E fundit!

09:21 Kronika

Vrasja e policit në Maliq/ Policia: I kërkuari fshihej në stan, hapi zjarr ndaj efektivëve

Policia e Korçës ka ndarë një informacion të detajuar lidh...

Moska humbet kontrollin mbi “oborrin” e saj post-sovjetik

15 Nëntor 2020, 07:54, Blog CNA

Nga Benjamin Quenelle ?Les Echos?

Ish-Bashkimi Sojetik po lëkundet sërish ?Tridhjetë vjet pas shembjes së perandorisë komuniste, krizat politike në Bjellorusi dhe Kirgistan, dhe lufta në Nagorno-Karabak midis Armenisë dhe Azerbajxhanit – po e vënë në dyshim ndikimin e Rusisë në republikat më të vogla ish-sovjetike.

?Kremlini i Vladimir Putinit, nuk i pëlqen turmat e protestuesve, sidomos kur në Minsk apo Bishkek, ato vënë në dyshim legjitimitetin e pushtetit. Kjo krijon destabilitet, e kundërta e asaj që dëshiron presidenti?-thotë një burim i afërt me Kremlinin.

Një diplomat i vjetër evropian në Moskë, vëren se Rusia është mësuar me rolin e arbitrit në rajon, duke e bërë shumë shqetësues të gjithë konfliktin. ?Por ne nuk duhet të nënvlerësojmë kapacitetin e Putinit, që urren ndërmarrjen e veprimeve nën presion, për të luajtur autorin e luftës apo të paqes?-shtoi burimi.

Në vetëm tre muaj, në ?oborrin? e vet post-sovjetik në Evropën Lindore, Azinë Qendrore dhe Kaukaz, Moska është zënë në befasi nga ngjarjet që nuk i pa teksa po afroheshin:kaosi politik në Kirgistan, revolucioni në Bjellorusi, lufta në Nagorno-Karabak.

Territori ?afër por jashtë vendit?, një shprehje e përdorur nga Kremlini që nga shembja e Bashkimit Sovjetike, është zhytur befas në trazira. Për Putinin, që është alergjik ndaj krizave që fillojnë dhe dalin jashtë kontrollit, ky gjë është një burim i vërtetë telashesh, sidomos përballë një agjende politike që përfshin ndryshimin e ardhshëm të qeverisë, dhe një referendum kushtetues për të forcuar sundimin e tij.

Në secilin prej këtyre vendeve fqinje, shkaku i përçarjeve është para së gjithash kombëtar: zemërimi në Bishkek, drejtohet kundër autoritarizmit dhe korrupsionit të elitës drejtuese, dhe forcohet nga tensionet e gjata midis klaneve.

Acarimi në Minsk, është kundër një presidenti që është në pushtet prej një çerek shekulli. Ndërkohë, armenët dhe azerët po përballen kundër njëri-tjetrit në konfliktin territorial në Nagorno-Karabak, me dyshimin se ai që përfiton është fqinji i tyre Turqia.

Në asnjë nga këto raste, nuk është shënjestruar vetë Rusia. Nuk ka ndonjë nxitje për pavarësi kundër Moskës, si në fillim të viteve 1990. Këto nuk janë lëvizje anti-ruse si revolucionet e viteve 2000 në Gjeorgji, dhe më pas në Ukrainë, me të cilat Moska është ballafaquar që atëherë me marrëdhënie toksike.

Në Kirgistan, një vend i vogël dhe i varfër në Azinë Qendrore, një ?territor? demokratik por i paqëndrueshëm në mesin e një rajoni të dominuar nga regjime autoritare, Rusia duket e pafuqishme. I ndodhur 3.000 km larg nga Kremlini, në kufijtë e unionit politiko-ekonomik që Rusia nisi nga Kazakistani në Bjellorusi, pushteti është më i ndarë se kurrë më parë.

Dy palë dhe dy kryeministra janë përballë njëri-tjetrit. Lufta tjetër për pushtet luhet midis presidentit në dorëheqje dhe paraardhësit të tij, i cili u arrestua, u la i lirë dhe më pas u burgos brenda javës. Kremlini u kujdes të mos merrte anë.

Por në mesin e trazirave, një prej burrave që mbështet Rusia arriti të marrë kontrollin e shërbimeve të sigurisë në Kirgistan. Me një mision:të rivendosë rendin publik. Kremlini i druhet një efekti domino të protestave popullore.

Në Bjellorusi, në kufirin e saj perëndimor me NATO-n dhe Bashkimin Evropian, Moska është më e përfshirë. Por Rusia po përpiqet të gjejë një plan B, që do të shmangte poshtërimin e presidentit Aleksandër Llukashenko, që është një aleat i rëndësishëm, edhe pse jo gjithmonë i bindur, nga demonstruesit që kërkojnë prej më shumë se 2 muajsh dorëheqjen e tij.

Me sa duket, Putini nuk e braktisi kurrë planin e tij për t?i bashkuar të dyja vendet. Por ky skenar, i refuzuar nga shumica e bjellorusëve, do t?i vendoste këta të fundit kundër rusëve. Ndërsa Kremlini ka frikë nga një efekt domino i protestave popullore nga Minsku në Moskë, disa shpresojnë se Llukashenko do ta pranojë kompromisin e një reforme kushtetuese – hapi i parë drejt një tranzicioni të pushtetit.

Një skenar paqësor i daljes nga kriza, dominoi në Armeni me shfaqjen e një elite të re qeverisëse në vitin 2018. Në Nagorno-Karabak, Kremlini duket se nuk është në gjendje të diktojë në asnjë lloj forme kursin e ngjarjeve. Pas 10 orësh negociata, Rusia arriti të fitonte një armëpushim të parë, duke u kujtuar të tjerëve se nuk e ka humbur rolin e saj si arbitër.

Por shumë shpejt, luftimet në enklavë rifilluan. Në këtë luftë me origjinë sovjetike (aneksimi i Nagorno-Karabakut nga Azerbajxhani, ka ndodhur që në kohën e Stalinit), Moska nuk ka qenë asnjëherë në gjendje që të impononte një paqe të qëndrueshme.

Rusia dëshiron të shmangë një luftë në shkallë më të gjerë, në të cilën, sipas angazhimeve të saj ushtarake, do të duhej të mbronte Jerevanin kundër Bakusë. Një skenar ky katastrofik për Vladimir Putinin, që urren të përballet me një arritje tashmë të konfirmuar – veçanërisht kur bëhet fjalë për territorin ?afër por jashtë vendit të tij?./Përshtati në shqip CNA.al