web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

When Nobel Peace Prize winners turn warmongers

2022-10-10 08:29:00, Kosova & Bota CNA
When Nobel Peace Prize winners turn warmongers
Illustrative photo

This year the Nobel Peace Prize was awarded to the Belarusian civil rights activist, Ales Bialiatski, the Russian NGO 'Memorial' and the Ukrainian Center for Civil Liberties. Ultimately, this is not a very controversial decision, as it focuses on the importance of civil society and the struggle for rights in the three countries affected by a serious conflict.

However, the awarding of Nobel Peace Prizes has not always been without controversy. The decisions of recent years have often been unpredictable, and have more than once proved highly controversial. Some of the winners of this award have disappointed the expectations of the public.

Madje pas marrjes së Nobelit, kanë shkuar në drejtim të kundërt me angazhimin “për vëllazërinë midis kombeve, heqjen ose pakësimin e ushtrive të përhershme, dhe për promovimin ose mbështetjen e proceseve të paqes”, siç kërkoi dikur industrialisti suedez Alfred Nobel kur krijoi këtë çmim.

Megjithatë, deri tani asnjë Çmim Nobel nuk është tërhequr ndonjëherë, dhe komisioni që e jep atë ka refuzuar gjithmonë të gjykojë punën e fituesve pas dhënies së çmimit. Në dalim nga kategoritë e tjera Çmimi Nobel për Paqe, jepet në Oslo dhe vendoset nga Komiteti Norvegjez i Nobelit, i përbërë nga 5 anëtarë të zgjedhur nga Parlamenti Norvegjez.

Kjo sepse në vitin 1901 Norvegjia ishte ende pjesë e Mbretërisë së Suedisë dhe Norvegjisë. Të pestë anëtarët janë zakonisht ish-politikanë norvegjezë në pension. Ata pranojnë aplikimet deri në shkurt, dhe vendosin sipas një procedure që mbetet sekrete. Të gjitha dokumentet dhe të dhënat e procesit të përzgjedhjes mbahen sekret për 50 vjet.

Komiteti shpërbleu vitin e kaluar gazetarët Maria Resa, bashkëthemeluese dhe redaktore e gazetës filipinase “Rappler”, dhe Dmitri Muratov, bashkëthemelues dhe redaktor i gazetës ruse “Novaya Gazeta. Njerëz me profile të ndryshme, por që të dy gazetarë disidentë,

të cilët në vendet përkatëse ishin persekutuan nga qeveri autoritare që kanë shtypur sistematikisht lirinë e shtypit.

Ishte një zgjedhje që i zgjeroi kufijtë e konceptit të “paqes”, siç ka ndodhur tashmë në të kaluarën, por që nuk shkaktoi kritika të veçanta. Madje e rriti numrin e grave në listën e fituesve, të cilat ishin kryesisht të nën-përfaqësuara në historinë 120-vjeçare të këtij çmimi.

Dy vjet më parë, zgjedhja e fituesit u konsiderua menjëherë e diskutueshme, dhe më vonë do të rezultonte e turpshme. Komiteti i Oslos zgjodhi fitues kryeministrin etiopian Abij Ahmed, në detyrë për pak më shumë se 1 vit “për përpjekjet e tij në arritjen e paqes dhe bashkëpunimit ndërkombëtar, dhe në veçanti për iniciativat e tij vendimtare për zgjidhjen e konflikteve përgjatë kufirit me Eritrean”.

Por disa analistë vunë re se me gjithë shpresat e mëdha që kishin shoqëruar ngjitjen në pushtet të Ahmedi dhe nënshkrimin historik të marrëveshjes së paqes midis Etiopisë dhe Eritresë, ai çmim ishte i nxituar. Në fakt vetëm një vit më vonë, u ndal procesi i reformave të brendshme demokratike, dhe që nga nëntori 2020, Etiopia është përfshirë në një luftë të përgjakshme në rajonin e Tigre, ku forcat qeveritare akuzohen për masakra, përdhunime dhe spastrim etnik.

Konflikti është ende në vazhdim, i rifilluar në muajin gusht pas një armëpushimi humanitar 5-mujor.

Edhe viti 2019 nuk ishte një i lehtë për Çmimin Nobel për Paqe:në dhjetor, udhëheqësja e atëhershme e Mianmarit Aung San Suu Kyi doli para Gjykatës Ndërkombëtare e Drejtësisë në Hagë në lidhje me dhunën kundër grupit etnik Rohingya.

Aung San Suu Kyi u nderua me Çmimin Nobel për Paqen në vitin 1991, kur ishte e arrestuar për kundërshtimin e saj ndaj regjimit ushtarak. Pasi u lirua në vitin 2010, ajo u bë udhëheqësja jozyrtare e Mianmarit në vitin 2016, pas një sërë marrëveshjesh me ushtrinë e regjimit.

Në atë seancë dëgjimore në Hagë, ajo refuzoi të dënojë dhunën e ushtrisë birmaneze kundër Rohingya-ve, duke e minimizuar dhe madje duke e mohuar. Sot Aung San Suu Kyi ndodhet sërish në burg, pas një grushti të ri ushtarak në vitin 2021.

Një rast tjetër skandaloz është ai i peshkopit Karlos Ksimenes Belo, që e fitoi çmimin në vitin 1996 së bashku me Hoze Ramos Horta për zgjidhjen paqësore të konfliktit në Timorin Lindor, në procesin e tij të pavarësisë nga Indonezia.

Belo u lavdërua brenda dhe jashtë vendit për guximin e tij në denoncimin e shkeljeve së të drejtave të njeriut nga qeveria indoneziane. Por më pak se 2 javë më parë gazeta holandeze “De Groene Amsterdammer”, zbuloi se dy burra e kishin paditur atë për abuzim seksual me ta dhe fëmijët e tjerë, kur ai ishte peshkop gjatë viteve 1990.

Pak ditë më vonë, Vatikani konfirmoi se kishte nisur një pracedim disiplinor ndaj tij që në vitin 2019, duke ia kufizuar lëvizjet dhe ndaluar kontaktet me fëmijët. Në raste të tjera, zgjedhjet kane qenë më pak problematike, por gjithsesi ende të diskutueshme.

Në vitin 1973, çmimi iu dha Sekretari amerikan i Shtetit Henri Kisinger dhe revolucionarit vietnamez Le Duk To për përpjekjet e tyre për t’i dhënë fund luftës në Vietnam. Le Duk e refuzoi çmimin duke akuzuar Kisingerin për urdhërimin e bombardimeve gjatë armëpushimit.

Lufta përfundoi 2 vjet më vonë me rënien e Saigonit. Edhe Kisinger ofroi rikthimin e çmimit. Kryeministri izraelit Menahem Begin, fitues në vitin 1978 për marrëveshjet e “Camp David”, inicioi pushtimin e Libanit në vitin 1982. Udhëheqësi palestinez Jaser Arafat, që e fitoi çmimin në vitin 1994 me Itzhak Rabin dhe Shimon Peres për Marrëveshjet e Oslos midis Izraelit dhe Autoritetit Palestinez, shpalli në vitin 2000 Intifadën e Dytë, një revoltë e dhunshme kundër forcave izraelite.

Në vitin 2009 Komiteti i Oslos zgjodhi të shpërblejë presidentin amerikan Barak Obama, në detyrë prej më pak se 1 viti “për përpjekjet e tij të jashtëzakonshme për të forcuar diplomacinë ndërkombëtare dhe bashkëpunimin midis popujve”. Ai ishte presidenti i tretë amerikan në detyrë që fitoi çmimin, pas Teodor Ruzvelt në vitin 1906 dhe Uodrou Uillson në vitin 1919.

The media wrote at the time that even Obama himself was surprised by such an early assessment.

The committee's aim was to assess the reversal of the militaristic trend compared to his predecessor George W. Bush, who had launched wars in Afghanistan and Iraq. But Obama's presidency was not entirely "pacifist". He approved the increase of troops in Afghanistan, supported NATO's intervention in Libya in 2011, and ordered drone strikes in Pakistan and Yemen./ Adapted from CNA.al





Lajmet e fundit nga