Kujtimet e djalit të Isuf Luzaj/ Ja si na mashtroi dhe persekutoi Hysni Kapo

22 Prill 2016, 08:58, Aktualitet CNA

Dalan Luzaj rëfen një ngjarje, djali i Isuf Luzaj një prej intelektualëve të viteve ’40. Isufi ishte në fakt kundërshtar i Enver Hoxhës dhe Partisë Komuniste. Një nga ish-komandantët e Ballit, dhe kreu i saj në SHBA, pas vdekjes së Ali Këlcyrës. Në një rëfim djali i tij Dalan-i, flet për premtimin që Hysni Kapo i bëri gjatë një takimi në Venecia dhe më pas persekutimin që pësoi familja Luzaj./citynews

Im gjysh, Mulla Muhameti, si dy breza më parë kishte mbaruar shkollën e lartë fetare në Stamboll. Ne Vlorë ishte i nderuar aq sa u be mësonjes i Eqerem Bej Vlorës për mësimin e fesë. Eqeremi e permend ketë fakt në librin e tij me kujtime. Im gjysh banonte në Ujin e ftohtë me kohë ishte mik me Murat Tërbacin.(Kapo), një njeri i nderuar, patriot, bujar dhe mikprites, xhaxhai i Hysni Kapos.

Im atë Isufi nga Liceu i Korçës u transferua mësonjës në shkollën tregtare në Vlorë. Eshte rasti të theksoj

se vlerat e ketyre shkollave të mesme ishin pak me të larta se sa një takëm universitetesh të sotëm..

Per hir të miqësisë së prindërve të tyre, Murat Terbacit dhe Muhamet Isuf Luzaj vajzat e tyre u bën shoqe dhe pak me tej, mike të ngushta, aq sa shpesh flinin tek njëra tjetra.

Më vonë unë pata fatin ta kisha mësonjëse Hajrie Meksin, vajzën e tyre. Ruaj, jo respekt, veneracion për atë mësonjëse, grua shembullore dhe fisnike. Hysniu filloi shkollen tregtare duke pasur përkrahjen e xhaxhait që e mbështeste, atje ku banonte duke menduar se mesonjës Isufi, bir i hoxhës do ishte ne krahun e tij.

Im atë asnjehere s’ka veçuar detyrën nga përgjegjësia. Me përparimin e Hysniut, im ate s?ishte i kenaqur dhe kjo moskënaqsi shprehej në dëftesat shkollore. Ishin nxenës në atë shkollë ne ato vite edhe Kadri Hazbiu, Ifraim Luzaj, Namik Xhafa, Babace Faiku dhe dhjetra të tjerë.

Në dëmostratën kundër fashishizmit në Vlorë, Hysniu ishte pjesmarrës, por s’u internua, siç u internua Isufi Luzaj në VENTOTENE, ishull në Itali, për dy vjet e pak.

Ata edhe gjate luftës ishin takuar edhe pse kundershtarë si i derguari i Enverit për t?u bërë pjesë e Luftës Nacional Clirimtare. Miqësi kishte xhaxhi i tij me Luzajt, Hysniu e njihte fort mirë këtë miqësi.

Lufta ishte me rreptë se sa mendohet midis shqipëtarëve. Im ate, si humbës përfundon në Itali, një vit më vonë Hysniu shkon në Itali dhe rastesisht takohet me Isufin në Venecia. Unë pata rastin ta shihja vendin ku kishin pirë kafe. Në ndarje Hysniu i premtoi Isufit: ?Ne profesor ju sigurojmë për një gjë; Asnjëherë s’do vemë dorë mbi familjen tuaj?.

Koha, me të gjitha kundërshtitë e saj ka limane të vjetër dhe të rinj, ku njerëzit besojnë në qetësinë e tyre. E para u arrestua motra e Isufit, sa mbaroi denimin Rrahileja, u arrestua dhe u denua me 10 vite burg, im vella Kujtimi, për tentativë arratisje. Lufta e klasave, faqja me zezë e Shqipërisë po ashpërsohej dhe e para familje që u internua ishte jona. Im vella që i dinte keto miqsi të vjetra me Terbacin, i shkruajti një letër Hysni Kapos, ku ndër te tjera i shkruan.

?z. Hysni, disfatën politike që pësoi Isuf Luzaj nëse do ta psonit Ju, unë ju siguroj për një gjë, që im atë kurrë s?do vinte dorë mbi familjen tuaj?.

Im vëlla ishte në ditët e fundit te denimit. Letra mbëriti në Tiranë tek Hysniu, u lexua dhe pas një jave operativi i burgut vjen në dhomen e të denuarve, në kushte të pabesushme të burgut te Burrelit.

Pyeti: Kush është Kujtim Luzaj, se helbete s’e njihte.

I drejtohet plot mllef Kujtimit: -Ju i kini shkruajtur nje leter shokut Hysni Kapo? A e doni pergjigjen?

-Per deri sa i kam shkruajtur e dua.

-Dëgjoje. Aty, në burgun e Burrelit keni të birin e kriminelit të luftës, në qoftë se është nevoja i fusni të dy këmbët në një këpucë.

Dite, jo jave me vonë, im vëlla dënohet edhe me tre vjet burg, kur priste ditën e lirimit. Ja sa e mbajti premtimin Hysni Kapua?