E fundit!

10:58 Ekonomi

A po e mbivlerëson leku ekonominë shqiptare?

Kjo është pyetja që shmanget shpesh. Një lek i fortë tingë...

Arsimi, dreka komuniste falas dhe realiteti i Shqipërisë/ Nga Klodian Tomorri

19 Nëntor 2016, 15:09, Aktualitet CNA

Pak ditë më parë, kur Avokati i Popullit publikoi një studim mbi minumin jetik në Shqipëri, bashkë me një koleg nga Banka Botërore ekstrapoluam të dhënat e buxheteve familjare për të parë se ç’pjesë e popullsisë jetonte nën këtë minimum. Ajo që gjetem ishte tronditëse. Sot në Shqipëri mbi 75 për qind e individëve i kanë të ardhurat nën 16 mijë lekë në muaj në monedhë fizike. Sipas shifrës që ka përcaktuar avokati i popullit, 75 për qind e Shqipërisë jeton nën minimumin jetik.

Aq shokues ishte ky rezultat saqë të dy nuk e besonim dhe kishim frikë mos kishim bërë ndonjë gabim në llogaritje. Për të hequr çdo dyshim, i nisëm email ekspertëve të Bankës Botërore në Washington, që administrojnë njësinë e të dhënave mbi varfërinë. Pak orë më vonë përgjigja e tyre konfirmoi plotësisht gjetjet tona. Kush ka ende ndonjë dyshim duhet ta dijë se Shqipëria është e varfër, shumë e varfër.

Një sistem tatimor nuk mund të taksojë ata që jetojnë nën minimumin jetik. Kjo do të ishte e papranueshme, për të gjithë. Atëhërë na mbetet të taksojmë 25 për qindëshin tjetër që jeton në normalitet. Këtu përfshihen biznesmenët, bankierët, juristët, gazetarët (një pjesë), pedagogët, por edhe studentët që i kanë prindërit të dy në punë etj etj.

Arsimi
Në buxhetin e vitit 2017 qeveria ka përcaktuar rreth 2.2 të qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto si mbështetje publike për arsimin. E shprehur në vlerë, kjo është rreth 230 milionë euro. Llogaritë dhe raportet më serioze tregojnë se për të patur një arsim që garanton akses për të gjithë nevojiten të paktën 600-700 milionë euro në vit. Pra Shqipëria ka sot një hendek financimesh për arsimin reth 430 milionë euro në vit. Për t’i gjetur këto para qeveria duhet të japë më pak për një sektor tjetër, ose do ja heqë shëndetësisë ose investimeve publike.

Aktivistët e ekstremit të majtë thonë se nuk ka nevojë të shkurtojmë fondet për shëndetësinë sepse veç arsimit falas ata duan edhe shëndetësi falas. Por sipas tyre ne mund t’i gjejmë këto para duke taksuar më shumë të pasurit. Kjo është një mundësi.
Në një shpërndarje lineare vetëm për të financuar arsimin, do të duhej që gjithsecili në 25 për qindëshin më të pasur të popullsisë të paguante rreth 610 euro në vit taksa shtesë. Nëse vendoset dhe shëndetësia, shifra kërcen në 2 mijë euro.

Kjo do të duhej të paguhej nga 25 për qindëshi më i pasur, përfshirë dhe pedagogët edhe studentët aktivistë me bindje komuniste që bien nën këtë fashë. (Unë do isha kurioz të shihja se si do reagonin, nëse do u kërkohej të paguanin shtesë 70 për qind të rrogës së tyre apo prindërve të tyre për të mundësuar arsim dhe shëndetësi falas).

Në realitet ekstremistët e majtë kanë një kontradiksion të thellë me veten. Ata duan të taksohet rëndë çdo i pasur, por jo vetë ata. Rrjedhimisht, meqë nuk duan të paguajnë vetë propozojnë që linja e taksimit të ngrihet sa më lartë, deri tek 10 për qindëshi më i pasur. Këta janë armiqtë që duhen taksuar deri në konfiskim.

Edhe kjo është e mundur. Por nëse do të taksonim më fort 10 për qindëshin e më të pasurve, një ditë paratë e tyre do të përfundonin. Është e njëjta gjë sikur në një familje me 10 antar të punojë vetëm njëri. Familja do të falimentojë kështu edhe 10 për qindëshi më i pasur. Dhe ky është problemi madh që kanë komunistët apo socialistët. Një ditë apo një tjetër atyre u mbarojnë paratë e të tjerëve.