E fundit!

22:46 Aktualitet

Pas ndeshjes, protestuesit zhvendosen te selia e PD-së: Opozitë e shitur

Pas ndeshjes, protestuesit janë zhvendosur para selisë së ...

A është Covid si një grip i rëndë?

2 Janar 2021, 12:10, Lifestyle CNA

Nga Dr. Blerta Brati, mjeke mikrobiologe pranë ISHP

Jo, sëmundja Covid-19 është e ndryshme nga gripi. Dhe krahasimi është edhe më mashtrues nëse ngatërrohet gripi pandemik, shumë i rrallë, me gripin sezonal që qarkullon nga një hemisferë e planetit në tjetrin dhe qëndron atje çdo vit për sa kohë që kushtet janë dimërore. Kjo e fundit është, në përgjithësi, pa pasoja serioze, por shkakton, sidomos te të moshuarit, vdekshmëri të tepërt e cila vlerësohet akoma në mes të 290,000 dhe 650,000 vdekjeve çdo vit në të gjithë botën. Trajtimet antivirale dhe vaksinimi parandalojnë që pagesa të jetë më e rëndë.

Nga ana tjetër, gripi pandemik shkaktohet sa herë që shfaqet një nënlloj i ri i virusit. “Gripi Spanjoll” i vitit 1918-1919 u shkaktua nga një virus H1N1, gripi aziatik 1957-1958 u shkaktua nga një virus H2N2 dhe në 2009 u përhap një virus i ri H1N1.

Në origjinën e këtyre epidemive, ekziston një transferim nga një specie shtazore tek njerëzit (duke kaluar barrierën e specieve), atëherë virusi përhapet nga ndotja nga njeriu në njeri.

Virusi i ri mund të infektojë një popullatë më të madhe njerëzore sepse i mungojnë antitrupat kundër tij.

Prandaj gripi pandemik është një model i mirë për epidemiologët të cilët kërkojnë të parashikojnë rrjedhën e sëmundjes Covid-19, por ato duhet të marrin parasysh ndryshimet biologjike që ekzistojnë midis dy llojeve të virusit. Ata i përkasin familjeve të veçanta, nuk lidhen me të njëjtët receptorë të qelizave pritëse dhe për këtë arsye veprojnë ndryshe. Kjo është arsyeja pse duhet të kërkojmë trajtime të tjera antivirale për Covid-19.

Vaksina cfare synon?

Kur “sëmuremi” dhe “shërohemi”, është rezultat i një takimi midis një mikrobe dhe sistemit tonë imunitar. Vaksinat e përdorin këtë dukuri. Kur sistemi ynë imunitar mbron trupin tonë, ai ka disa komponente. Njëri prej tyre është prodhimi i antitrupave neutralizues, të cilët në mënyrë specifike do të bllokojnë veprimin e një mikrobe të caktuar duke iu bashkangjitur vetes.

Avantazhi i këtij mekanizmi mbrojtës është se ai mund të mbetet “në kujtesë” në organizmin tonë: qelizat që prodhojnë antitrupa specifikë për mikrobe të caktuara mund të qëndrojnë për disa vjet (madje dekada) në trupin tonë, të gatshme të përgjigjen edhe më shumë shpejt në ndërhyrjen tjetër të këtyre mikrobeve të njëjta. Kjo kujtesë shpjegon pse kapim vetëm disa sëmundje të fëmijërisë një herë, të tilla si rubeola ose shytat. Nëse i njëjti virus sulmon për herë të dytë, ai menjëherë neutralizohet. Vaksinimi bazohet në këtë parim të “mbrojtjes” dhe “kujtesës”.

A kemi trajtim specifik per SARS-COV-2?

Deri më sot, ende nuk ka trajtim për SARS-CoV-2.

Protokolli mjekësor për menaxhimin e pacientëve të prekur synon të lehtësojë simptomat duke ulur ethet dhe simptoma të tjera, ose duke përdorur aparate për frymëmarrje. Kjo qasje është shumë e dobishme sepse ndihmon në lehtësimin e simptomave të pacientit ndërsa i jep kohë sistemit të tyre imunitar t’i shërojë ato.

1.Antikoagulantët u shtuan në këtë arsenal kur u kuptua që virusi mund të shkaktojë mpiksjen e gjakut .

2.Por ilaçi i parë që tregon përfitime të konsiderueshme të vdekshmërisë në një provë të madhe klinike është një kortikosteroid i përdorur tashmë në kushtet e mushkërive: deksametazoni.

Kjo molekulë zvogëlon vdekshmërinë në pacientët me një formë të rëndë të Covid-19 dhe që kërkon furnizim me oksigjen. Një e treta e pacientëve nën ventilim mekanik preken. Nga ana tjetër, nuk tregon asnjë përfitim në pacientët me dëmtime të lehta deri në mesatare.

Efektiviteti i deksametazonit qëndron në aftësinë e tij për të kundërshtuar inflamacionin e ekzagjeruar karakteristikë të një numri rastesh të rënda të Covid-19.

Ashtu si kortikosteroidet e tjerë, ai funksionon duke hyrë në qeliza dhe duke modifikuar aktivitetin e tyre: qelizat imune prodhojnë më pak faktorë që nxisin inflamacionin dhe, për disa, më shumë molekula anti-inflamatore.

Nëse kujtojmë se inflamacioni është një reagim mbrojtës i trupit, atëherë kuptojmë se përdorimi shumë i hershëm i deksametazonit mund të parandalojë që sistemi imunitar të kundërshtojë shumëzimin e virusit. Ky është një shpjegim i mundshëm për mungesën e efikasitetit të tij në pacientë pa sëmundje të rëndë, dhe ndoshta për zhvillimin e efekteve promovuese të sëmundjes.

Duke qenë shumë herët, dobëson mbrojtjen tonë, dhënë më vonë, kufizon inflamacionin e tepërt dhe bëhet i dobishëm.

Kjo është arsyeja pse është thelbësore të përcaktohet saktësisht doza dhe faza e sëmundjes në të cilën duhet të administrohet ky ilaç.

Trajtimi për Covid-19 gjithnjë e më shumë i ngjan një kombinimi të molekulave që synojnë të dy virusin dhe sistemin imunitar me një shpejtësi që duhet të përcaktohet në mënyrë të përsosur.