Paralajmërimi/ Guterres: Ekonomia globale duhet të kalojë PBB-në për të shmangur katastrofën planetare

9 Shkurt 2026, 09:25, Kosova & Bota CNA

Paralajmërimi/ Guterres: Ekonomia globale duhet të kalojë

Ekonomia globale duhet të transformohet rrënjësisht për të ndaluar shpërblimin e saj për ndotjen dhe mbeturinat, paralajmëroi sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres.

Duke folur për gazetën “The Guardian” pasi OKB-ja priti një takim të ekonomistëve kryesorë globalë, Guterres tha se e ardhmja e njerëzimit kërkon një rishikim urgjent të “sistemeve ekzistuese të kontabilitetit” në botë, të cilat ai tha se po e çojnë planetin në prag të katastrofës.

“Ne duhet t’i japim vlerë të vërtetë mjedisit dhe të shkojmë përtej Produktit të Brendshëm Bruto si një masë e progresit dhe mirëqenies njerëzore. Le të mos harrojmë se kur shkatërrojmë një pyll, po krijojmë PBB. Kur peshkojmë tepër, po krijojmë PBB”.

Për dekada të tëra, politikanët dhe politikëbërësit i kanë dhënë përparësi rritjes, të matur nga PBB-ja, si qëllimi kryesor ekonomik. Por kritikët argumentojnë se rritja e pafundme dhe pa dallim në një planet me burime të kufizuara po nxit jo vetëm krizën e klimës dhe natyrës, por edhe rritjen e pabarazisë.

Guterres tha: “Të shkosh përtej Produktit të Brendshëm Bruto ka të bëjë me matjen e gjërave që kanë vërtet rëndësi për njerëzit dhe komunitetet e tyre. PBB-ja na tregon koston e gjithçkaje dhe vlerën e asgjëje. Bota jonë nuk është një korporatë gjigante. Vendimet financiare duhet të bazohen në më shumë sesa një pamje të përgjithshme të fitimit dhe humbjes”.

Në janar, OKB-ja mbajti një konferencë në Gjenevë të titulluar “Përtej PBB-së”, ku morën pjesë ekonomistë të lartë nga e gjithë bota, përfshirë laureatin e Çmimit Nobel Joseph Stiglitz, ekonomistin kryesor indian Kaushik Basu dhe eksperten e kapitalit Nora Lustig.

Treshja është pjesë e një grupi të ngritur nga Guterres, i cili është ngarkuar me detyrën e hartimit të një paneli të ri matjesh të suksesit ekonomik që merr parasysh “mirëqenien njerëzore, qëndrueshmërinë dhe barazinë”.

Një raport i publikuar nga grupi në fund të vitit të kaluar argumentoi se, ndërsa bota përballej me tronditje të përsëritura globale gjatë dy dekadave të fundit, nevoja për një transformim ekonomik ishte bërë gjithnjë e më urgjente, nga kriza financiare e vitit 2008 deri te pandemia Covid-19.

Ai tha se këto ngjarje u përkeqësuan nga “kriza e trefishtë planetare e ndryshimeve klimatike, humbjes së biodiversitetit dhe ndotjes” dhe përveç kësaj, paralajmëroi se ndryshimi i shpejtë teknologjik po përmbyste tregjet e punës dhe po përkeqësonte pabarazinë në rritje.

Profesor Basu, i cili bashkëkryeson grupin e OKB-së së bashku me Lustig, tha: “Kombet janë aq të bllokuara në lojën e mposhtjes së kombeve të tjera për sa i përket metrikës së PBB-së, saqë mirëqenia e qytetarëve të zakonshëm dhe qëndrueshmëria po injorohen”.

“Nëse të gjitha të ardhurat e reja grumbullohen për disa individë dhe PBB-ja rritet, të gjithë qytetarët pritet të brohorasin. Kjo po ushqen hipernacionalizmin, pabarazinë dhe polarizimin”, tha profesor Basu.

Profesor Lustig tha se PBB-ja nuk ishte “projektuar kurrë për të matur progresin njerëzor, megjithatë ajo mbetet pika kryesore e suksesit”.

“Rritja ekonomike mund të bashkëjetojë me varfërinë, përjashtimin, dhunën dhe shkeljet serioze të të drejtave të njeriut, rezultate që mbeten kryesisht të padukshme në llogaritë ekonomike konvencionale… Qëllimi i grupit nuk është të zëvendësojë PBB-në, por ta plotësojë atë, duke ndihmuar qeveritë dhe publikun të vlerësojnë nëse zhvillimi po përmirëson vërtet mirëqenien njerëzore, po përparon barazinë dhe po mbron qëndrueshmërinë tani dhe për brezat e ardhshëm”, tha Lustig.

Iniciativa e OKB-së vjen pas një raporti të publikuar javën e kaluar, i cili tha se modelet aktuale ekonomike janë thelbësisht të gabuara, sepse nuk arritën të marrin në konsideratë ndikimin e goditjeve klimatike, siç janë fatkeqësitë ekstreme të motit dhe pikat kthese, dhe mund të rrëzojnë ekonominë globale./ CNA, përkthyer nga "The Guardian"