Nga Afrim Krasniqi/ Dështimi i sistemeve zgjedhore në Shqipëri

22 Nëntor 2016, 18:04, Aktualitet CNA

?Shtetarët dallojnë nga politikanët e rastit nga aftësia për të mbajtur premtimet? shkruan studiuesi R. Dahrendorf. Ai flet për dallimet midis vlerave dhe krizës së vlerave, midis vizionit të parimeve dhe vizionit të pushtetit, aftësisë për të krijuar elita edhe nga masa dhe asaj për ti shndërruar elitat në masa, – diferencat mes tyre dhe parakushtin e ekzistencës së parimeve & shtetarëve në vendet ish komuniste për të mbyllur me sukses tranzicionin drejt një demokracie liberale. Vlerësimi i tij i dedikohet një realiteti të hershëm më shumë se një dekade më parë dhe me siguri, nuk ka lidhje me Shqipërinë. Por vlen për Shqipërinë e djeshme, të sotme dhe të nesërme. Sepse këtë fund-muaji po bëjmë reformën e 12 zgjedhore në një vend, ku vetëm një proces zgjedhor është pranuar 100% dhe ku asnjë reformë nuk ka prodhuar zgjedhje vërtetë të lira, të ndershme e konkurruese.

Cili është sistemi më i mirë? Nuk ka receta, por ka parime: sistemi që shpreh më mirë sovranitetin qytetar dhe që siguron përfaqësim proporcional të votave me mandatet parlamentare. Shqipëria i ka provuar të gjitha, – mazhoritar, sistem miks dhe tanimë proporcional rajonal, por më 2012, atëherë kur palët & publiku ishin të zhgënjyer me tri eksperimentet, – udhëheqësit tanë politikë, politikanë dhe jo shtetarë, – u mblodhën, folën, premtuan dhe nënshkruan: – do kemi sistem proporcional me korrektim kombëtar. Firmat e tyre janë këtu, dokumenti flet vetë.

Pas 4 vitesh asgjë nuk ka ndryshuar. Palët nuk mbajtën premtimin, dhe as kanë ndërmend ta mbajnë. Asnjë nuk kërkon falje dhe as nuk pranon përgjegjësinë e tij. Sistemi mbetet i njëjtë, – penalizues për prurjet e reja, penalizues për partitë jashtë koalicioneve të mëdha, pa shanse kandidimi të pavarur, pamundësi votimi për emigrantët, lista të mbyllura dhe deputetë të emëruar, liderë të pushtetshëm dhe qytetarë të nënshkruar në një vend ku me kushtetutë, pushteti duhej të ishte në dorën e qytetarëve!

Zgjedhjet 2017 nuk pritet të kenë risi në cilësi e produkt, – nuk pritet të paraprihen nga ndonjë reformë reale dhe nuk japin garanci se elitat tona të korruptuara politike kanë mësuar nga gabimet e tranzicionit. Shefat që mbajnë peng sistemin, ndryshimin dhe reformimin, – vetëkënaqen duke bërë shënime në FB apo tëitter, duke shijuar pushtet e pasuri personale, duke imituar gabimet e paraardhësve, – duke harruar se janë e mbeten modele tranzicioni, të cilat koha do t?i vendosë në anën e gabuar të historisë.

Një vend i varfër, i lodhur, i zhgënjyer, në udhëkryq e sytë nga qielli, por me udhëheqës krenarë e të lumtur, të cilët vetë flasin, vetë dëgjojnë, vetë duartrokasin dhe vetë komentojnë, : – një kontrast që flet vetë, – një vend me shumë politikanë tranzicioni por pa shtetarë të vërtetë.