Origin of the Marathon: How the famous Olympic race was born

2022-06-30 12:20:00, Blog CNA

Origin of the Marathon: How the famous Olympic race was born

Illustrative photo

For historical and sociological reasons, the Marathon race has been identified as the most representative sport of the modern Olympic Games, mistakenly believing that its name is attributed to the revival of the symbolic Olympic Games race in antiquity.

In fact the Marathon never existed as an Olympic sports discipline of ancient Greece. At that time there was only one running race called "Dolico", but with a maximum distance that varied from place to place from 1000-5000 meters, and that is not exactly attributed to the modern Marathon.

Maratona, një garë monumentale, ku atletët vrapojnë për një distancë prej 42.195 metrash, e angazhon aq shumë trupin e njeriut, sa që në raste të veçanta dhe ekstreme, mund ta afrojë rrezikshëm drejt vdekjes. Ishte francezi Pier Dë Kubertin, ai që e futi këtë disiplinën në kalendarin e olimpiadës së parë moderne të vitit 1896.

Kubertin pranoi në fakt sugjerimin e mikut të tij Mishel Brel, që ishte një adhurues i vrapimeve të gjata, i frymëzuar nga një legjendë e kohërave të lashta, që flet mbi garën enjë ushtari të quajtur Filipid. Maratonisti i parë në histori, ishte një emerodrom (një ushtar lajmëtar, detyra e të cilit ishte të dërgonte komunikimet midis frontit dhe qytetit), ishte protagonist i Betejës së Maratonës së vitit 490 Para Erës Sonë, ku ushtria athinase u përball me ushtrinë e fuqishme persiane.

Origin of the Marathon: How the famous Olympic race was born

Kjo legjendë ka disa versione. Së pari është ai i Plutarkut (shkrimtar grek që jetoi në shekullin I Pas Krishtit), që në veprën e tij “Lavdia e Athinës”, tregon se menjëherë pas Betejës së Maratonës, një emerodrom, vrapoi drejt Athinës për të çuar lajmin e fitores.

Sapo mbërriti, i rraskapitur nga beteja dhe nxitimi, pati kohë vetëm të thoshte fjalët “Përshëndetje! Ne fituam!”, dhe më pas ra përtokë i vdekur nga lodhja ekstreme.

I frymëzuar nga dëshmitë historike, Plutarku shkruan se emri i ushtarit nuk është i sigurt. Herakliu, një tjetër shkrimtar i antikitetit e quan Tersip, të tjerët Eukle. Në versionin e historianit grek Herodot, ky i fundit tregon në librin e tij “Tregime”, se kur athinasit u informuan për zbarkimin e forcave të mëdha persiane në Atikë, dhe vendosjen e tyre pranë fshatit Maratonë, porositën një emerodrom, (emri i të cilit nuk përmendet, Filipidi shfaqet ne disa dorëshkrime të mëvonshme), që të shkonte me vrap në Spartë për të kërkuar ndihmë.

Emerodromi mbërriti në destinacionin e tij, duke përshkruar në një ditë të vetme distancën Athinë-Spartë (220 kilometra), më pas u rikthye për t’i lajmëruar athinasit se spartanët nuk do të mund t’u vinin në ndihmë, sepse ishin të angazhuar në një festë fetare, e cila nuk i lejonte ata që përfshiheshin në luftëra.

“Filipid, e dini pse u thirrët, apo jo?”- toni i rëndë por i vendosur i udhëheqësit të Athinës nuk linte vend për keqkuptime. “Qyteti ka nevojë për shpejtësinë dhe rezistencën tuaj fizike. Një emerodrom është i aftë të ecë nga lindja deri në perëndim të diellit. Por ka ardhur koha të bëni më shumë”- shtoi ai.

Filipi u përgjigj:”Unë jam duke u stërvitur gjatë gjithë jetës për këtë moment, më thoni se çfarë duhet të bëj. Lideri athinas i tha:”Shkoni sa më shpejt në Spartë, armiku ka zbarkuar në plazhin e Maratonës, dhe neve na nevojitet ndihma e spartanëve për t’i hedhur sërish në det. Fol me ta për lirinë, jetën e tanishme dhe atë të brezave të ardhshëm. Fol me zemrat e tyre, dhe përpiqu t’i bindësh të dërgojnë sa më shumë luftëtarë.

Origin of the Marathon: How the famous Olympic race was born

Unë e kuptoj që jeni një sportist, dhe e kujtoj me krenari vitin e kaluar, kur në festat olimpike i munde që të gjithë duke vrapuar si rrufeja. Por këtë herë kjo nuk do të mjaftojë. Pasi duhet të jeni edhe folësi më i mirë nga të gjithë, për të depërtuar në zemrën e tyre, dhe për t’i detyruar ata të vijnë këtu me ju”.

Një version tjetër është ai i shkrimtarit grek Luciani i Samosatës, që tregon se pas betejës ushtari Filipid vrapoi nga Maratona në Athinë për të informuar qytetarët mbi fitoren ndaj persëve. Sapo mbërriti në destinacion, dhe përpara se të rrëzohej për tokë, dhe të vdiste nga lodhja ai thirri “Përshëndetje. Ne fituam!” (Χα?ρετε. Κερδ?σαμε!).

Dëshmia e fundit e gjejmë tek vepra “Retë” e Aristofanit. Ndërsa disa historianë argumentojnë se Aristofani e deformoi enkas emrin e vërtetë të Filipit për të përdorur një emër tjetër, dhe jo atë të heroit të Maratonës. Por kjo garë nuk u fut vetëm nga Pier Dë Kubertin në Olimpiadën moderne të 1896-ës.

Pasi është një garë, e cila zhvillohet çdo vit në Greqi që nga viti 1983 “Spartathlon”. Me një itinerar prej 246 km, sa largësia e Athinës nga Sparta, ajo është përfshirë në kategorinë e ultra-maratonave. Po pse u vendos distanca 42.195 km? Distanca prej 40 km e përshkuar nga gara e Filipidit nga Maratona në Athinë, ishte ajo që e frymëzoi Mishel Bral, që ia sugjeroi edhe mikut të tij Kubertin.

Distanca prej 42.195 km nuk u standardizua gjatë Olimpiadës së vitit 1896, por ka ndryshuar gjithmonë nga 40 në 42 km, në varësi të vendit ku u zhvillua. Gjatë edicionit të katërt të Lojërave Olimpike moderne të Londrës në vitin 1908, programi përfshinte fillimin e garës përpara kështjellës Uindsor dhe mbërritjen brenda stadiumit Olimpik.

Distanca klasike prej 41.84 km, nuk përkonte me vijën e finishit të pozicionuar përballë tribunës së nderit, ku do të vendosej familja mbretërore e Anglisë. Për ta zgjidhur këtë problem, organizatorët vendosën t’i shtojnë zyrtarisht garës rreth 352 metra, duke e vendosur distancën përfundimtare në 42.195 km.

It was the world youth federation IAAF (International Amateur Athletics Federation) newly established in Berlin in 1913, which officially established this distance as the official Marathon race, which was officially held for the first time at the Olympic Games of Paris of 1924.

Translated and adapted by CNA.al.