Koha për të ndalur represionin financiar

28 Janar 2015, 17:49, Aktualitet CNA

Nga Klodian TOMORRI

(Banka e Shqipërisë është angazhuar në një politikë të pastër represioni financiar, nga e cila përfitojnë vetëm bankat private dhe qeveria, por mund të humbasin gjithë të tjerët)
Prej dy vitesh Banka e Shqipërisë është investuar në një kurs të paprecentë të politikës monetare. Përmes 11 vendimeve të njëpasnjëshme, autoriteti i cili qeveris sistemin financiar të vendit, e ka ulur normën bazë të interesit nga 6 për qind që ishte në 2010-ën në 2 për qind aktualisht. Në të 11-ta rastet argumenti ka qenë i njëjtë; masa ndërmerret për të nxitur ekonominë. Ky është objektivi i deklaruar. Por siç e tregojnë numrat, i dështuar me kohë. Ekonomia po vuan dhe lehtësimi i politikës monetare nuk e ka zbutur krizën. Në vend të kësaj, ajo që Banka po bën me uljen ekstreme të normës, është një represion i pastër financiar me rreziqe të shumëfishta për ekonominë.
Përmes uljes agresive të normës në këto nivele, efektivisht Banka e Shqipërisë ka krijuar një taksë të fshehtë, e cila konfiskon pasurinë e qytetarëve që kursejnë për llogari të qeverisë dhe bankave private. Kjo është një taksë tinzare, të cilën publiku shpesh nuk e kupton. Por pikërisht tani, përmes saj banka e Shqipërisë është duke u marrë qytetarëve me dhjetëra në mos qindra milionë dollarë në vit për tja transferuar bankave private dhe qeverisë. Mekanizmi është i thjeshtë. Edhe pse në dukje norma bazë është më e lartë se inflacioni, në tregun e kursimeve interesat realë prej gati një viti kanë hyrë në territor negativ.

Aktualisht në bankat private interesat e depozitave kanë rënë deri në 0.5 për qind në vit, edhe për kursimet afatgjata 5 vjecare. Mjafton një inflacioni vjetor vetëm 2 për qind, dhe ata që kursejnë lekë me këto interesa, jo vetëm që nuk përfitojnë asnjë të ardhur, por humbasin pasi vlera e kursimeve të tyre bie. Për ta thënë shkurt, ata që sot hapin një depozitë 5 vjeçare, me këto interesa dhe inflacionin e pritshëm, në fund do të marrin mbrapsh 10 për qind më pak nga sa kanë kursyer.
Norma bazë e interesit tashmë është një instrument i ezauruar për të mbështetur ekonominë. Banka e Shqipërisë e di këtë. Të gjitha studimet e saj tregojnë se kur norma bie nën nivelin 2.5 për qind, politika monetare nuk ka më fuqi ta ndikojë rritjen ekonomike. Ne e kemi kaluar këtë kufij. Ndaj qëllimi i vetëm i këtij kursi, tashmë është ai i lehtësimit të qeverisë në kurriz të atyre që kursejnë. Në ekonomi, ky njihet si represioni financiar, situata ku banka manipulon tregun për të transferuar pasurinë nga individët tek qeveria dhe sistemi financiar. Në mënyrë tinzare dhe të vetëdijshme.
Prej dy vitesh Banka po përpiqet dëshpërimisht të krijojë rritje artificiale të çmimeve për të inflacionuar borxhin e qeverisë. Kjo politikë duket se do të vazhdojë. Por teksa norma bazë ulet vazhdimisht nga një minimum historik në tjetrin, rreziqet për ekonominë rriten. Normat e ulëta të interesit, krijojnë një sërë rreziqesh. Ato inkurajojnë investimet joproduktive, mbajnë në këmbë biznese të falimentuara. Por mbi të gjitha njerëzit reagojnë ndaj represionit duke i nxjerrë paratë jashtë sistemit. Dhe kjo është duke ndodhur prej disa muajsh.