Payments for babysitters and the elderly reach up to 1,000 euros per month

Pagesa deri në 1,000 euro në muaj, si po lulëzon tregu për punësimin e dadove dhe të punonjësve për kujdesin e të moshuarve në Shqipëri. Sipas agjencive të ndërmjetësimit, 70% e kërkesave kryesohen nga punësimet e kujdestarëve për të moshuarit. Ndërkohë është rritur numri i grave që emigrojnë në Europë për të punuar si dado. Ekspertët ngrenë shqetësimin për zgjerimin e një tregu informal.

2024-11-30 21:15:00, Ekonomi CNA

After retirement, after 40 years working as a midwife, Mrs. Tixhe Lika has been working as a babysitter for 5 years. The 66-year-old combines the work of a nanny with the qualification obtained in the health care sector.

Ms. Lika takes care of a 3-year-old child for 6 hours a day, 5 days a week, against a net monthly payment of 50,000 ALL. She says that not only the spiritual connection she creates with the child, but also with his family members, keeps him more involved in this profession.

On the contrary, as she claims, "if I felt like a stranger in the house of employees, I would abandon it as a job". After several years of experience, Mrs. Lika says that she will leave this profession when she has fulfilled her mission, to leave behind several happy families.

Not only in Tirana, but also in the districts, there are many families looking to hire nannies to raise children and women to care for the elderly.

In the period January-September 2024, at the country level, according to the data from the database of the "Key" portal and the "Professionisti" recruitment agency, 1,103 announcements were offered for the job of a nanny. Compared to the 9-month period last year, the number of announcements increased by 22%.

In 2023, the number of babysitter job announcements reached 1,203. Compared to the previous year, their number increased by 10%.

Payments for babysitters and the elderly reach up to 1,000 euros per month

According to the managers of mediation agencies, requests for employment of nannies range from hiring a nanny to live at home with the family to weekly, part-time work or night nanny for new parents.

But the offer for the recruitment of nannies is not able to respond to the high demand, due to the increase in emigration. The coordinator of the mediation agency "Melisa", Mrs. Vali Erindi told "Monitor" that the number of employed women is increasing, for periods of 3 months or even longer, in the families of immigrants in EU countries, due to high salaries.

"In the country, the demand is high for the employment of nannies, but the supply remains low. Women prefer to perform seasonal childcare work for seasonal 3-month periods in immigrant families, mainly in Switzerland, due to the high wages compared to Albanian wages. In EU countries, salaries range from 800 to 1,100 euros.

It should be borne in mind that the job as a nanny is not long-term, since in our country it is kept until the child reaches the age to go to daycare or kindergarten. So the mentality of always having a governess in the family has not yet been created. For this reason, employees are forced to look for work with another employer, or to emigrate abroad for better wages," she says.

The "Melisa" agency, in addition to mediation for the employment of women in the care service of children and the third age, also provides free weekly qualification courses for imparting knowledge about work ethics, professionalization, etc.

Even Albana Uku, head of the Women's Mediation Agency, said that the demand for employment of women as babysitters is increasing, but due to emigration for higher wages, the supply remains low.

"Low pay is a problem for the nanny profession in Albania. The average salary reaches up to 45 thousand ALL per month. The average payment was supposed to be 60,000 ALL per month. Raising wages would curb the immigration of nannies. As a result, the offer would increase", emphasizes Mrs. Uku.

Payments for babysitters and the elderly reach up to 1,000 euros per month

Demands for elderly caregivers are flooding in

The demographic changes of the population in 12 years have deepened the problem of population aging and the departure of young people. The increase in the number of the population at retirement age and the shrinking of the young age has significantly increased the needs for treatment services for old age.

In the period January-September 2024, in the country, according to the data from the database of the "Key" portal and the "Professionisti" recruitment agency, 6,963 announcements were offered for the job of the caregiver of the elderly. Compared to the 9-month period last year, the number of announcements increased by 43%.

For the year 2023, the number of announcements for guardian employment reached 4,829. Compared to the previous year, their number increased by 18%.

Payments for babysitters and the elderly reach up to 1,000 euros per month

The coordinator of the mediation agency "Melisa", Mrs. Vali Erindi, said that 70% of the demand for employment is headed by caregivers for the elderly.

"This market has grown significantly and can be covered with female employees, unlike babysitters who prefer to emigrate."

From the 2011 census to the 2023 census, the number of the population from 0 to 49 years old is decreasing, while the number of the population from 50 to 94 years old has increased significantly.

According to the data of the 2023 Census, the number of the population of the age group from 85 to 89 years old has recorded the highest increase with 79% compared to the data of the Census 2011. During these 12 years, the population of the age group 65-69 years old has recorded high growth, with 63%. The population of the 80- to 84-year-old age group has increased by 75% compared to the 2011 Census. The population of the 70-74-year-old age group has increased by 36%, the 75-79-year-old age group has increased by 27% and for the 90- 94 years old, the population has increased by 24%.

While the data of the 2023 Census showed that the number of the population of the age group from 0 to 4 years has decreased by 31.6%, the age group of 5-9 years, their number has decreased by 31% and for the age group from 10 to 14 years, the decrease in the number of the population is by 41.4% compared to the census of the population in the 2011 Census.

The highest decline in the young age group for 2023 was recorded in the group from 15 to 19 years old with a contraction of 46.8%, an indicator according to experts of increasing family immigration.

Të dhënat e Censit 2023 referuan gjithashtu se në të gjithë vendin rreth 64 mijë persona mbi 60 vjeç jetonin vetëm. Nga 103 mijë persona të cilët jetonin vetëm, 62,5% e tyre ishin 60 vjeç e lart (64,375 persona).

Për sociologun Gëzim Tushi, rritja e numrit të të moshuarve që jetojnë vetëm ka shtuar nevojën për më tepër shërbime sociale.

“Janë shtuar të moshuarit e braktisur nga familja biologjike (fenomen i ri i shfaqur në këto tre dekada), ka një rritje të numrit të të moshuarve që jetojnë të vetmuar dhe që kanë nevoja për shërbim social. Vetmia është një plagë sociale që po zgjerohet me shpejtësi.

Një pjesë e atyre që jetojnë të vetmuar, kanë shtëpi personale dhe pension, por nuk kanë aftësi për të kryer shërbimet e duhura. Ata nuk kanë nevojë për trajtime rezidenciale në shtëpitë e të moshuarve, por kanë nevojë për shërbime të vogla. Një nevojë për shërbime mobile dhe kujdes komunitar”.

Tranzicioni drejt një popullsie më të vjetër vihet re edhe në raportet e varësisë. Raporti i varësisë së të rinjve pësoi rënie në 24,0% nga 30,4% vlerësuar në Censin e 2011, dhe raporti i varësisë së të moshuarve shënoi rritje në 30,4% nga 16,7% në 2011.

Analizuar në nivel qarku, Kukësi dhe Gjirokastra mbajnë pozicione të kundërta në termat e raporteve të varësisë: Kukësi ka raportin e varësisë së të rinjve më të lartë (31,8%) dhe raportin më të ulët të varësisë së të moshuarve (19,9%).

Ndërsa Gjirokastra ka raportin e varësisë së të rinjve më të ulët (19,0%) dhe raportin më të lartë të varësisë së të moshuarve (46,1%). Mosha mesatare e popullsisë është 42,5 vite, nga 35,3 vite që ishte në Censin 2011

Faktorët ndikues të lindjeve, vdekjeve dhe migracionit ndërkombëtar/të brendshëm sollën ndryshimin e strukturës së popullsisë, në Censin e 2023.

Duke analizuar grupmoshën 50-69 vjeç në piramidën e popullsisë, vërehet zgjerim që përputhet me një periudhë lindjesh midis mesit të viteve 1950-1970. Shqipëria gjatë kësaj periudhe është karakterizuar nga një rritje e normave të lindshmërisë, njohur si “baby boom”.

Normat e ulëta të lindshmërisë dhe trendi në rënie, kombinuar me emigracionin e popullsisë në moshë riprodhuese solli ngushtimin e bazës së piramidës së popullsisë. Lindshmëria nën nivelin e zëvendësimit prej vitit 2001, rritja e jetëgjatësisë, si dhe migracioni mbeten faktorët kryesorë të plakjes së popullsisë.

Familjet që kërkojnë të punësojnë një dado apo një punonjëse për kujdesin e të moshuarve kanë në dispozicion një buxhet të caktuar, për të cilat, në disa raste, bien dakord për pagën edhe më të punësuarat, pavarësisht orientimit për pagesën të marrë nga agjencia e ndërmjetësimit.

Por edhe pse nuk përjashtohet ujdia për rrogën mes punëmarrësve dhe punëdhënësve, nga agjencitë e ndërmjetësimit ka një kontroll mbi strukturën dhe normën e çmimeve.

Sipas të dhënave të marra nga agjencitë, për një dado me eksperiencë, pagesat mujore neto variojnë në vlera nga 45-47 apo 50 mijë lekë deri në 60 mijë lekë. Kushtet e punës për përfitimin e këtyre pagesave përfshijnë kujdesin për një fëmijë, 8 orë në ditë, gjatë 5 ditëve të javës.

Nëse e punësuara do të kujdeset për dy fëmijë, pagesa mujore arrin deri në 80 mijë lekë. Në disa raste, sipas burimeve nga tregu, pagesat janë edhe 5 euro/ora apo deri në 1040 euro në muaj, për 5 ditë të javës, 8 orë.

Payments for babysitters and the elderly reach up to 1,000 euros per month

Pagesat e larta

Familjet që punësojnë dado nëpërmjet agjencive duhet të paguajnë komision në vlerën e 10-60 deri në 100% të pagës mujore të së punësuarës. Komisioni ndaj agjencisë paguhet vetëm një herë.

Ndër vite, pagesat për dado kanë shënuar tendencë rritëse. Sipas të dhënave të marra nga tregu i punësimit të grave në këtë sektor nga agjencitë e ndërmjetësimit, pas periudhës së pandemisë së Covid-19 pagesat për kujdestaret e fëmijëve brenda vendit janë rritur 50 deri në 80%.

Pagesat për dado të punësuara jashtë nisin nga 800, 1,000 e deri në 1,100 euro. Në rrjetet sociale has shumë njoftime për punësim dadoje apo punonjësve për kujdesin e të moshuarave nga familjet emigrante që jetojnë në Zvicër, Gjermani apo Belgjikë.

Kërkesat për punësim për kryerjen e këtyre shërbimeve jashtë Shqipërisë, në shumicën e rasteve përfshijnë si kusht kryesor qëndrimin 24 orë të së punësuarës në shtëpi, duke ofruar akomodim dhe ushqim falas.

Ndërsa pagesat për kujdestarët e të moshuarve, sipas të dhënave të agjencive nisin nga 45 mijë lekë në muaj për të moshuar pa sëmundje bashkëshoqëruese dhe arrijnë deri në 85 mijë lekë në muaj, nëse personi i moshuar është i paralizuar apo ka sëmundje të tjera. Puna me orar të pjesshëm për kujdesin e të moshuarve paguhet deri në 1,500 lekë/ora.

Tregu i punësimit të kujdestarëve, tërësisht informal…

Profesioni i dados në Shqipëri nisi nga nevoja për punësimin e shumë grave të punësuara në ish-ndërmarrjet e sistemit komunist. Pas viteve ’90, periudhë në të cilën transformimi politiko-ekonomik i vendit u shoqërua me shpërbërjen e një sërë ndërmarrjesh ish-shtetërore profesionale, solli që shumë gra të gjendeshin të papuna.

Përpos kësaj, zhvillimi i tregut të sipërmarrjes së lirë, pas rënies së ekonomisë së shtetëzuar forcoi kërkesën e familjeve sipërmarrëse për të pasur në shtëpi guvernante fëmijësh. Koha e punësimit ishte më afatgjatë.

Dadoja nevojitej të jetonte në shtëpi deri sa fëmija të niste shkollimin fillor. Edhe pse në dukje po zhvillohej një model i qëndrueshëm punësimi për këtë profesion, mbizotëronte informaliteti i lartë.

Shpresa Tabaku, tashmë pensioniste, tregon se profesionin e dados e nisi në vitet e para të demokracisë, duke jetuar si e punësuar pranë një familje sipërmarrëse kundrejt pagesës prej 40 mijë lekësh në muaj.

“Pagesa ishte e lartë për kohën, por ishte informale”, pohon ajo. Për shkak të shumë viteve punë të pasiguruara apo punës “në të zezë”, zonja Tabaku sot përfiton një pension në masën 10 mijë lekë.

Më tutje, në vitet 2000, me ndryshimin e stilit të jetesës, familjet e pasura në Shqipëri filluan të punësonin dado të huaja, veçanërisht nga Filipinet, të cilat jetonin në shtëpitë e punëdhënësve. Përveç fëmijëve, të punësuarat kujdeseshin edhe për mbarëvajtjen e shtëpisë.

Që prej vitit 2019, tregu për rekrutimin e kujdestareve të fëmijëve dhe të moshuarve është organizuar me modelin e punësimit nëpërmjet agjencive ndërmjetësuese. Familjet e interesuara mund t’u drejtohen për punësim personeli agjencive të ndërmjetësimit.

Por nga agjencitë garantohet vetëm ndërmjetësimi për punësimin, pasi për këto profesione vijohet të mos firmoset një kontratë pune dhe të punësuarve të mos u paguhen sigurimet shoqërore dhe shëndetësore.

Edhe pse kërkesa për dado nga familjet vendase është rritur aktualisht, sipas Albana Ukut, drejtuese e një prej agjencive të ndërmjetësimit, punësimi i tyre nuk është për periudha afatgjata dhe të punësuarat janë pa kontrata pune. Pra punësimi i tyre vijon të mbetet në të zezë.

Erald Pashaj, administrator i EPPC Albania dhe Kosovë, e specializuar në fushën e trajnimit dhe zhvillimit të stafeve, tha se në Shqipëri tregu për punësimin e dadove apo kujdestarëve të të moshuarve është tërësisht informal, edhe për shkak të legjislacionit.

“Një familje që punëson për këtë lloj shërbimi e ka të pamundur të sigurojë punonjësin, pasi nevojitet të funksionojë si biznes, i regjistruar me NIPT.

Të vetmit që arrijnë të sigurojnë këta të punësuar janë familjet sipërmarrëse. Nëse një familje sipërmarrëse punëson një kujdestar, e regjistron si të punësuar nëpërmjet biznesit të tij. Numri i tyre është shumë i pakët.

Për rrjedhojë, jo vetëm tregu i punësimit të dadove dhe të kujdestarëve të familjes, por edhe të punësimit të shoferëve në familje janë punësime të paformalizuara, janë informale.

Legjislacioni mundëson formalizimin e të punësuarve vetëm nëse tregu zhvillohet nëpërmjet agjencive të mirëfillta të punësimit që kanë detyrimin e lidhjes së kontratës së punës dhe pagesave të kontributeve të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore.

Në vend nuk ekzistojnë agjenci të mirëfillta punësimi për këto lloje shërbimi, nëpërmjet të cilave të mundësohet kontrata e punës dhe pagesat e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore. Ndërsa agjencitë e ndërmjetësimit nuk mund ta formalizojnë këtë treg punës, pasi objekt veprimtarie kanë ndërmjetësimin”.

Edhe ekonomistja Romina Radoshniqi tha se ky treg pune operon në Shqipëri në informalitet, ku punonjësit përballen me pasiguri në punë dhe paga të ulëta.

“Tregu është informal dhe i parregulluar. Të dyja palët, edhe punëdhënësi edhe punëmarrësi, janë të pambrojtura dhe të rrezikuara (duke qenë se mungon një kontratë pune). Formalizimi i këtij tregu pune është i vështirë, sepse organet përgjegjëse e kanë të vështirë ta gjurmojnë.

Agjencitë ofrojnë më shumë siguri për shërbimin që i ofrojnë klientit, punonjësit janë të mbrojtur me një kontratë pune, duke qenë së është një treg në zhvillim dhe pagat janë të larta.

However, in addition to the challenges faced by nannies and caregivers of the third age, we can say that they have had positive effects on family finances, since the employees are mainly women who do not have many employment opportunities".

Sociologist Gëzim Tushi also emphasizes that this market (nannies or caregivers) must be regulated and it is especially urgent to control the skills and disposition to provide services for the elderly through a process of monitoring skills and recognizing the specific standards for this age./ Monitor. al