E fundit!

15:57 Aktualitet

VIDEO-Vrasja në Maliq, Lamallari “zbarkon” në Policinë e Korçës

Ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, ka zbarkuar në Dr...

Njihuni me 94-vjeçaren që është kthyer në një “atraksion turistik”

18 Shtator 2025, 09:21, Kuriozitete CNA

Njihuni me 94-vjeçaren që është kthyer në një

Në Scanno, një fshat mesjetar thellë në malet e egra të rajonit të Abruco-s në Italinë qendrore, një grua vishet sikur koha nuk ka ecur kurrë përpara.

Në moshën 94-vjeçare, Margherita Ciarletta, e zgjuar, jashtëzakonisht e pavarur dhe e kujdesshme për privatësinë e saj, është personi i fundit që vesh veshjet tradicionale shekullore të Scanno-s çdo ditë.

Turistët që ecin nëpër rrugicat me kalldrëm nuk vijnë këtu vetëm për pamjet e maleve apo kishat e zbukuruara. Ata vijnë duke kërkuar “Nonna Margherita” ose siç e quajnë vendasit, “L'Ultima Regina”, Mbretëresha e fundit.

Shpesh, ata enden nëpër fshat duke trokitur në dyer derisa më në fund e gjejnë dhe pozojnë për "selfie" me të. Megjithatë, Ciarletta i reziston vëmendjes. Ajo nuk është një superyll, këmbëngul ajo. Është thjesht një gjyshe normale që është krenare për rrënjët e saj rurale.

Ciarletta ka veshur të njëjtin stil fustani leshi të errët me mëngë të gjata të zeza dhe shirit koke pambuku që kur ishte 18 vjeçe, thotë ajo. “Gjithmonë më ka pëlqyer ky fustan, jam krenare që e vesh”, i thotë ajo "CNN"-it.

Për shekuj me radhë, kjo ka qenë një nga dy veshjet e veshura nga gratë e Scanno-s. Njëra, veshja e zymtë dhe e përditshme për punët në terren dhe punët e shtëpisë që Ciarletta vesh sot. Tjetra, një kostum më i përpunuar dhe i qëndisur me një bust dhe kapelë të dekoruar pasur, që pasqyronte statusin shoqëror, që vishej të dielave në kishë, si dhe gjatë festave fetare.

Disa gra vendase ende i veshin rrobat e zbukuruara gjatë paradave dhe konkurseve të bukurisë. Vetëm Ciarletta vesh të njëjtat rroba pune të paraardhësve të saj, ditë për ditë. Ajo u përmbahet veshjeve tradicionale të përditshme, madje edhe të dielave, duke alternuar disa versione çdo javë - disa të zeza, të tjera blu të errët me ngjyra të bardha.

Njihuni me 94-vjeçaren që është kthyer në një

“Kjo ishte, dhe është ende, veshja ime e zakonshme e përditshme”, thotë Ciarletta.

“Burrit tim nuk i pëlqeu kurrë, por kjo nuk më pengoi ta vishja çdo ditë, si gjatë punës në fusha ashtu edhe gjatë festave”, thotë ajo.

"Unë bëj gjithçka vetë"

Pasi dy motrat e saj, të cilat gjithashtu visheshin në mënyrë tradicionale, ndërruan jetë së fundmi, Ciarletta u bë gruaja e fundit në Scanno që jetonte ende me veshje tradicionale. Lajmi për pamjen e saj unike u përhap shpejt gojë më gojë përtej fshatit, duke u përhapur përfundimisht në mediat sociale.

Zyrtarët vendorë tani po lobojnë që kostumet të njihen nga UNESCO si shembuj të trashëgimisë kulturore jomateriale.

Ciarletta lindi në Scanno dhe nuk u largua kurrë. Ajo ka jetuar në të njëjtën shtëpi prej guri që nga viti 1950 dhe, pavarësisht moshës së shtyrë, vazhdon të menaxhojë rutinën e përditshme pa ndihmë, duke pasur nevojë vetëm herë pas here për një bastun ecjeje.

«Gjithçka bëj vetë», thotë ajo. «Në mëngjes bëj të gjitha punët e shtëpisë, pastroj kopshtin, gatuaj dhe dal për një shëtitje të shkurtër. Kaloj kohë dhe bisedoj me miqtë, fqinjët dhe familjen. Ndonjëherë dal për shëtitje në fushat sipër fshatit.»

Megjithatë, ajo ka hequr dorë nga rutina e saj e vjetër e përditshme për të shkuar në barin lokal për një ekspreso në mëngjes.

Kur nipërit e mbesat e saj bëjnë vizita të rregullta, ajo thotë se i pëlqen të gatuajë makarona sfoglia dhe njoki të përgatitura me dorë me gjethe rrepe, një specialitet vendas në Abruzzo, i cili njihet për kuzhinën e saj. Në këmbim, ata ndihmojnë në largimin e turistëve të paftuar.

«Ata janë të mrekullueshëm, kujdesen vazhdimisht për mua. Jam shumë me fat që i kam», shton ajo. Të bëhesh një atraksion turistik nuk i pëlqen gjithmonë. Ciarletta i ka kthyer mbrapsht ekipet televizive dhe, ndërsa mirëpret shumicën e vizitorëve dhe është e qetë kur fotografohet për "Instagram", dikur ajo ndiqte turistët ditorë që hynin në derën e saj të hapur.

Zëri i saj është i qartë, sytë e saj të mprehtë, fjalitë e saj të shkurtra. Ciarletta flet në italishten standarde në vend të dialektit që disa vendas të moshuar përdorin për të larguar të huajt. Ajo është e afrueshme, por me kushtet e saj.

«Meqenëse jam e fundit që vesh këtë kostum, njerëzit vijnë duke kërkuar një mundësi për të bërë një foto me mua», thotë ajo. «Por ndonjëherë këta turistë janë shumë dhe kjo mund të jetë bezdisëse».

Ciarletta ka parë ndryshime të mëdha gjatë viteve. Për shekuj me radhë, Scanno ishte i begatë, me familje të pasura fermerësh që konkurronin për të ndërtuar pallate, kisha dhe shatërvane luksoze. Rrugët e saj të ngushta janë një labirint pallatesh baroke, romane dhe gotike pranë banesave të thjeshta që ngjajnë me diçka nga një skenë lindjeje.

Por shpopullimi e ka zbrazur qytetin. Nga më shumë se 4,000 banorë në vitet 1920, sot kanë mbetur vetëm rreth 1,600. Familjet u larguan për në qytete dhe jashtë vendit - shumë prej tyre në Shtetet e Bashkuara - në kërkim të punës dhe një jete më të mirë.

"Jam e lumtur me jetën time"

Njihuni me 94-vjeçaren që është kthyer në një

Ajo thotë se jeta që përjetoi në rininë e saj është zhdukur prej kohësh. Në atë kohë, Ciarletta thotë se i kalonte ditët në kullotat lart mbi Scanno, duke u kujdesur për delet, duke mbledhur dru zjarri, duke mbjellë fara, duke u kujdesur për të korrat dhe duke mbledhur të korrat.

«Më parë punonim shumë, tani ajo punë ka mbaruar. Ishte një jetë e vështirë, por ne ishim gjithmonë të gjithë bashkë», thotë ajo. Ndjenja e thellë e komunitetit dhe lidhjet e lagjes me rrënjë të thella tani janë zhdukur.

«Më mungojnë disa tradita të humbura, më mungon burri im që ka vdekur dhe më mungon koha kur kishte më shumë njerëz dhe fqinjë dhe ne gjithmonë hanim së bashku», thotë ajo. «Nuk kam qenë kurrë vetëm. Sot jam ndonjëherë vetëm».

Pavarësisht humbjes së familjes, miqve dhe një mënyre jetese, Ciarletta thotë se nuk është as nostalgjike dhe as e trishtuar për kalimin e kohës. Ajo shijon komoditetet moderne dhe jetën më të rehatshme që i ka sjellë progresi.

«Kam punuar gjithë jetën time në fusha deri në moshën 70 vjeç, duke u kujdesur edhe për kafshët e fermës së familjes sime. Kjo ishte një punë që kërkonte shumë punë fizikisht», thotë ajo. «Stili i jetesës që bëj tani është shumë më i mirë se ai i mëparshmi. Jam më mirë sot sesa dje; kam kohë për veten time dhe relaksohem. Kam arritur të zbuloj dhe të vlerësoj se çfarë është koha e lirë.»

"Kam shumë kohë të lirë, nuk kam lodhje, nuk kam vështirësi fizike si më parë. Më pëlqen të jem gjyshe, jam e lumtur me jetën time."

Ciarletta ka dalë jashtë fshatit të saj vetëm disa herë në jetën e saj për raste të veçanta, dhe kurrë jashtë vendit.

Siç pritej, ajo nuk po planifikon ndonjë udhëtim së shpejti. Turizmi thjesht nuk ka qenë kurrë gjëja e saj e preferuar./ CNA