Zbulimi i çuditshëm në Çernobil/ Kërpudha misterioze e zezë që "ushqehet" me radioaktivitet

1 Dhjetor 2025, 11:43, Kuriozitete CNA

Zbulimi i çuditshëm në Çernobil/ Kërpudha

Një zbulim i çuditshëm në rrënojat e termocentralit bërthamor të Çernobilit ka ngjallur interesin e komunitetit shkencor. Një kërpudhë e zezë duket se jo vetëm që i reziston rrezatimit, por edhe po e shfrytëzon atë për t'u rritur.

Zbulimi, i bërë për herë të parë në vitin 1997 nga biologia Nelly Zhdanova, përmbysi besimet e vjetra rreth kufijve të jetës në Tokë. Kur Zhdanova hyri në reaktorin e dëmtuar, ajo vuri re rritje të kërpudhave të zeza që mbulonin muret, tubat dhe sipërfaqet metalike. Në një zonë që kishte qenë e mbyllur për njerëzit për shkak të niveleve të larta të rrezatimit, kërpudhat jo vetëm që kishin mbijetuar, por ato kishin "pushtuar" zemrën e burimit radioaktiv.

Zbulimi i çuditshëm në Çernobil/ Kërpudha

Studiuesja zbuloi se fenomeni nuk ishte rastësi: strukturat e mykut dukeshin se orientoheshin drejt grimcave radioaktive, në një sjellje që ajo e quajti "radiotropizëm".

Melanina luan një rol qendror në këtë përshtatje unike. Pigmenti që u jep qelizave ngjyrën e errët duket se vepron si një mburojë kundër rrezatimit jonizues, duke thithur dhe shpërndarë energjinë e tij. Studimet e mëvonshme e kanë forcuar këtë hipotezë. Në vitin 2007, shkencëtarja Ekaterina Dadachova zbuloi se disa lloje të melanizuara të kërpudhave rriteshin më shpejt kur ekspozoheshin ndaj ceziumit radioaktiv. Ajo madje sugjeroi se ato mund të “ushqeheshin” me rrezatimin, në një proces që ajo e krahasoi me “radiosintezën”.

Edhe pse teoria ende nuk është vërtetuar plotësisht, gjetjet e reja i kanë dhënë një shtysë të mëtejshme debatit. Në vitin 2018, mostra të së njëjtës kërpudhë udhëtuan drejt Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor. Të ekspozuara ndaj rrezeve kozmike, ato zhvilluan atje rritje më të shpejtë krahasuar me homologet e tyre në Tokë. Përveç kësaj, shkencëtarët vunë re se shtresat e holla të mykut bllokonin një pjesë të rrezatimit, duke vepruar si një "barrierë" natyrore.

Me planet për bazat në Hënë dhe Mars që po ecin përpara, nevoja për materiale të lehta dhe efektive për t'u mbrojtur nga rrezatimi kozmik është më urgjente se kurrë. Kjo është arsyeja pse disa studiues po e shqyrtojnë seriozisht mundësinë e "arkitekturës kërpudhore": mure dhe struktura biologjike që do të rriteshin në vend dhe do të mbronin astronautët.

Sado e çuditshme që mund të tingëllojë, një myk që u rrit brenda rrënojave më të rrezikshme të Çernobilit mund të mbajë çelësin për udhëtime më të sigurta në hapësirë. Duket se po përsërit një cikël jetësor ku natyra gjen një mënyrë për të lulëzuar edhe në mjediset më të pafavorshme. /CNA