Fondet: Rritet ekspozimi në investimet me risk

8 Maj 2016, 07:52, Aktualitet CNA

Fondet e investimeve ulin asetet e investuara në letrat me vlerë të qeverisë shqiptare gjatë 2015-s me rreth 3%, teksa është rritur ekspozimi në obligacionet e korporatave dhe mjete të tjera. Tregu i fondeve të investimit zgjerohet me 5% më 2015, por numri i anëtarëve ulet 1.6%

Që kur nisën aktivitetin në vitin 2012, fondet e investimeve kanë njohur rritjen më të shpejtë, krahasuar me të gjitha tregjet financiare në vend. Por teksa tregu ka vijuar zgjerimin më 2015 me mbi 5%, numri i anëtarëve është ulur me 1.6%.

Në fund të vitit 2015, vlera e aseteve për tregun e fondeve të investimit arriti në 66.99 miliardë lekë, duke u zgjeruar me 3 miliardë lekë. Këto skema financiare panë rritje të lartë duke thithur kursimet e qytetarëve, të cilët, të nxitur nga interesat e ulëta të kursimeve në banka, u vunë në kërkim të alternativave të reja me interesa më të larta kthimi.

Interesi që ofrohet është katër herë më i lartë se i bankave për afatet 12-mujore të depozitave. Këtë mënyrë investimi e kanë zgjedhur mbi 32 mijë individë. Fondet e investimit nuk janë të përfshira në skemën mbrojtëse të sigurimit të depozitave, ndryshe nga depozitat bankare.

Në vitin 2015, asetet e investuara me rrezik zero ishin 83%. Sipas shifrave që dha Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare shihet se 89% e asetëve u investuan në bonot e thesarit dhe obligacionet e qeverisë shqiptare. Në vitin 2015, vihet re një rritje e investimeve me risk. Investimet në obligacionet e shoqërive ishin 3.03% nga 2.5% që ishin në vitin 2013. Gjithashtu investimet në mjetet e tjera monetare u rritën me 2.3% gjatë vitit. Investimet me risk zero zbritën me 3% në vitin 2015.

Gjatë këtyre tre viteve ky sektor ka kaluar përmes ndryshimeve të rëndësishme strukturore, duke përbërë një hap pozitiv përpara drejt zhvillimit të tregut të kapitaleve në Shqipëri dhe mbështetjes së tregut financiar në përgjithësi.

Duke shpalosur këto tendenca, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare pohon se në këto kushte, forcimi i mëtejshëm i tregut të fondeve të investimeve nëpërmjet përmirësimit të administrimit të rreziqeve me të cilat përballen këto fonde dhe rritjes së transparencës së tyre, përbëjnë prioritete të punës së mbikëqyrësit.

Gjatë vitit 2015, në fokusin e punës mbikëqyrëse ka qenë ndjekja e zbatimit të rregullave që lidhet me njohjen, vlerësimin, monitorimin dhe administrimin e rrezikut të likuiditetit të fondeve të investimeve nga ana e shoqërive administruese të tyre, si dhe zbatimi i drejtë i standardeve ndërkombëtare të raportimit financiar në lidhje me vlerësimin e aseteve të sipërmarrjeve të investimeve kolektive.

Në këtë treg vazhdojnë të ushtrojnë aktivitetin e tyre dy fonde investimi, përkatësisht fondi i investimeve ?Raiffeisen Prestigj? dhe fondi i investimeve ?Raiffeisen Invest Euro? të cilat administrohen nga shoqëria ?Raiffeisen Invest? sh.a.

Nga anëtarët në fond, rreth 99.99% e zënë investitorët individualë.

Inspektime pranë shoqërisë administruese të fondeve të investimit Autoriteti, gjatë vitit 2015, i kushtoi vëmendje vendosjes së rregullave dhe kritereve, të cilat synonin përmirësimin e procesit të administrimit të rreziqeve nga shoqëritë administruese për fondet e investimit nën administrim të tyre, në funksion të një mbikëqyrjeje efektive të tregut gjithnjë në rritje.

AMF, gjatë 2015, vuri theksin në domosdoshmërinë për forcimin e mëtejshëm të tregut të sipërmarrjeve të investimeve kolektive në vend, nëpërmjet përmirësimit të administrimit të rreziqeve me të cilat përballen këto fonde dhe rritjes së transparencës.

Gjatë vitit 2015, AMF ka kryer inspektim tematik pranë personave të autorizuar për shitjen e kuotave të fondeve të investimeve. Objekti i këtij inspektimi në vend, pranë degëve të bankave të nivelit të dytë ishte verifikimi dhe zbatimi i kuadrit ligjor e rregullator lidhur me transparencën dhe regjimin e informimit, në shitjen e kuotave të fondeve të investimit tek investitorët. Në këtë inspektim u verifikua edhe zbatimi i kushteve të marrëveshjes midis bankës së nivelit të dytë dhe shoqërisë administruese të SIK, lidhur me veprimtarinë e agjentëve, personave të autorizuar për shitjen e kuotave të fondeve të investimeve.

Fondi i investimeve ?Raiffesisen invest? ka sqaruar në web-in zyrtar se përdorimi i instrumenteve financiare e ekspozon fondin ndaj 15 rreziqeve. Ligji ?Për sipërmarrjet e investimeve kolektive? e ngarkon shoqërinë administruese me funksion për administrimin e rrezikut.

Rreziku i parë lidhet me kredinë. Nëse emetuesi i instrumentit financiar nuk arrin të përmbushë detyrimet kontraktuale që rrjedhin nga instrumenti, Fondi Prestigj është i ekspozuar ndaj këtij rreziku në rast se qeveria shqiptare has vështirësi në përmbushjen e shlyerjeve të detyrimeve të saj ndaj mbajtësve të letrave me vlerë të emetuara prej saj.

Rreziku i dytë lidhet me normat e interesit. Ky është rreziku që i vjen vlerës së portofolit të fondit si pasojë e paparashikueshmërisë së lëvizjes së normave të interesit në treg. Më konkretisht, ky rrezik vjen si pasojë e lëvizjes në kah të kundërt të çmimit të instrumenteve dhe normave të tyre të interesit. Kur normat e interesit rriten, çmimi i instrumenteve financiare bie, dhe anasjelltas.

Rreziku i tretë lidhet me likuiditetin. Ky rrezik del në pah kur asetet e Fondit të mos shiten në kohë dhe me vlerën e tregut si pasojë e mungesës së likuiditetit në treg. Në këtë rast, Fondi mund të hasë vështirësi për të shlyer detyrimet financiare në kohën e duhur.

Rreziku i katërt, tregu. Ky vjen nga ndryshimi në çmimet e tregut, si normat e interesit, normat e kursit të këmbimit dhe normat e kredive, do të ndikojnë në të ardhurat e Fondit apo vlerën e instrumenteve financiare.

Rreziku i pestë është kursi i këmbimit, por në rastin konkret ky nuk vlen, pasi Fondi nuk është ekspozuar ndaj rrezikut të monedhës pasi transaksionet në monedhë të huaj nuk kanë ndodhur.

Rreziku i gjashtë është ai operacional, që është humbja e drejtpërdrejtë, apo e tërthortë që vjen si rezultat i gabimeve njerëzore ose të sistemeve brenda shoqërisë administruese, nga ekzistenca e proceseve të brendshme të papërshtatshme.

Rreziku i shtatë janë shlyerjet e mëdha, pasi Fondi mund të jetë i detyruar që të shesë një instrument financiar në mënyrë të parakohshme, çka mund të rezultojë në humbje dhe rënie të çmimit të kuotës.

Rreziku i tetë është ai rregullator dhe lidhet me mundësinë e ndryshimeve të kuadrit rregullator, përfshirë legjislacionin tatimor. Vlera e aseteve të Fondit mund të ndikohet negativisht nga shfaqja e 19 pasigurive në vendet ku janë bërë investimet, të tilla si tendencat politike ndërkombëtare, ndryshime në politikat e qeverisë, ndryshime në legjislacionin tatimor etj./Monitor