“Nga biseda me fshatarin te biseda me ekonomistin izraelit”/ Mitro Cela tregon të vërtetat e hidhura

9 Prill 2020, 13:11, Opinione CNA

Kafe me litar

Poshtë ballkonit qëndroi një katundar. Në duar mbante dy torba. Brenda: shishe me qumësht.

U ul në sofat. Ndezi një cigare. E pyeta:

-Nga je?

-Katundar Tirone, që mos qofsha?!

-Të ka prishur shtëpinë tërmeti?

-Tërmeti bën ndonjë zarar, dhe merr arratinë. Por çfarë t?i bëj ?tërmetit? që më zë çdo ditë derën. Shih : torbat plot. Siç erdha -po iki. Nuk ka punë. Pa punë nuk ka para. Pa para nuk blen njeri. Më ka mbetur pa u shitur edhe djathi. Gjiza. Salca.

-Shteti katundarët i sheh me syrin e njerkës. Që kur ka rënë flama, nuk mund të pish as kafe në Tiranë?!

-Më prit,-i thashë.- Po të bëj një kafe. Ta zbres me litar.

E mori kafen duke thënë: -Kohë e çmëndur! Kafe me litar?! Me litar në dorë jam gjithë ditën: lidh e zgjidh këmbët e lopëve. Litar për gomarin. Edhe për viçat. Siç po shkojnë punët, litari do më duhet edhe për të varur veten.

-Do luaj gruaja nga fiqiri, kur të shohi torbat plot e xhepat bosh?!

-Nuk kini kooperativë që të grumbulloi prodhimet dhe t?i shesi?

-Nga të kemi or zotni?! Ne shyqyr që shpëtuam nga kooperativat. I varrosëm këtu e 30 vite më parë.

-Sa lopë ke?

-Pesë!

-Kush merret me lopët?

-Ore zotni! E njeh katundin ti? Çdo gjë e bëjmë si familje. Gruaja. Djali. Vajza. Lopët i kemi si rob shtëpije. I ushqejmë. I lajmë. I krehim. U pastrojmë bajgat. Lopët bëjnë edhe viça. Kur i çojmë në thertore, fëmijë të këputin shpirtin me lutje e lotë?!

Piu kafenë. E vuri filxhanin në shportë. E ngrita me litar. Mori torbat. Më falenderoi. Kur nisi të eci, mendja mori arratine në vite.

Tetor 1993. I ftuar si deputet në Romë. Seminar për ekonominë. U njoha me një ekonomist me shumë nishane nga Izraeli. Në atë mot, punonte si ekspert i FMN-së në Brazil. Më pyeti:

-Kini pasur kooperativa buqësore?

Ju përgjigja: -Sigurisht. Mbretëruan për 50 vjet.

Ekonomisti nga Izraeli: – Me siguri qeveria Meksi, ka ndryshuar statusin e kooperativave.

Unë:- Jo. U vumë kazmën. Nuk u ka mbetur as nam e as nishan? Në vendin tim, njërëzit nuk i durojnë ?pjellat? e komunizmit…?

Thashë këtë frazë dhe nxorra gjoksin përpara, si herojtë e filmave të realizmit socialist. Ekonomisti zgurdulloi sytë duke më thënë: -Gabim i rëndë! Kooperativat nuk janë sajesa komuniste. Kooperativa kemi në Izrael. Kooperativa ka në Danimarkë. Në Suedi. Në Brazil. Janë pjesë e ekonomisë së tregut…

-Ju, me siguri kini bërë ndarjen e tokës. Çdo fshatar ka parcelën e tij…Por si do punohet? Sipas jush, çdo familje duhet të blejë një traktor? Piqet gruri. Duhet korrur. Sipas jush, çdo familje duhet të blejë një autokombajnë?-Është e pa mundur. Rritet kostua e prodhimit. Çmimi i naftës po ?sulmon? qiejt. Ndaj duhet kooperim. Për të punuar tokën. Për grumbullimin dhe shitjen e prodhimit…

-Do vijë një ditë, që toka në Shqipëri do të mbetet ndjerrë…Atëhere do të kujtoheni për ?kazmën? që u vutë kooperativave. Dhe do të nisni punën nga e para?! ?

U ktheva nga Roma me aeroplan. Nga qielli, tokat të ndara mes fshatarëve, dukeshin si shami xhepi. Shumë toka të mbetura djerrë…

Me idetë e ekonomistit nga Izraeli ?gatova? një artikull. E botova…

Pas disa ditëve pati një replikë. Artikulli mbate titullin:? Mitrua, kundër Mitros.? …

Mes të tjerave, autori shkruante:

-Nuk e bëjmë më faj autorin. Fajin e ka diploma që ka marrë. Ai stan, këtë bylmet bën…?