Shtetet që po “mposhtin” pandeminë falë vaksinimit masiv
Danimarka do të heqë të gjitha kufizimet e saj të mbetura Co...
Nga Dr.Blerta Brati, mjeke mikrobiologe prane ISHP
Tre studiues sapo kanë botuar përfundimet e para të studimit të tyre në lidhje me kafshët që përballen me sëmundjen.
Rezultati: këta të fundit praktikojnë edhe distancimin shoqëror. Njëri nga këta tre shkencëtarë punon në CNRS dhe në Universitetin e Strasburgut.
Sipas studiusve, kafshet mbase më të zgjuar se ne njerzit.
Një mësim i bukur përulësie. Për shtatë vitet e fundit, tre studiues kanë studiuar sjelljen shoqërore të pesë specieve të ndryshme të kafshëve në dritën e sëmundjes dhe kufizimet që ajo vendos në grup. Si e mbrojnë kafshët kolektivin? Përmes distancimit shoqëror dhe përmes zërave alternative të komunikimit.
Puna e milingones!
Milingona eshte kafsha ideale për të analizuar përhapjen e një sëmundjeje. Kjo e fundit ka një shkallë të lartë të shoqërueshmërisë. Komuniteti i saj i bindet rregullave rigoroze dhe koncentrike strukturore. “Një mbretëreshë në mes, 5% e foragjereve të ngarkuar me furnizimet dhe të gjithë të tjerët që transmetojnë ushqim nga goja në gojë” shpjegon Cédric Sueur. Një organizatë komplekse por jo e ngurtë. Kolektivi di të përballojë sëmundjen. Përshtatet.
Për të kuptuar këtë adaptim të lindur dhe jashtëzakonisht të efektshëm, studiuesit inokuluan një parazit, një kërpudhe, në disa milingona. Shpejt, i gjithë komuniteti miratoi gjeste barriere: karantina dhe distancimi fizik. “Ne vumë re që milingonat e prekura nga kërpudhat izoluan veten e tyre. Mbi të gjitha, të tjerët, ata që nuk ishin të infektuar, ndaluan së kontaktuari me njëri-tjetrin përmes antenave të tyre për të shkëmbyer informacion ose përmes gojës së tyre për të shkëmbyer ushqim. Kjo është gjëja interesante, në mënyrë që të mbrojë koloninë dhe mbretëreshën më konkretisht. Individët e tjerë do të formojnë një rreth barrierë dhe do të parandalojnë përhapjen e sëmundjes. ”
Në mënyrë që të mbrojë koloninë dhe mbretëreshën më specifikisht, individët e tjerë do të formojnë një rreth barrierë dhe do të parandalojnë përhapjen e sëmundjes.
Një strategji jashtëzakonisht efektive. “Po funksionon, milingonat e infektuara vdesin në anën e tyre pas disa ditësh dhe kolonia mbijeton”.
Imuniteti i lindur shoqëror
Mekanizmat e imunitetit shoqëror janë studiuar në disa lloje. Insektet, midhjet, minjtë, karavidhet, makaka. Të ballafaquar me presion evolucionar, të gjitha speciet përshtaten dhe miratojnë gjeste barriere. Pak a shumë radikale. Në makaket,( lloj majmuni)për shembull, individi i sëmurë do të pastrohet më pak nga të tjerët, madje mund të vritet për të shmangur përhapjen.
“Ne jemi duke u përpjekur të kuptojmë se si një specie shoqërore reagon ndaj presionit evolucionar. Si përmes miliona viteve të evolucionit kemi arritur në mekanizma që na lejojnë t’i përgjigjemi një kërcënimi të jashtëm.” Sjelljet e teorizuara, të modeluara në përpjekje për të vendosur rregulla potencialisht universale.
Deri më tani, siç kemi thënë, vetëm pesë specie janë studiuar. Do të duheshin rreth njëzet për të krijuar një teori shkencore. Por tashmë një përfundim është i qartë. Milingona ka menaxhuar kërpudhat më mirë se ajo njerëzore, Covid19.” – shpjegojne studiuesit.
“Në fillim të krizës, ne izoluam të moshuarit në shtëpitë e pleqve, duke shtuar vuajtjet e vuajtjeve. Kjo strategji shpejt doli të ishte një katastrofë. Milingonat nuk e izolojnë veten plotësisht. Ata kanë gjetur zgjidhje. alternativa për të ekuilibruar ekuacionin e distancës dhe lidhjes shoqërore. Ata komunikuan përmes feromoneve. Ata mbajtën lidhjen “.
Padyshim, njeriu nuk mund të komunikojë me feromonet e tij. Por milingonat na tregojnë rëndësinë e mbajtjes së kontakteve në kohë krizash. “Informacioni është thelbësor për çdo organizatë shoqërore. Gjatë Covid, ne tentuam ta vendosim shëndetin para informacionit.” Izolimi mund të vrasë ndonjëherë gjithashtu. Futja (e vonë) e tabletave në shtëpitë e të moshuarve kontribuoi kryesisht në përmirësimin e kushteve të jetesës së të moshuarve gjatë krizës.
Të gjithë këta mekanizma, të lindur në kafshë, nuk janë më natyrore për njerëzit. “Njeriu mendon shumë. Sjelljet e tij kulturore ndonjëherë marrin përparësi ndaj sjelljeve të lindura”.
“Merrni shtrëngimin e duarve. Kultura njerzore është një faktor në përhapjen e virusit.” Ishte jashtëzakonisht e dhimbshme të hiqje dorë nga kjo. Gjetja e një ekuilibri midis ndërveprimeve shoqërore dhe distancimit nuk është aq e lehtë për tu gjetur. Nëse nuk vëzhgojmë atë që është nën hundët tona, veshtire qe zgjidhjet te na behen zakon.
Danimarka do të heqë të gjitha kufizimet e saj të mbetura Co...
Dikur ishin mike dhe rivale, ndërsa sot ndjekësit i konsider...
Pak kohë më parë, Gilberta Simoni ish konkurrente e Përputhe...
Ditën e sotme këngëtari Sinan Hoxha feston ditëlindjen. Urim...
I vetmi studim i publikuar që hedh dritë mbi ecurinë e pande...
Pak kohë më parë, në media qarkulloi lajmi se moderatorja Hy...
Alketa Vejsiu është një nga moderatoret më të njohura dhe të...
Mjeku Ilir Alimehmeti është shprehur se të vetmit që duhet t...
Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale ka publikuar ...
Albana Osmani është një nga moderatoret më të dashura dhe të...
Sindi Loci është një nga personazhet më të komentuar në rrje...
Moderatorja Bora Zemani iu ka dhënë fund pushimeve verore. B...
Konsumi i antibiotikëve në vend gjatë valëve kulmore të pand...
Pandemia Covid-19 do të jetë një sfidë e gjatë për sistemet ...
Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale ka publikuar ...
Kreu i Urgjencës Kombëtare, Skënder Brataj, ka dalë me një r...
Kompania farmaceutike AstraZeneca dhe Komisioni Evropian kan...
Bashkimi Evropian do të kthejë vaksinat kundër koronavirusit...
Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale ka publikuar ...
Sipas një studimi, nëse konsumoni 3-4 kokrra arra çdo ditë, ...
CNA ka nisur një tjetër investigim që mund të çojë drejt z...
Irfan Hysenbelliu është një biznesmen që ne e quajmë "Irfa...
Në muajin mars të vitit 2026, CNA nisi një tjetër investig...
Kryebashkiaku i arrestuar i Tiranës, me 13 akuza për 5 vep...
Kolegji i Posaçëm i Apelimit (KPA) vendosi këtë të hën...
Vettingu i KPA-së vendosi këtë të enjte shkarkimin e p...
Suela Salavaçi, me detyrë prokurore në Prokurorinë e T...
Kolegji i Posaçëm i Apelimit ka rikthyer në detyrë pro...
Një aksident rrugor ka ndodhur mbrëmjen e sotme në rrugën ...
Tre persona janë plagosur me armë zjarri një natë më parë ...
Një ngjarje e rëndë është shënuar këtë të martë në zonën e...
Një aksident është shënuar këtë të martë në rrugën “Dituri...
E gjithë Europa Jugore do të përballet gjatë kësaj jave me...
Shqipëria u përfshi në fund të qershorit nga temperatura d...
Për herë të parë, Pogradeci mirëpriti Kampionatin Ndërliqe...
Shqipëria ka arritur rekord për punësimin e shtetasve të h...
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, mbërriti më 21 ...
Brenda pak ditësh, presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelens...
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit paralajmëroi B...
Autoritetet italiane sekuestruan pako me afër 800 kilogram...
Në një kohë kur produktet industriale po zënë gjithnjë e m...
Besimi mes njerëzve nuk është veç një fjalë me tri rrokje....
Ndahet nga jeta në moshën 78-vjeçare mjeshtri i humorit, T...
Edicioni i nëntë i “MIK Festival” uli siparin me një nga n...
Licencat e shoqërive të ndërtimit do të kenë afat vlefshmë...
Operatori i Blerjeve të Përqendruara hapi së fundmi një te...
Projektligji i ri “Për Bankën e Shqipërisë” parashikon që ...
Këtë të martë një dollar amerikan blihet me 81.2 lekë dhe ...