web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Why oil and gas prices could remain high in Europe even if the war with Iran ends

2026-04-09 18:23:23, Ekonomi CNA

Why oil and gas prices could remain high in Europe even if the war with Iran

Energy prices in Europe could remain high for some time, even though the region does not rely heavily on the Strait of Hormuz. What is behind this?

Despite the sharp drop in oil prices after the US and Iran confirmed a two-week ceasefire, Europe may not be breathing easy just yet due to the long-term impact on energy supplies, on which the bloc heavily depends.

The war with Iran and the de facto closure of the Strait of Hormuz have caused the largest supply disruption in the history of the global oil market, according to the International Energy Agency (IEA). The attacks on facilities in the Persian Gulf are expected to have a multi-year impact on gas supplies.

Europe is significantly affected, even though it only gets a small portion of its oil and gas directly through the Strait of Hormuz, which had been virtually controlled and largely blocked by Iranian forces until the ceasefire.

The opening of the strait was a non-negotiable part of the ceasefire, as the key waterway is essential for global shipments of oil and liquefied natural gas. By 2025, almost 15 million barrels of crude oil a day passed through the strait, the IEA says. Of that amount, about 600,000 barrels a day, or just 4%, were headed for Europe, compared with the EU’s daily needs of 13 million barrels.

However, a rapid decline in fuel prices in Europe is unlikely, even if a peace agreement were to be reached after the ceasefire.

"Even if that peace comes tomorrow, we will still not return to normality in the foreseeable future," EU Energy Commissioner Dan Jørgensen said last week.

How are global prices affecting European imports?

The EU imports 80 to 85% of its oil, according to Eurostat, from a wide range of suppliers. The US is the largest, accounting for 15.1% by value, followed by Norway and Kazakhstan.

The majority of global crude oil trade is priced against Brent, the main international reference standard.

Prices for next month's delivery rose from $72 to $73 a barrel before the war to nearly $120 at its peak before the ceasefire was agreed. Even after the ceasefire, the price was around $93 on Wednesday.

European gas prices have also risen since February 28, when the war began. Futures contracts rose to 50 euros per MWh from around 35.5 euros before the war, peaking at 61.93 euros/MWh on March 19. The price stabilized at around 44 euros/MWh on Wednesday, after the ceasefire.

How global prices reach European consumers

Në shumë vende europiane, çmimet e energjisë elektrike përcaktohen nga burimi më i shtrenjtë, që shpesh është gazi.

“Rritja e çmimeve të gazit ndikon në faturat e energjisë në Britani dhe në Europë si përmes kostos së drejtpërdrejtë të gazit, ashtu edhe përmes rritjes së kostos së prodhimit të energjisë elektrike nga centralet me gaz”, tha Ethan Tillcock, specialist i ICIS për gazin në Mbretërinë e Bashkuar dhe Europë, i cili foli me Euronews Business para armëpushimit.

Kontratat fikse dhe mbështetja qeveritare mund ta vonojnë ose ta zbusin ndikimin. Në Gjermani, çmimet me shumicë të gazit të lidhura me TTF ndikojnë te çmimet e energjisë elektrike me rreth 40% dhe te çmimet e gazit për familjet me afërsisht 50 deri në 60%, ndërsa pjesa tjetër përbëhet nga taksat, tarifat e rrjetit dhe kostot e politikave.

Për naftën, banka qendrore e Francës vlerëson se një rritje prej 1% e çmimeve të karburanteve të rafinuara sjell rreth 0.75% rritje të çmimeve të karburanteve para taksave dhe rreth 0.3% rritje të çmimit në pompë, në varësi të taksave.

Një rritje prej 10 dollarësh në çmimin e naftës bruto shton afërsisht 3 deri në 6 eurocent për litër për konsumatorët europianë, në varësi të sistemeve tatimore kombëtare. Edhe kurset e këmbimit kanë rëndësi: meqë nafta kuotohet në dollarë amerikanë, një euro më e dobët i rrit kostot edhe nëse çmimet bazë të referencës mbeten të pandryshuara.

Për të kufizuar rritjen e çmimeve, ministrat nga Italia, Gjermania, Spanja, Portugalia dhe Austria i kanë kërkuar BE-së të shqyrtojë vendosjen e një takse mbi fitimet e tepërta në energji.

Çfarë duhet të ndodhë që çmimet të bien

Europa ka disa mjete për të zbutur presionin, përfshirë rezervat strategjike, pjesë e 400 milionë fuçive të IEA-s, si edhe masa kombëtare si ulje taksash, subvencione dhe racionim.

Megjithatë, “këto mund ta zbusin situatën vetëm përkohësisht”, tha Andrei Covatariu, bashkëpunëtor i lartë jorezident në Qendrën Globale të Energjisë të Atlantic Council, i cili foli me Euronews Business para armëpushimit.

IEA vlerëson se vendet e Gjirit kanë ulur prodhimin e naftës me të paktën 10 milionë fuçi në ditë për shkak të ndërprerjes, rreth 10% e kërkesës globale.

Por furnizimi fizik është vetëm një pjesë e historisë. Edhe pasiguria luan rol.

Ekziston “një prim i madh rreziku i nxitur nga pasiguria, por ne po vërejmë gjithashtu një ndërprerje të madhe reale në rrjedhat dhe prodhimin, ndaj nuk kemi të bëjmë me një treg të nxitur vetëm nga faktorë psikologjikë”, tha Covatariu.

Çfarë po i shtyn lart çmimet e naftës

Përtej shqetësimeve për furnizimin, tregtarët po ndjekin primet e sigurimit për rrezikun e luftës dhe tarifat e transportit me cisterna, të dyja elemente kyçe për koston përfundimtare të naftës bruto.

Kostot e transportit janë rritur ndjeshëm. Indeksi Baltic Dirty Tanker arriti një rekord prej 3,737 më 27 mars, krahasuar me rreth 1,000 gjatë pjesës më të madhe të vitit të kaluar. Pas armëpushimit, ai ishte pak mbi 2,000 të mërkurën pasdite në Europë.

Gjatë sulmeve aktive në mars, primet e sigurimit për rrezikun e luftës për anijet që shkonin drejt Gjirit u katërfishuan, në 1% të vlerës së anijes për shtatë ditë mbulim, sipas S&P Global.

Një rikthim në nivelet e para luftës mund të kërkojë javë ose muaj, duke pasur nevojë për paqe të qëndrueshme dhe prova se kalimi është i sigurt.

Sipas Covatariu, në rast të një marrëveshjeje paqeje, një rënie e qëndrueshme e çmimeve për konsumatorët europianë sërish do të kërkonte muaj, pasi inventarët kërkojnë shumë kohë për t’u rindërtuar. Në të njëjtën kohë, furnizimi mbetet i kufizuar, pasi më shumë se 40 asete energjetike në të gjithë rajonin janë dëmtuar rëndë.

Edhe pas një marrëveshjeje paqeje, riparimet mund të kërkojnë muaj ose vite, duke e mbajtur furnizimin të kufizuar dhe çmimet të larta.

Pse çmimet e gazit mund të mbeten të larta

Gjatë gati gjashtë javëve të fundit, një pjesë e madhe e furnizimit global me gaz natyror të lëngshëm nga Gjiri ose është humbur, ose është bllokuar, mes ndërprerjeve në prodhim dhe pezullimit pothuajse të plotë të dërgesave përmes ngushticës, të gjitha të lidhura me luftën me Iranin.

Ras Laffan i Katarit, impianti më i madh në botë për gaz natyror të lëngshëm, është dëmtuar. QatarEnergy shpalli forcë madhore për disa kontrata pasi nxori jashtë funksionit 17% të prodhimit, ndërsa rikuperimi pritet të zgjasë deri në pesë vjet.

Sipas Tillcock, edhe pasi të hapet Ngushtica e Hormuzit dhe të rifillojë lëvizja e të gjitha anijeve, tregjet e gazit mund të përballen sërish me furnizim më të ulët krahasuar me nivelet para luftës, për shkak të disponueshmërisë më të kufizuar fizike nga Katari.

Europa siguron rreth 8% të gazit të saj natyror të lëngshëm nga Katari dhe aktualisht ka furnizim të mjaftueshëm, por konkurrenca po shtohet ndërsa po rimbush rezervat.

Rreth 40% e gazit të Europës vjen nga gazi natyror i lëngshëm, gjë që e bën atë të cenueshme ndaj ndërprerjeve globale.

“Europa mbështetet shumë te gazi natyror i lëngshëm, i cili është një treg global, çka do të thotë se ndërprerjet gjetkë mund të ulin volumin e gazit natyror të lëngshëm që është i disponueshëm për Europën”, tha Tillcock.

Konkurrenca me Azinë për furnizimin e mbetur mund t’i shtyjë çmimet edhe më lart.

Çfarë ndodh pas një marrëveshjeje paqeje

Siç pritej, armëpushimi i ftohu menjëherë standardet e referencës. Kontratat futures të Brent dhe WTI për dorëzimet e muajit të ardhshëm ranë përkatësisht me më shumë se 14% dhe 16% deri të mërkurën pasdite në Europë. Por ky nivel mbetet ende 20 dollarë mbi koston e një fuçie para luftës.

Për gazin, çmimet ranë nga kulmet e krizës, por pritet të mbeten mbi nivelet para luftës.

“Niveli minimal ka të ngjarë të mbetet më i lartë se ai para krizës, sepse Europa duhet të rimbushë magazinat e ulëta, ndaj çmimet mbi 40 euro/MWh janë një skenar i besueshëm në afatin e shkurtër pas marrëveshjes”, shtoi Covatariu.

Tregjet po ndjekin nga afër mënyrën se si Irani dhe SHBA-ja po e zgjidhin konfliktin dhe po ecin drejt një marrëveshjeje paqeje.

"If a deal is signed, Iran could restore additional volumes relatively quickly, especially if no further disruptions to Tehran's crude oil infrastructure are recorded until the deal is reached," Covatariu said.

But much depends on the details of the peace agreement.

If a peace agreement leaves room for uncertainty, prices could remain high due to ongoing risks, including shipping and insurance costs, "so how the sustainability of the conflict is perceived is as important as the agreement itself," Covatariu concluded./ Euronews





Lajmet e fundit nga