ngushtë me Rusinë jo vetëm për gazin natyror, por edhe për të menaxhuar kufijtë e saj me Poloninë dhe Republikën Çeke.

Tani po luftojmë për të përfunduar luftën për kontrollin e saj që në latinisht quhet Intermarium ose “midis deteve”. Kjo do të thotë, Deti Baltik dhe i Zi - një brez shtetesh demokratike, nga Estonia në veri deri në Ukrainë në jug, për t`u mbrojtur kundër imperializmit rus.

Ne ia detyrojmë këtë koncept të pas Luftës së Parë Botërore burrështetasit polak Jozef Pilsudski, që e parashikoi atë si një mbrojtje kundër Gjermanisë. Gjermania është sot një aleate e vjetër. Me humbjen e Rusisë në Ukrainë, qëllimi i Intermarium do të jetë realizuar. Gjithçka ka të bëjë me gjeopolitikën derisa ka të bëjë edhe me Shekspirin, pasi një Rusi pa Putin në krye, sado e paqëndrueshme që mund të ishte, do të ketë të paktën njëfarë mundësie për t’u bërë një vend normal.

Let's not forget Ukrainian President Volodymyr Zelensky, another Shakespearean character, without whose charisma and dynamic leadership Ukraine could never have mustered the will to stand up to Russia on the battlefield. Geopolitics only gets you so far.

Note: Robert Kaplan, head of the geopolitics department at the US Foreign Policy Research Institute. / Adapted from CNA.al