Çfarë do të ndodhte me botën e sotme, nëse nuk do të funksiononte sistemi GPS?

26 Nëntor 2019, 10:07, Blog CNA

Si fillim, të gjithëve do të na duhej të angazhonim trurin tonë, dhe t?i kushtonim vëmendje ambjentit përreth nesh, kur të udhëtonim nga destinacioni në A në destinacionin B. Zgjidhni historinë tuaj të preferuar, mbi llojin e idiotësive që mund të nxisë vetëm GPS.

E imja është ajo e një çifti suedez, që pasi mbërriti në ishullit italian të Kaprit, u kthye mbrapsht qindra km, duke pyetur se ku dreqin ndodhej deti. Por këto janë përjashtime. Pajisjet që përdorin GPS, shmangin humbjen e orientimit tonë. Por nëse do të ndodhte kjo, rrugët do të bllokoheshin nga mijëra shoferë, që do të ngadalësonin makinat për të parë tabelat, ose do të ndalonin për t?u konsultuar me hartat.

Nëse udhëtimi juaj do të ishte me tren, nuk do të kishte tabela informative, për t?ju informuar se kur vjen stacioni tjetër. Pa shërbimin GPS, shërbimet e urgjencës do të zhyteshin në kaos:mjekët nuk do të jenë në gjendje të lokalizojnë telefonuesit që nga sinjali i tyre i telefonit, ndërsa qytetarët nuk do të identifikonin dot ambulancën apo patrullën më të afërt të policisë.

Do të ketë jo pak probleme në porte:vinçat kanë nevojë për sistemin GPS, për të shkarkuar anijet me kontejnerë. Mund të nisin të shfaqen mungesa produktesh edhe në raftet e supermarketeve, për shkak të mosfurnizimit në kohë. Fabrikat mund të pushojnë së punuari për ditë me radhë, për shkak të mungesës së lëndës së parë.

Bujqësia, ndërtimi, peshkimi, anketimet, këto dhe industri të tjera që përmenden në një raport të qeverisë britanike, do të shkaktonin një kosto fillestare ditore prej 1 miliardë dollarësh, vetëm

në 5 ditët e para pa GPS. Nëse avaria do të zgjaste shumë më gjatë, ne duhet të nisim të shqetësohemi për qëndrueshmërinë e shumë sistemeve të tjera.

GPS përbëhet nga 24 satelitë, që kanë orë të sinkronizuara në një shkallë ekstremisht të saktë. Kur smartfoni juaj përdor GPS për të gjetur vendndodhjen tuaj në hartë, ai është duke marrë sinjale nga disa prej atyre satelitëve, dhe bën përllogaritje bazuar në kohën kur u dërgua sinjali, dhe ku ndodhet sateliti.

Nëse orët e atyre satelitëve do të kishin një pasaktësi edhe vetëm një të mijtën e sekondës, ti do të gaboje me 200 ose 300 km. Prandaj nëse doni informacione tepër të sakta për kohën, GPS është vendi i duhur. Edhe vetëm 1 e 100 mijëta e një sekonde, mund të shkaktojë probleme. Pagesat bankare, tregjet e aksioneve, rrjetet e energjisë, televizionet dixhitale, që të gjitha varen nga GPS.

Ndaj përpjekja për t?i vendosur një vlerë monetare këtij sistemi, është thuajse e pamundur. Sateliti i parë GPS, u lëshua në ortbitë në vitin 1978. Por deri në Luftën e parë të Gjirit Persik në vitin 1990, ky sistem u ndesh me shumë skepticizëm. Kur Operacioni ?Stuhia e Shkretëtirës?, u përfshi realisht në një stuhi shkretëtire, ??me rërën që e zvogëloi dukshmërinë në vetëm 5 metra,

ishte GPS ai që u dha mundësi ushtarëve të gjenin vendndodhjen e minave, apo dhe rrugën për tek burimet e ujit, dhe deri duke shmangur goditjen e njëri-tjetrit me armë.

Pas ushtrisë, edhe kompanitë e biznsit gjetën tek GPS shumë përdorime të dobishme. Dhe rritja ekonomike e nxitur prej saj po bëhej gjithnjë e më e qartë. Sot Kina dhe Bashkimi Evropian kanë projektet e tyre të avancuara, të quajtura përkatësisht ?Beidou? dhe ?Galileo?. Japonia dhe India, po punojnë gjithashtu mbi sistemet e tyre GPS.

Këta satelitë alternative, mund të na ndihmojnë të zgjidhim problemet specifike. Por ato mund të jenë objektiva ushtarake joshëse në çdo konflikt të ardhshëm. Dhe mund ta imagjinoni që tani një luftë hapësinore. Një stuhi diellore e fortë, do të nxirrte gjithashtu jashtë funksionit sistemet GPS.

Por ka edhe alternativa ndaj navigatorit satelitor. Kryesori quhet ?eLoran?, që gjendet në Tokë, por ai nuk e mbulon tërë botën, dhe disa vende po bëjnë më shumë përpjekje se të tjerat për ndërtimin e sistemin e tyre kombëtar. Aspekti më tërheqës i ?eLoran?, është se sinjalet e tij janë më të forta.

Kur sinjalet GPS, udhëtojnë 20.000 km në Tokë, ato janë jashtëzakonisht të dobëta, gjë që i bën ato lehtësisht të manipulueshme. Njerëzit që paguhen për të menduar mbi këto gjëra, shqetësohen më pak mbi skenarët apokaliptikë, dhe më shumë për potencialin që terroristët apo shtete të caktuara, të sabotojnë sistemin GPS në një zonë të caktuar.

Profesori i inxhinierisë, Tod Hamfri, thotë se sulme të tilla mund të rrëzojnë dronët, dhe të ndryshojnë drejtimin e udhëtimit të super-jahteve. Ai shqetësohet se terroristët mund të sabotojnë rrjetet e energjisë elektrike, të shkatërrojnë rrjetet e lëvizshme të telefonisë celulare, apo të rrënojnë tregjet e aksioneve në bursa./ BBC-Përshtatur nga CNA.al