E fundit!

22:50 CRIME

Wanted for favoring illegal construction. Former Saranda police chief surrenders

This evening, former police chief Irakli Koçiaj, who has b...

Why have cancer cases increased so much in people under 50?

2022-09-15 09:39:00, Shëndeti CNA

Cancer has long been a part of human history. But a new study has shown that something has changed recently. Since 1990, the number of adults under the age of 50 who develop cancer has increased dramatically worldwide.

Even more worrying is the fact that the increase in cancer cases at younger ages does not seem to be slowing down, and improvements in early diagnosis alone do not seem to be able to fully explain this trend.

“Ne zbuluam se ky rrezik po rritet me kalimin e çdo brez- thotë njëri nga studiuesit, Shuji Ogino, patolog dhe epidemiolog në “Brigham and Ëomen’s Hospital’ në Boston. “Për shembull, njerëzit e lindur në vitin 1960, ishin më të rrezikuar të prekeshin nga kanceri para se të mbushin 50 vjeç, sesa njerëzit e lindur në vitin 1950. Dhe ne parashikojmë që ky nivel rreziku do të vazhdojë të rritet edhe në brezat e ardhshëm”- shton ai.

Studiuesit e dinin që nga vitet 1940-1950, se ka pasur një rritje të njerëzve që preken nga kanceri pas moshës 50 vjeçare. Por ekipi donte të zbulonte nëse kishte edhe një rritje te rasteve tek njerëzit nën moshën 50 vjeç. Për këtë ata analizuan njerëzit e lindur në vitet 1950-1960, dhe më pas studiuar shkallën e shfaqjes së kancerit nga vitet 1990 e më tej.

Studimi shqyrtoi të dhënat për 14 lloje kanceri:kanceri i gjirit, ai kolorektal (në zorrë), endometrial, ezofagut, kanalit biliar ekstrahepatik, fshikëzës së tëmthit, kokës dhe qafës, veshkave, mëlçisë, palcës kockore, pankreasit, prostatës, stomakut dhe tiroides.

Të dhënat globale, treguan se të gjitha këto kancere ishin në rritje tek të rriturit nën moshën 50 vjeç midis viteve 2000-2012. Por studiuesit hodhën një hap më tej, dhe rishikuan çdo lloj lloj studimi të disponueshëm, që mund të hedhë dritë mbi faktorët e mundshëm të rrezikut për këto kancere.

Po ashtu kërkuan të dhëna në literaturë, që përshkruajnë ndonjë karakteristikë unike klinike dhe biologjike të tumoreve në moshën më të hershme, krahasuar me ato të kancereve me fillim të vonë që diagnostikohen vetëm pas të 50-tave.

“Shpeshtësia e shfaqjes së kancerit në zorrë filloi të rritet në vitet 1950, ndërsa mosha e shfaqjes filloi të ulet në fillim të viteve 1990” - shkruajnë ndër të tjera studiuesit. Po çfarë ka ndryshuar që ata nën 50 vjeç janë tashmë më të rrezikuar nga kanceret e llojeve të ndryshme? Një nga ndryshimet më të mëdha është zgjerimi i depistimit, që padyshim ka kontribuar në rritjen e shkallës së zbulimit të kancerit në një moshë më të hershme. Por ekipi vëren se as kjo nuk duket se është në gjendje të shpjegojë plotësisht ndryshimin.

Përveç faktit që sot jemi më të aftë në zbulimin e kacereve në fazat e hershme, të dhënat sugjerojnë se “ndryshimi” në shkallën e shfaqjes ka ndodhur më herët, kur ata që janë sot në moshën e tyre të mesme, ishin fëmijë rreth mesit të shekullit XX.

Nuk është ndonjë sekret se që atëherë jeta jonë ka ndryshuar shumë, sidomos që nga shtimi i ushqimeve shumë të përpunuara. Dhe të dhënat sugjerojnë se ekziston një kombinim i dietës, stilit të jetesës, peshës, ekspozimeve mjedisore dhe mikrobiomës.

“Ndër 14 llojet e kancerit në rritje që studiuam, 8 prej tyre ishin të lidhura me sistemin tretës. Ushqimi që hamë i ushqen mikroorganizmat në zorrën tonë. Dieta ndikon drejtpërdrejt në përbërjen e mikrobiomit, dhe në fund këto ndryshime mund të ndikojnë mbi rrezikun dhe rezultatet e sëmundjes”- shpjegon epidemiologia Tomotaka Ugai nga Shkolla Mjekësore e Harvardit.

Other risk factors include sugary drinks, Type 2 diabetes, obesity, sedentary lifestyle and alcohol consumption. All of which have increased significantly since the 1950s. Interestingly, while the amount of sleep for adults hasn't changed much over the past few decades, children are getting much less sleep than they were a few decades ago.

Researchers hope that they can educate people to have a healthier lifestyle in their early years of life, to reduce the risk of developing cancer at an earlier age than before.

Translated and adapted by CNA.al