Fajdja e qeverisë që zhvat fermerët/ Nga Klodian Tomorri

15 Tetor 2016, 18:50, Aktualitet CNA

Fajdja e qeverisë që zhvat fermerëtVerën e kaluar qeveria dhe Banka Europiane për Rindërtim e Zhvillim njoftuan ngritjen e një skeme inovative financiare, e cila do të cclironte kredinë për sektorin bujqësor . Skema konsistonte në krijimin e një fondi të përbashkët 100 milionë euro nga BERZH dhe buxheti i shtetit, i cili do të shërbente si garanci për bankat apo institucionet e tjera financiare që të kreditonin fermerët.

Personalisht, Edi Rama e ka promovuar të paktën 7 herë instrumentin e garancisë si një nga politikat më të mira të qeverisë së tij që do modernizonte bujqësinë e prapambetur shqiptare dhe do rriste të ardhurat e fermerëve.

Por ajo që duhet të ishte një politikë në ndihmë të fermerëve në fakt ka nisur si një skemë e mirëfilltë zhvatjeje ndaj tyre. Deri tani fondi i garancisë ka bërë të mundur disbursimin e 70 kredive për fermerët, përmes institucioneve të mikrokreditit. Norma mesatare e interesit të kredive varion nga 18 deri në 20 për qind.

Ky është një skandal i paprecedentë. Qeveria dhe BERZH kanë ngritur një skemë të mirëfilltë fajdesh, dhe kredish grabitqare, e cila vendos kushte të pandershme mbi pjesën më të varfër të popullisë, familjet rurale.
Norma e interesit 20 për qind do të thotë që nëse merr një kredi prej 10 mijë eurosh me afat 5 vjet, në fund të maturimit duhet të kthesh mbrapsh 20 mijë euro. Këto janë norma falimentuese dhe më poshtë shpjegohet pse.

Elementi kryesor që përcakton suksesin ose dështimin e një projekti ekonomik është raporti mes kthimit nga kapitali dhe kostos së tij. Që një investim të jetë rentabël duhet që kthimi nga kapitali të jetë më i lartë se kostoja e tij, ose e thënë më thjesht norma e fitimit të biznesit duhet të jetë më e lartë se sa norma e interesit që ai paguan për kredinë. Pikërsisht ky raporti është një nga arsyet kryesore se pse bankat qëndrore sot në botë i kanë cuar normat e interesit në zero si kurrë më parë në histori.

Në pesë vitet e fundit, norma mesatare e fitimit në të gjithë sektorët e ekonomisë shqiptare ka variuar nga 7 deri në 10 për qind. Qeveria dhe BERZH po u shesin fermerëve kredi me 20 për qind. tre herë më shtrenjtë. Nuk ka asnjë dyshim se me këto norma, skema është shndërruar në një gjeneruese kredish grabitqare. Kjo është një gijotinë financiare.

Duke qenë se femerët janë një shtresë me njohuri të pakta financiare skema mund të ketë edhe elementë të mashtrimit financiar.
Të shesësh kredi me interes 20 për qind në një kohë kur norma e depozitave janë negative, e madje qeveritë dhe korporatat kudo në borxh janë duke marrë borxh falas është ccmenduri. Normat 20 për qind vendosen për kreditë në vlera të vogla minimale dhe të pagarantuara, por kurrsesi nuk mund të vendosen mbi kreditë që garantohen me para publike sicc është rasti I fondit të bujqëisë.

Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim si dhe qeveria duhet të qartësojnë pozicionin në skemë. Kontrolli i Lartë i Shtetit duhet të nis auditin nëse kemi të bëjme me shpërdorim të burimeve financiare publike. Nga ana, komisioni parlamentar i Ekonomisë ose ai I veprimtarive Prodhuese duhet të kërkojnë bllokimin e kredive deri në qartësimin e skemës dhe kufizimin me ligj të normave të interesit.

Ndërsa prokuria duhet të nis hetimet nëse jemi para një rasti të mashtrimit financiar.