E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

Ish-kreu i Doganave Flamur Gjymishka analize për Crown Agents/ Nje deshtim i paralajmeruar

20 Korrik 2015, 15:44, Aktualitet CNA

*Nga Flamur Gjymishka

Ne nje interviste ne news24 David Smith, drejtues i Crown Agents (CA) njoftoi deshtimin e kompanise ne realizimin e kontrates me Qeverine Shqiptare.
Ky deshtim u paralajmerua nga opozita qe ne nenshkrimin e saj. Me poshte po rradhis disa nga aresyet e ketij deshtimi:
a. Legjislacioni anglez ka ndryshime të dukshme nga rregulloret e BE, rregullore të cilat shërbejnë si bazë ligjore për legjislacionin shqiptar në këtë fushë.
b. Personeli i kësaj kompanie nuk ka formimin e nevojshëm në njohjen dhe zbatimin e legjislacionit të BE. Mosnjohja e legjislacionit shqiptar krijoi probleme të zbatimit të ligjit dhe përplasje mes administratës doganore dhe grupeve të CA. Rreth 65% e proces verbaleve të mbajtura nga CA nuk janë marrë në konsideratë nga Administrata Doganore Shqiptare pasi kanë qenë të pabazuara në ligj.( e deklaruar nga vete Z Smith ne nje interviste te meparshme)
c. Deshtimi i CA ne vendet e tjera te rajonit si ne Bullgari, Maqedoni etj.
d. Vleresimi per performance te ulet nga eksperte te rajonit per eficencen e CA ne vendet ku ka asistuar.

Performanca e CA

1. Për vitin 2014 rezultatet e CA ishin larg objektivave të vendosura në kontratë. Të ardhurat në dogana do të rriteshin mbi 1% të PBB. Nisur dhe nga rritja e taksave kryesisht të mallrave të akcizës duhej që rritja të kapte 2% të PBB. Faktikisht rritja e të ardhurave ishte 0.4%(rritje e mundesuar kryesisht nga heqja e perjashtimeve ne fushen e hidrokarbureve, si dhe rritja e nivelit te akcizes) e PBB pra rreth 5 herë më pak se objektivi i vendosur në kontratë. Dhe në rastin më të keq duke mos marrë në konsideratë rritjen e taksave, objektivi është realizuar vetëm 40%.
Në këto kushte në bazë të nenit 9.2 të ligjit nr.170 datë 14.11.2013, PËR MIRATIMIN E MARRËVESHJES SË ASISTENCËS TË SHËRBIMIT DOGANOR ku thuhet: ?Autoriteti kontraktues ka të drejtë që të kërkojë zgjidhjen e marrëveshjes brenda dymbëdhjetë muajve të parë të zbatimit të saj, nëse nuk përmbushen treguesit kryesorë të performancës, sipas parashikimeve të vendimit përkatës të Këshillit të Ministrave?, kontrata duhet të ishte ndërprerë që pas përfundimit të 12 mujorit të parë. Por per cudi kontrata vazhdoi, megjithese ne nje leter te Ministrit te Financav drejtuar FMN-se evidentohej mos realizimi objektivave nga CA.!!!

2. Ne 6 mujorin e pare te vitit 2015 rezultate jane akoma me te ulta. Realizmi te ardhurave eshte 8.6 mld me pak se plani dhe 3.7mld me pak se nje vit me pare.Ne historikun e doganave nuk ka rast tjeter qe rezultati 6 mujor apo vjetor te jete me i ulet se nje vit me pare

3. Ne intervisten e tij David Smith justifikon renien e cdoganimit te cigareve me ligjin per ndalimin e pirjes duhanit ne ambientet publike dhe te shtimit te pirjes se duhanit te dredhur ( Nga statistikat nuk rezulton nje fakt i tille pasi nuk jane rritur te ardhurat nga duhani) Ky vleresim nuk eshte profesional
CA si një kompani konsulence duhet ti rekomandonte Ministrinë e Financave mënyrën e ndryshimit të nivelit të akcizës gjë që nuk rezulton ta ketë bërë. Kështu niveli i akcizës në një rajon është pak a shumë në të njëjtat vlera dhe rritja e akcizës në njërin nga vendet e rajonit nxit kontrabandën. Kështu në vitin 2008, në bashkëpunim me institucionet homologe rajonale dhe me strukturat përkatëse të BE, është bërë e mundur përafrimi i niveleve të akcizës në rajon pasi Mali i Zi duke pasur nivel të ulët të akcizës ishte kthyer në një burim kontrabande për të gjithë rajonin (kuptohet shkak ishte dhe ish qeveria e Malit të Zi)
Gjithashtu eksperienca në dogana ka treguar që ndryshimi i akcizës shoqërohet me rritjen e tendecës për futjen e mallrave kontrabandë. Kështu ndryshimi i përvitshëm i akcizës së cigareve nxit kontrabandën e këtij malli.
Asgje nga keto dukuri nuk permend Z Smith ne intervisten e tij.

4. Puna e grupeve të lëvizshme të CA ne vitin e pare u përqëndrua kryesisht në zbatimin e regjimit të lejimit të përkohshëm të automjeteve, regjim i cili me pare është ndjekur kryesisht nga Policia. Efektet e ndjekjes të këtij regjimi në të ardhurat ka qenë minimal. Puna e këtyre grupeve duhet të ishte fokusuar tek mallrat e akcizës për shkak të impaktit që ato kanë në të ardhura si dhe për shkak të ndryshimit të nivelit të akcizës nga viti në vit.

5. Ne inerviste Z Smith flet per paaftesi te punonjesve te doganave. Kontradiktor ky konstatim me nje inerviste te meparshme ku thuhej qe pas nje testimi ishte konstatur se doganieret ishin te paafte profesionalisht, por pas 10 dite trajnimi nga ekspertet e CA situata ndryshoi rrenjesisht
Ne fakt largimi masiv punonjesve te doganes dhe zevendesimi i tyre me militante partie jep efekte ne rritjen e paaftesie,korupsionit evazinit fiskal etj Ndersa niveli profesional i doganiereve qe punojne prej vitesh eshte vleresuar maksimalisht nga cdo grup ekspertesh te BE-se qe ka asistuar doganat

6. Z Smith flet per nenshkrim marreveshjesh me policine , tatimet,etj Ne fakt mareveshjet me keto institucione ekzistojne. Tatimet marrin nga doganat informacion online. Po dhe me policine ka mareveshje bashkepunimi. Cdo marevehje e re do sjelle permiresim ne bashkepunim por ne kete rast te krijon pershtypjen e justifikimit te deshtimit te CA ne objektivin kryesor qe eshte rritja e te ardhurave
Po keshtu dhe kodi etikes eshte miratuar qe ne vitin 2003, natyrisht kjo nuk perben aresye per te mos permisuar ate por gjithsesi nuk perben risi

Kostoja e kontratës me Crown Agents

Nga Qeveria është nënshkruar një kontratë në të cilën CA përfiton 4.2 mln euro cdo vit. Përvec kësaj CA është përjashtuar nga taksat, është pajisur me logjistikë lëvizësë të blerë nga qeveria shqiptare të cilat furnizohen me karburant nga buxheti i shtetit. Cdo grup ka 3 punonjës shqiptar dhe një të huaj. Pagat dhe dietat e punonjësve shqiptarë jepen nga buxheti i shtetit. Me një llogari të përafërt kontrata shkon në vlerën10 mln euro .
Gjithashtu Shqipëria nuk ka përfituar gjatë kësaj periudhe projekte të BE të cilat nisur nga eksperienca e viteve të mëparshme shkonin në vlerën 2-4 mln në vit.
Por nga BE janë bllokuar dhe projekte të miratuara më parë si: ?Blerje e makinave të specializuara për Drejtorinë e Antikontrabandës? në vlerën prej 1.2 mln euro.
?Ndihmë për përafrimin e procedurave doganore nga pikëpamja e ndërveprimit të sistemeve të TI (NCTS)?, ?Kontratë për përafrimin e procedurave në fushën e tarifës (ITMS)?. Të dy këto projekte që kapin një shumë prej 7-8 mln euro do ti paraprijnë plotësimit të kushteve për aderimin e Shqipërisë në BE.
BE nuk mund te financoje projekte asistence ne nje vend kandidat te Be-se i cili mer persiper te asistohet nga kompani te cilat paguhen me parate e buxhetit te shtetit te atij vendi
Ministri Financave ka paralajmeruar largimin e CA ne perfundim te vitit te dyte te kontrates se saj. Le te shpresijme te mos kete ndryshim qendrimi, pasi kjo do t’ju kushtonte taksa paguesve shqiptare miliona euro te tjera.

*ish-Drejtor i Pergjithshem i Doganave