Connect with Us

A do ta arrijmë ndonjëherë imunitetin e tufës ndaj Covid-19?

Blog

A do ta arrijmë ndonjëherë imunitetin e tufës ndaj Covid-19?

Publikuar

-

/

Nga Erin Mordekai & Mallory Harris “The Guardian”

Në majin e vitit 2020, ne dhe shkencëtarë të tjerë parashikuam se shumë rajone të botës mund të mos arrijnë asnjëherë pragun e imunitetit të tufës për Covid-19, pra pikën në të cilën janë imunë mjaftueshëm njerëz ndaj infeksionit, dhe transmetimi i virusit nis që të ngadalësohet.

Kjo mbetet e vërtetë  ende sot, ndonëse vaksinat anti-Covid janë bërë të aksesueshme në vendet e pasura, dhe shumë njerëz kanë fituar imunitet nëpërmjet vaksinimeve, dozave përforcuese dhe infeksioneve të mëparshme. Pragu i imunitetit të tufës zakonisht keqkuptohej si një objektiv universal për t’u arritur në fillim të pandemisë.

Por pragu ka qenë gjithmonë i ndryshueshëm:ai varet nga sa i transmetueshëm është patogjeni dhe nga karakteristikat e sjelljes imunologjike të popullatës në të cilën po përhapet, pra sa ndërveprime ka midis njerëzve dhe sa lehtë infektohen ata.

Për shembull, në rast se një virus është shumë i transmetueshëm, pra i aftë të infektojë më lehtë njerëzit, apo nëse popullsia është shumë e dendur dhe e lëvizshme, një pjesë e madhe e popullsisë do të ketë nevojë për imunitet për të ndaluar përhapjen e tij.

E kundërta:nëse një virus është më pak i transmetueshëm apo një popullatë nuk grupohet shpesh në grupime të mëdha, për të ngadalësuar virusin duhet të jenë të imunizuar më pak njerëz. Në secilin rast, pragu i saktë i imunitetit të tufës do të ishte i ndryshëm.

Shtami origjinal i virusit Sars-CoV-2 kishte një prag imuniteti të tufës që u vlerësua në nivelin 60-75 për qind. Por variantet më të fundit dhe më të transmetueshëm, si Delta dhe Omicron, ka të ngjarë të kenë pragje mbi 80-90 për qind. Dhe kjo duke supozuar se kushdo që është vaksinuar ose infektuar më parë, është plotësisht i mbrojtur nga infeksioni i ardhshëm.

Në fakt, për Omicron, mbrojtja ekzistuese imune kundër infeksionit dhe transmetimit është shumë më e ulët (edhe pse mbrojtja kundër formave të rënda të sëmundjes mendohet të jetë ende shumë e lartë). Kësisoj edhe me 90 për qind të popullsisë të vaksinuar, ne nuk do të shihnim zhdukjen e transmetimit të variantit Omicron.

Ndryshimet e sjelljes si mbajtja e maskave, puna nga shtëpia, dhe shmangia e tubimeve të mëdha mund ta ngadalësojnë përhapjen e virusit. Por ndërsa këto masat eleminohen ose ndryshojnë nëpër popullata të ndryshme, transmetimi i virusit do të përshpejtohet sërish, duke e rritur pragun e imunitetit të tufës, krahasuar me atë të një popullate më të kujdesshme.

Njëkohësisht, pabarazitë sociale mund të përkeqësojnë numrin disproporcional që ka pasur Covid-19 në komunitetet e margjinalizuara, duke e rritur pragun e imunitetit të tufës në nivel lokal. Për shembull nëse njerëzit jetojnë në banesa të mbipopulluara.

Vitin e kaluar, disa shkencëtarë sugjeruan se po i afroheshim pragut të imunitetit të tufës përmes një kombinimi të vaksinimit dhe infeksionit. Por 1 vit nga nisja e vaksinimit kundër Covid-19, ne po shohim rritjet më të mëdha të rasteve deri më sot në shumë rajone, përfshirë edhe vendet ku imuniteti i popullsisë nga infeksioni dhe vaksinimi është shumë i lartë.

Variantet shumë infektive Delta dhe Omicron,e kanë nxitur këtë rritje të fundit të rasteve përmes transmetueshmërisë së tyre të lartë, si dhe aftësisë për të shmangur pjesërisht imunitetin, duke e bërë një pjesë shumë më të madhe prej nesh sërish të ndjeshëm ndaj infektimit.

Kjo përvojë nënvizon faktin se pavarësisht suksesit të jashtëzakonshëm të vaksinave, ne nuk e kemi arritur ende – dhe ka të ngjarë të mos e arrijmë kurrë pragun e imunitetit të tufës. Njëherazi, ne nuk duhet të dorëzohemi ndaj valëve të pafundme të këtij virusi.

Aktualisht ne gjendemi në një tranzicion të vështirë drejt endemisë së Covid-19. Në një studim të botuar në revistën “Science” në fillim të këtij muaji,Xheni Levin dhe bashkë-autorët e tjerë, parashikojnë se ashtu si koronaviruset e tjerë njerëzorë që tani shkaktojnë të ftohurën e zakonshme, edhe Covid-19 do të shndërrohet përfundimisht në një infeksion të butë që vazhdon të qarkullojë në nivele më të ulëta në popullatën njerëzore, pasi njerëzit do të ekspozohen dhe imunizohen në moshat e hershme.

LEXO EDHE:  SHBA në alarm/ Identifikohen 7 variante të reja të koronavirusit

Pra në një virus endemik. Dhe sapo Covid-19 të jetë endemik, imuniteti bllokues ndaj infeksionit do të zbehet me shpejtësi, në mënyrë që virusi të përhapet lehtësisht. Por nga ana tjetër imuniteti kundër sëmundjeve të rënda do të zgjasë më gjatë, duke bërë që infeksionet dhe sëmundjet (kryesisht të formës së lehtë) të zhvendosen tek grupmoshat më të reja që nuk janë ekspozuar ose imunizuar ende.

Rastet e sëmundjeve të formës së rëndë, që prekin kryesisht të rriturit pa një imunitet paraprak, duhet që të bien. E megjithatë, ne nuk jemi ende në atë pikë. Autorët e studimit në fjalë, paralajmërojnë se janë ende të nevojshme ndërhyrjet në sjelljen e njerëzve për të ngadalësuar përhapjen e virusit gjatë tranzicionit drejt endemisë.

Kjo për të shmangur rritjet drastike të shtrimeve në spital dhe vdekjeve, për të mos përmendur simptomat e Covid-it të gjatë, që deri tani vlerësohet se ka prekur të paktën 1.3 milionë njerëz vetëm në Britaninë e Madhe. Vaksinimi (dhe marrja periodikisht e dozave përforcuese) mbeten të rëndësishëm për zbutjen e pasojave më të këqija ndërsa po kalojmë gradualisht drejt fazës endemike të këtij virusi.

Është e rëndësishme të mos harroni se krijimi i imunitetit brenda një popullate sjell përfitime për të gjithë, madje edhe kur pragu i imunitetit të tufës nuk është i mundur të arrihet. Kjo pasi reduktohen ndjeshëm rastet e sëmundjeve të rënda, duke kursyer kësisoj burimet e kujdesit shëndetësor.

Kur infektohen njerëzit e vaksinuar, ata mund të jenë infektues për më pak kohë, dhe të kenë ngarkesa më të ulëta virale, duke e reduktuar kësisoj transmetimin e mëtejshëm. Mbrojtja është shumëfishuese kur njerëzit e vaksinuar janë kryesisht në kontakt me njëri-tjetrin, pasi gjasat për t’u infektuar dhe për ta kaluar atë infeksion janë edhe më të vogla.

Aktualisht përhapja e pakontrolluar e Covid-19 në rajonet me një përqindje të ulët të vaksinimit, mund të çojë në evoluimin e varianteve të reja që vazhdojnë të shkaktojnë sëmundje. Deri më tani, Omicron duket se shkakton zakonisht sëmundje më pak të rënda

se llojet e mëparshme të virusit, dhe konkurrenca midis varianteve (për shembull, Omicron  konkurron Deltën në shumë rajone), mund të jetë në favorin tonë.

Por edhe variantet më të buta kanë ende potencialin për të mbingarkuar spitalet, sidomos nëse ato janë shumë të transmetueshme. Vaksinimi i shpejtë dhe marrja e dozave përforcuese nga e gjithë popullsisë globale, dhe sidomos ata që përballen me pabarazi të rënda në disponueshmërinë e vaksinave, si dhe luftimi i keqinformimit që pengon vaksinimin, mbeten disa nga mënyrat më të mira për të ngadalësuar shfaqjen e varianteve të reja, dhe pasiguritë dhe pengesat që sjellin ato me vete.

Ne mund të përgatitemi për fazën endemike të Covid-19duke e përmirësuar qasjen tek vaksinat, maskat ​​​​dhe testet me cilësi të lartë, dhe duke i kërkuar ato në mjedise publike ku rreziku është më i lartë. Ne duhet të investojmë në kërkimin dhe shpërndarjen e trajtimeve për të parandaluar format e rënda të sëmundjes, dhe në mbështetjen sociale për njerëzit që përballen me efektet afatgjata të Covid-19.

Po ashtu ne duhet të forcojmë infrastrukturën tonë të shëndetit publik për të parandaluar pandemitë e ardhshme, për të vendosur rregulla për mjedise më të sigurta të punës, dhe për të zbutur pabarazitë shëndetësore që janë përkeqësuar nga pandemia. Covid-19 nuk po largohet, por ne mund ta menaxhojmë atë me politika më të zgjuara dhe nëpërmjet veprimeve kolektive.

Shënim:Erin Mordecai, asistent/profesore e biologjisë në Universitetin e Stenfordit, SHBA. Mallory Harris kandidate për doktoraturë në Universitetin e Stanfordit, ku ajo studion sëmundjet infektive.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog

A po përpiqet Rusia ta shndërrojë Ballkanin në një Ukrainë të dytë?

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Nga Steve Balestrieri “19 Forty Five”

Veprimet e Rusisë në Ballkan janë paralele me qëllimet e saj në Ukrainë:gjatë shpërbërjes së ish-Jugosllavisë në vitet 1991-2001, Ballkani u zhyt në një kasaphanë e vërtetë. Aty ndodhën kryengritje të armatosura, spastrime etnike, luftëra për pavarësi, të cilat sollën shkëputjen e disa vendeve, por edhe vuajtje të mëdha njerëzore.

Vlerësimet mbi viktimat varionin nga 130.000-140.000, dhe rreth 4.000.000 të tjerë që u zhvendosën nga shtëpitë e tyre. A po rikthehen sot konfliktet e vjetra? Sipas një raporti të fundit drejtuar Kombeve të Bashkuara nga Përfaqësuesi i Lartë për Bosnje-Hercegovinën, Kristian Shmid – ish-ministër gjerman – Bosnja është shumë e rrezikuar të shpërbëhet, dhe ka një “perspektivë shumë reale” të një rikthimit tek një konflikt i armatosur.

“Kjo është e barabartë me shkëputjen, por pa e shpallur zyrtarisht”-shkruan Shmid në raportin e tij drejtuar Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, Antonio Guterres. Ai theksoi ndër të tjerat se veprimet e Milorad Dodik “rrezikojnë jo vetëm paqen dhe stabilitetin e vendit dhe rajonit, por në rast se nuk ka një reagim nga komuniteti ndërkombëtar, mund të çojnë në rrëzimin e Marrëveshjes së paqes së Dejtonit.

Lufta e dy dekadave më parë, përfshiu Slloveninë, Kroacinë, Bosnje Hercegovinën, Serbinë, Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë. Ishte konflikti më i përgjakshëm i Evropës që nga Lufta e Dytë Botërore,që në fund solli themelimin e Gjykatës Ndërkombëtare Penale për

ish-Jugosllavinë (ICTY) nga OKB-ja për të ndjekur penalisht krimet e luftës ku përfshihej gjenocidi, krimet kundër njerëzimit, spastrimi etnik dhe përdhunimet.

Marrëveshja e Dejtonit e autorizuar nga Sekretari i atëhershëm i Shtetit Uorren Kristofer dhe Ndihmës Sekretari i atëhershëm i Shtetit Riçard Hollbruk i dha fund luftës dhe ndali masakrat, por marrëveshja, e cila nuk ishte menduar asnjëherë të ishte një dokument i përhershëm, ishte shumë larg të qenit e përsosur.

Serbët, të cilët ishin autorë të shumicës së dhunës dhe krimeve të luftës, u shpërblyen me zgjerimin e territorit të tyre. Qeverisja e Bosnjes është po aq konfuze sa edhe luftimet. Bosnja u nda në dy territore të veçanta:Federata Myslimano-Kroate (MCF) dhe Republika Srpska (RS).

Por vetë MCF u nda më tej në 10 kantone të veçanta, ku secila ka kushtetutën, ministritë dhe sistemet arsimore të vetat. Dhe këtu hyn në skenë Rusia. Tani, qeveria ruse e presidentit Vladimir Putin, e cila ka ndërhyrë në Bosnje, po përpiqet të minojë në mënyrë aktive NATO-n në çdo vend të Evropës Lindore, dhe po kërkon të rindërtojë rëndësinë e Rusisë në skenën ndërkombëtare në nivele të papara që nga shpërbërja e Bashkimit Sovjetik.

Dhe në këtë mënyrë, Putini nuk dëshiron një zgjidhje afatgjatë dhe të qëndrueshme, apo të zbatueshme. Rusët po tentojnë në Ballkan të njëjtën gjë që po bëjnë në Ukrainë. Moska po përdorin operacionet psikologjike, për të nxitur mosmarrëveshjet etnike dhe territoriale dhe mosbesimin midis popujve.



Rusët po u shesin serbëve një sasi gjithnjë e më të madhe armësh. Kohët e fundit presidenti serb Aleksandër Vuçiç vlerësoi blerjen e raketave anti-tank “Kornet”.“Jam i kënaqur që ushtarët tanë janë të lumtur me blerjen e raketave nga Rusia. Ajo është ndoshta një nga armët anti-tank më të mira në botë, dhe është një mjet i rëndësishëm mbrojtës për të penguar këdo nga një agresion i mundshëm kundër vendit tonë”- theksoi ai.

LEXO EDHE:  Kura ndaj COVID-19/ Nis testimi i katër ilaçeve

LEXO EDHE:  Vazhdojnë replikat në distancë/ Rama-Bashës: Mos u fshih pas Covidit

Po ashtu Rusia i ka shitur Serbisë 60 tanke dhe transportues të blinduar të personelit, si dhe sisteme të sofistikuara ruse të mbrojtjes ajrore S-300 Pantsir, helikopterë sulmues dhe transportues, si dhe dronë kinezë. Moska i ka falur Beogradit 6 avionë luftarakë MiG-29, por që kanë shumë nevojë për riparime.

Qëkur lideri serb i Bosnjes, Milorad Dodik, ka kërcënuar se do të tërhiqet nga institucionet e nivelit shtetëror në tetor, është rritur perspektiva për ripërtëritjen e konfliktit. Dodik ka kërcënuar të tërhiqet nga ushtria kombëtare e ndërtuar me ndihmën ndërkombëtare gjatë çerekshekullit të kaluar, duke krijuat një forcë serbe.

Ai deklaroi në mesin e tetorit të vitit të kaluar, se do ta detyronte ushtrinë boshnjake të tërhiqej nga gjysma serbe e Bosnjës duke rrethuar kazermat e saj, dhe nëse Perëndimi do të përpiqej të ndërhynte ushtarakisht, ai ka“miq” (me sa duket rusët dhe serbët), të cilët i kishin premtuar se do ta mbështesnin kauzën serbe.

Ngjashmëritë mes Ukrainës dhe Ballkanit janë të shumta. Ato nisin me mosmarrëveshjet territoriale dhe etnike, të cilat shtrihen shumë pas në kohë. Dhe në qendër të dy konflikteve janë rusët që përpiqen të dobësojnë Perëndimin, veçanërisht NATO-n dhe Shtetet e Bashkuara.

Rusia dëshiron të krijojë një zonë-tampon mes vetes dhe Perëndimit dhe Ukrainës që anon drejt Perëndimit. Sipas saj bashkimi me NATO-n ishte një vijë e kuqe që nuk duhej kaluar. Por ndërsa rusët mund të kërcënojnë me një pushtim për të trembur udhëheqësit vropianë që të tërhiqen, një pushtim konvencional ndoshta nuk është as në plan.

Rusët do të përdorin parimet e luftës hibride, duke përhapur keq-informata në faqet e internetit, duke kryer sulme kibernetike mbi infrastrukturën,si dhe do të përdorin trupat e operacioneve speciale apo trupat mercenaret si “Grupi Wagner” për të nxitur pakënaqësi dhe për të mbështetur “lëvizjet separatiste” në vend.

Në Ballkan, Rusia ka mbajtur gjithnjë anën e serbëve, dhe në këtë rajon Putini do të përpiqet ta vendosë Rusinë si ndërmjetësen e vetme rajonale dhe garanten e sigurisë, duke e dobësuar kësisoj NATO-n dhe Perëndimin, dhe duke dëshmuar se këta të fundit nuk janë më të besueshëm.

Dhe deri më tani, përgjigja e Evropës i ka dhënë të drejtë Moskës,pasi evropianët janë dukur të dobët, ndërsa integrimi i Ballkanit në BE ende nuk ka ndodhur, me përjashtim të Kroacisë. Disa analistë besojnë se presidenti amerikan Xho Bajden duhet të përshpejtojë anëtarësimin e Bosnjes dhe Kosovës në NATO, gjë që do t’i dërgonte një mesazh Rusisë se Perëndimi nuk do t’i kthejë shpinën asaj që rusët besojnë se është “nën-brezi i butë i Evropës”. Por ka gjithsesi disa shanse që kjo gjë të ndodhë së shpejti.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Trazirat në Kazakistan mund t’i sjellin telashe Vladimir Putinit

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Nga Mary Dejevsky “The Spectator”

Trupat ruse kanë mbërritur ditët e fundit në Kazakistan, në një përpjekje të dëshpëruar për të ndalur valën e dhunës që ka përfshirë këtë vend. Mbërritja e tyre është zgjidhja e fundit për presidentin e vendit Kasim-Jomart Tokajev, ndërsa ai po përpiqet që të qëndrojë ende në pushtet.

Por ai nuk është udhëheqësi i vetëm i interesuar për të shuar trazirat që kanë shpërthyer ditët e fundit. Edhe presidenti rus Vladimir Putin do të shqetësohet jo pak nga domethënia që do të kenë ngjarjet në Kazakistan për udhëheqjen e tij.

Rritja e çmimit të karburantit ishte arsyeja kryesore që nxiti trazirat në Kazakistan. Por përhapja e shpejtë e tyre – nga perëndimi i vendit, pranë fushave të naftës, tek shumë qendra urbane – tregon se diçka shumë më thelbësore duhet të fajësohet për trazirat që mund të rrëzojnë regjimin e presidentit Tokajev.

E thënë troç:shumë kazakëve u është sosur durimi. Gjendja e jashtëzakonshme e shpallur nga Tokajev është shtrirë në vetëm disa zona në të gjithë vendin. Në qytetin më të madh të Kazakistanit dhe ish-kryeqytetin e tij, Almati, janë djegur ndërtesat qeveritare, dhe një numër i madh të rinjsh që hidhnin parulla anti-qeveritare janë përleshur me policinë.

Të paktën 18 persona janë vrarë deri tani, ndërsa qindra të tjerë janë plagosur. Protestat kanë shpërthyer edhe në kryeqytetin e ri Nur-Sulltan (ish Astana), dhe është rrëzuar të paktën një nga përmendoret e ish-presidentit dhe “udhëheqësit të kombit”, Nursulltan Nazarbajev.

Shpejtësia me të cilën janë përhapur këto protesta është befasuese, veçanërisht në një vend me një sipërfaqe shumë të madhe dhe pak të populluar. Almati, në juglindje të vendit, është shumë pranë qyteteve ku prodhohet naftë në Perëndim, ndërsa Nur-Sulltani ndodhet në qendër dhe më në veri.

Shpërthimi i trazirave në një zonë kaq të gjerë, sugjeron ose një planifikim serioz paraprak, ose një zemërim shumë të madh popullor që priti vetëm rastin për të shpërthyer. Pavarësisht nga përmasat e protestave, presidenti Tokajev nuk është një njeri shumë i prirur të bëjë lëshime.

Mbërritja e parashutistëve rusë erdhi pas një kërkese urgjente për ndihmë ushtarake që iu bë Organizatës së Traktatit të Sigurisë Kolektive të udhëhequr nga Rusia. Trupat nga ish-shtetet e tjera sovjetike mund t’i bashkohen së shpejti misionit, por në çfarë numri dhe në çfarë kushtesh nuk është ende e qartë.

Prania e tyre mund të nënkuptojë se me pëlqim apo me forcë, së shpejti do të rivendoset rendi. Më pas Kazakistani do të vazhdonte me kursin e tij disi të pakëndshëm të zhvillimit post-sovjetik dhe tranzicionit nga sundimi i gjatë autoritar i Nazarbajev, që e drejtoi Kazakistanin që nga viti 1990 dhe deri në daljen e tij në pension në vitin 2019.

Por nuk ka asnjë garanci për një përfundim paqësor të kësaj krize, apo se ajo që do të nisi në Kazakistan do të mbetet vetëm aty. Origjina e protestave të Vitit të Ri mund të jetë vërtet lokale, por mund të ketë pasoja gjeopolitike të mëdha.

Që nga shembja e Bashkimit Sovjetik 30 vjet më parë, shtetet e reja të pavarura të Azisë Qendrore kanë qenë përgjithësisht të qeta, duke ri-zbuluar kulturën dhe historinë e tyre. Kirgistani përbënte një përjashtim, duke përjetuar një sërë grushtesh shteti.

LEXO EDHE:  Rritja e infektimeve/ Anëtarja e Komitetit të Ekspertëve flet për masat e reja

LEXO EDHE:  Shkodra vatër e Covid-19/ Ademi kërkon të vendosë bashkia për gjurmimin e personave



Por shtete e tjera të rajonit- madje edhe ato më autokratike, si Turkmenistani dhe Uzbekistani -arritën të menaxhojnë me qetësi kalimin nga udhëheqësit e tyre të epokës sovjetike në gjeneratën e ardhshme. Edhe Kazakistani ishte në përputhje me atë model.

Destabiliteti në Kazakistan, është një lajm veçanërisht i keq për Rusinë. Duke u përpjekur me dëshpërim të shmangë humbjen e ndikimit të saj në Ukrainë, Moska e ka marrë si të mirëqenë pasjen e një marrëdhënieje të mirë me Kazakistanin (që ka një pjesë të kufirit me Ukrainën).

Rusia vazhdon të përdorë bazën hapësinore të epokës sovjetike në Bajkonur për të lëshuar anijet kozmike dhe satelitët e saj,si dhe ndan me fqinjin e saj teknologjinë energjitike. Në rrafshin strategjik, ajo nuk ka luksin të humbasë atë që ka qenë një shtet-tampon me një sjellje të parashikueshme në kufirin e saj jugor me Azinë.

Trazirat në Kazakistan mund ta rrisin akoma më tepër ndikimin e Kinës. Rreziku i dhunës së mëtejshme në Afganistan, tani që janë tërhequr forcat perëndimore,vetëm sa e ndërlikon panoramën rajonale.

Kur ka pasur trazira në Azinë Qendrore gjatë 30 viteve të fundit -kaosi periodik në Kirgistan dhe mosmarrëveshje te ndryshme ndëretnike – Rusia është sjellë kryesisht me vetëpërmbajtje, edhe kur qeveritë i kanë kërkuar publikisht që të ndërhyjë.

Por duke pasur parasysh kufirin e gjatë dhe pakicën relativisht të madhe etnike ruse, trazirat në Kazakistan mund të jenë një çështje tjetër. Nuk është dhe aq e qartë nëse Moska do të mbetet sërish një spektatore,ndërkohë që fqinji i saj i madh po rrënohet si pasojë e një kombinimi të lëvizjeve politik edhe fetare,të cilat mund të depërtojnë shumë lehtë edhe në Rusi.

Dhe ndërsa shumica e shteteve në ish-bllokun lindor e kanë gjetur vendin e tyre në Evropë, jeta për ata që ishin dikur pjesë e Bashkimit Sovjetik ka qenë më e paqëndrueshme. Gjatë 3 viteve të fundit, Armenia ka përjetuar një revolucion “të kadifenjtë”; është rikthyer dhuna, është ndezur konflikti midis Armenisë dhe Azerbajxhanit mbi territorin e diskutueshëm të Nagorno-Karabakut.

Lufta po zien edhe në lindje të Ukrainës, ndërsa në Bjellorusi Alexander Lukashenko i është drejtuar dhunës, represionit dhe krizës artificiale të emigrantëve për të vazhduar të qëndrojë në pushtet. Secili prej këtyre konflikteve, është në mënyrën e vet është një pas-goditje nga kolapsi i papritur i Bashkimit Sovjetik.

Dhe mesa po shihet këto valë goditëse janë shtrirë tani edhe në Kazakistan. Në rastin më të mirë, fundi përfundimtar i epokës Nazarbayev,mund të sjellë një qeveri disi më të përgjegjshme, më pak të korruptuar, dhe që do t’i japë fund tranzicionin post-sovjetik.

Në rastin më të keq, kjo mund të çojë në zhytjen e gjithë rajonit në flakët e luftës etnike dhe fetare. Ose mund të nënkuptojë thjesht represionin e radhës, ashtu si në Bjellorusi, përpara se një spazmë e re të prodhojë një rend të ri.

Por vendndodhja gjeografike e Kazakistanit, midis Rusisë dhe Kinës, dhe Lindjes së Mesme dhe Azisë Jugore, bën që çdo pakënaqësi popullore që e kërcënon regjimin, ka të ngjarë të jetë më shumë se sa një vështirësi e vogël lokale. Ajo do të jehojë në të gjithë rajonin në tërësi.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Ja cilat do jenë 10 tendencat e teknologjisë për vitin 2022

Publikuar

-

Nga

Nga printimi 3D, tek makinat elektrike për të gjithë, nga super-privatësia deri tek ilaçet e personalizuara. Këtë vit do të maturohen shumë tendenca të reja, që janë kultivuar për një kohë të gjatë me investime të mëdha, të cilat kanë pësuar një përshpejtim të ndjeshëm gjatë pandemisë.

Do të ketë kudo përvoja të realitetit hibrid (real+virtual)

Kompanitë e mëdha të teknologjisë si Facebook, Google, Microsoft dhe Apple po përshpejtojnë ndërtimin e platformave të tyre virtuale dhe të realitetit të shtuar. Ato synojnë të ndërtojnë sisteme me browser-a gjithnjë e më natyrale për përdoruesit, por qëllimi është të përfshijnë zhvillues të palëve të treta për të krijuar lojëra, aplikacione dhe shërbime virtuale.

Parashikimet mbi këtë sektor janë shumë heterogjene:sektori i video-lojërave, puna në distancë, kujdesi për të moshuarit, veshjet dhe sektori i shitjes me pakicë në përgjithësi.

Makina elektrike për të gjithë (ose pothuajse)

Çmimi i baterive të makinave elektrike po bie, ndërsa po rritet efikasiteti i tyre. Ndërkohë po ndërtohen gjithnjë e më shumë pika karikimi të shpejta. Ka modele të reja, me një gamë më të gjerë çmimesh, madje edhe në rënie. Gjatë 12 muajve të këtij viti do të ketë një zgjerim të madh të tregut të makinave elektrike, sidomos në Evropë.

Vendimi i Bashkimit Evropian për të ndaluar prodhimin e makinave të reja me motor me naftë apo benzinë duke filluar nga viti 2035, ka detyruar shumë kompani të shpallin që tani plane agresive për transformimin e njësive të tyre prodhuese. Dhe ky vit, duket si një test i përgjithshëm i asaj që na pret në vitet në vijim.

Blerjet po bëhen gjithnjë e më shumë përmes rrjeteve sociale

Rivalët e gjigantit amerikan “Amazon” nuk janë eBay apo Alibaba. Përkundrazi, janë aplikacionet e rrjeteve sociale. Në fakt, numri i blerjeve që po bëhen në platforma të tilla si TikTok, Instagram dhe Telegram po rritet ndjeshëm. Kjo gjë po ndodh pjesërisht për shkak të peshës që kanë këshillat nga influencerat.

Por diferencën e bëjnë videot dhe fotot. Por edhe ardhja e një brezi të ri që sipas “Financial Times”, është rritur me telefonat celular, dhe që tani bën Pazar në mënyrë shumë komode duke kërkuar në rrjetet sociale sesa tek faqet dhe aplikacionet tradicionale. Kompanitë si TikTok po shtyhen gjithnjë e më shumë drejt një tendence tashmë të qartë.

Mes mirëqenies dhe kuantifikimit të vetes

Ky vit do të sjellë shtimin e mjeteve që matin parametrat e shëndetit tonë:nga orat inteligjente tek unazat, nga telefonat e lidhur me syzet, por edhe televizori, kompjuterat dhe tabletët, web-kamerat. Kjo është epoka e “Vetes së Kuantifikuar”, mundësia për të matur gjithçka që na ndodh gjatë ditës.

Jo çdo gjë do të ndodhë brenda një viti, por ndikimi për shembull tek kostot e mirëqenies dhe shërbimet shëndetësore publike, do të jetë shumë pozitiv, pasi parandalimi ndihmon për të kuruar më mirë dhe mbi të gjitha bën të sëmuremi më pak, duke i përqendruar burimet drejt fushave të tjera.



Super-privatësia

A do të jetë viti 2022 viti i super-privatësisë? “Apple” e ka shndërruar në një prioritet, duke e quajtur atë një “të drejtë universale të njeriut”. Evropa po angazhohet ta forcojë atë kudo, dhe jo vetëm tek tregtia elektronike. Konkurrenca dhe presioni nga entet rregullatore, do të bëjnë që prodhuesit e softuerëve, pajisjeve dhe shërbimeve, të krijojnë produkte më miqësore ndaj privatësisë në vend se ta përdorin informacionin si një strategji kundër konkurrencës.

LEXO EDHE:  Kura ndaj COVID-19/ Nis testimi i katër ilaçeve

LEXO EDHE:  Zvicra vendos karantinë të detyrueshme për shqiptarët/ PD: Rama nuk informon qytetarët, e ka mendjen tek…

Superpasiguri kibernetike

Një konstante gjatë dekadës së fundit, ka qenë rritja e vazhdueshme e kërcënimeve dhe sulmeve në rrjet. Por siguria kibernetike e përsosur është diçka e pamundur të arrihet:një mirazh i vërtetë. Prandaj sulmet e hakerave të sponsorizuara nga shtetet e ndryshme do të rriten.

Këtu kemi 2 vektorë negativë:nga njëra anë rritja e aktiviteteve online të njerëzve. Sa më shumë i populluar të jetë rrjeti, aq më shumë rritet edhe numri i atyre që mund të sulmohet nga njerëz keqdashës. Nga ana tjetër është kompleksiteti i softuerëve dhe sistemeve teknologjike të përdorura në internet, të cilat janë gjithnjë e më të vështira për t’u menaxhuar dhe dezinfektuar. E gjithë kjo çon në një pasiguri kibernetike të lartë.

Do ketë kudo automatizim

Gjatë këtij viti do vazhdojë zhvillimi i rrjetit 5G. Por nuk do të jetë i vetmi, pasi do zhvillohen më tej edhe pajisjet inteligjente për shtëpitë, fabrikat, zyrat dhe qytetet. Kompania ARM po përgatit një çip të ri me kosto të ulët që mund të përdoret kudo:për etiketat e veshjeve dhe paketimin e ushqimeve. Pasoja është se gjithçka kalon në internet, gjithçka analizohet nga sistemet e inteligjencës artificiale, dhe shumë funksione po bëhen inteligjente dhe automatizohen.

Gjithçka do të mësohet në internet

Covid-19 na ka bërë të kuptojmë se jemi ende të papërgatitur për mësimin në distancë. Por zgjidhje të reja janë në rrugë e sipër. Nëse gjatë vitit të kaluar u shtuan kurset e trajnimit online, këtë vit konkurrenca mes shkollës tradicionale do të kalojë në rrjet, dhe do të ketë një garë të fortë mbi kurset online. Protagonistët nuk do të jenë universitetet online, por aplikacionet e trajnimit si Coursera dhe Udemy dhe kurset e ofruara nga kompanitë e mëdha. Kështu Google lëshon certifikata falas për teknologjitë e tij, veçanërisht në sektorin e reklamave.

Ilaçe të reja të përshtatura për grupe të veçanta

Ilaçet do të trajtohen si kode softuerike:ato do të projektohen, studiohen dhe përshtaten për disa grupe njerëzish. Do të ketë teste të reja klinike, dhe të dhënat e mëdha do të luajnë një rol themelor për të kuptuar se si funksionojnë barnat e reja. Po ashtu përdorimi i Inteligjencës Artificiale do të përshpejtojë proceset e prodhimit, dhe dozimi i saktë i barnave do të bëhet lehtësisht më i arritshëm për të gjithë.

Mbërrin më në fund printimi 3D

Printimi 3D po përdoret normalisht në fabrika. Gjatë pandemisë aktuale, kjo teknologji ka ndihmuar në lehtësimin e presionit mbi zinxhirin ndërkombëtar të furnizimit që u ndërpre për shkak të bllokimeve. Ndërkohë, investimet e reja në këtë sektor do të kenë një efekt pozitiv në të gjithë tregun.

Tendencat e vitit 2022 janë të shumta, pasi në realitet ky treg është shumë jetik:llojet e materialeve të përdorshme po rriten, kostoja e pajisjeve elektroshtëpiake po ulet, procedurat thjeshtohen dhe ka projekte gjithnjë e më të mëdha dhe me kosto më të ulët.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE