Bajden pati një samit me Xi, por nuk ka asnjë strategji përballë Kinës

26 Nëntor 2021, 10:13, Blog CNA
Bajden pati një samit me Xi, por nuk ka asnjë strategji

Nga John Bolton ?The Wall Street Journal?

Kur kanë kaluar mbi 10 muaj që nga inaugurimi i Xho Bajden në detyrën e presidentit, Amerika ende nuk ka asnjë strategji përballë Kinës. Takimi virtual i së hënës përmes platformës?Zoom? midis zotit Bajden dhe presidentit kinez Xi Jinping, vetëm sa e nxori akoma më në pah këtë problem.

Tonet e buta dhe retorika presidenciale e Bajden, nuk mund të jenë kurrsesi zëvendësuese të politikave të qarta. Pekini mund ta perceptojë theksin që po vendos Shtëpia së Bardhë tek ?ulja e tensioneve?, si një dritë jeshile për të vazhduar sjelljen e tij agresive.

Po si mund të shpjegohet mungesa e kësaj strategjie nga ana e SHBA-së? Një angazhim presidencial i pamjaftueshëm? Këshilla kontradiktore? Pavendosmëri?

Cilado qoftë arsyeja, sot ekziston një nevojë emergjente për të pasur një politikë të qartë dhe konkrete përballe Kinës. Kjo jo vetëm sepse Shtëpia e Bardhë ka për detyrë të udhëheqë një burokraci amerikane të madhe, por edhe sepse vendi përballet me zgjedhje të rëndësishme, të cilat kërkojnë një debat publik të mirë-informuar.

Për një kohë të gjatë, politika e jashtme dhe ajo e mbrojtjes e SHBA-së, kanë pasur një vëmendje të pamjaftueshme. Kryesisht për shkak të Kinës, por edhe për shkak të kërcënimeve nga Rusia, shteteve më të vogla autoritare si dhe grupimeve terroriste, ne nuk kemi më luksin që t?i minimizojmë këto çështje.

Dhe Kina është arena mbi të cilën do të rikthehen në mënyrë të pashmangshme debatet mbi sigurinë kombëtare të Amerikës. Përqendrimi i zotit Bajden mbi çështjen e ndryshimit të klimës, mund të shpjegojë vetëm pjesërisht lënien pas dore të strategjive në lidhje me sigurinë kombëtare.

I dërguari për çështjen e ndryshimeve klimatike, Xhon Kerri, ka të ngjarë që të ketë kaluar më shumë kohë duke u marrë me liderët kryesorë kinezë, sesa me zyrtarët më të lartë të Departamentit të Shtetit, Pentagonit dhe Këshillit të Sigurisë Kombëtare të marrë së bashku.

Që në fillim, administrata Bajden ka këmbëngulur që çështjet e ndryshimeve klimatike do të ?ndaheshin? nga problemet e tjera. Kjo qasje nuk ka qenë në asnjë rast realiste, dhe frika e humbjes nga marrëveshjet mbi ngrohjen globale përballë Pekinit, ka lënë në hije çështjet reale të sigurisë kombëtare.

Nëse zoti Bajden priste përparime reale në samitin e klimës në Gllasgou, atëherë aspirata e tij rezultoi e gabuar. Rezultati, duke përfshirë edhe deklaratën dypalëshe Kinë-SHBA, ishte mbresëlënës, pra pak më shumë se një rikonfirmim i marrëveshjes së prillit të arritur nga zoti Kerri.

Por strategjia e SHBA-së në raport me Kinën, nuk kërkon menjëherë një dokument voluminoz prej 1000 faqesh. Ajo kërkon adresimin e çështjeve dypalëshe thelbësore.

Dhe këtu vëmendja duhet të fokusohet në 2 aspekte.

Së pari në mbrojtjen e Tajvanit, një aleat de fakto i Amerikës dhe një partner i rëndësishëm tregtar, një vend tejet i rëndësishëm për Japoninë, dhe një hallkë kyçe në linjën mbrojtëse midis pjesës kontinentale të Kinës dhe Oqeanit Paqësor.

Por sot shumë amerikanë nuk dinë të bëjnë dallimin midis Tajvanit nga Tajlandës. Për të mbrojtur Tajvanin, për të mos përmendur Azinë Lindore dhe Juglindore në përgjithësi, ne kemi nevojë për një mbështetje të qëndrueshme publike të SHBA-së. Zoti Bajden nuk e bëri këtë në samitin virtual të së hënës.

Ai thjesht ripërtypi retorikën e vjetër të mbushur me lavde të ndërsjellta personale midis 2 udhëheqësve. Dëmi i madh i shkaktuar nga tërheqja kaotike nga Afganistani do të shumëfishohet, në rast se Uashingtoni do ta linte Taipein në mëshirën e Pekinit.

Nëse Xi do të bindet se pavendosmëria dhe dobësia e SHBA-së, tregojnë se Uashingtoni do të dorëzohej, ai do të inkurajohej që të provokonte një krizë, duke shpresuar që ta nënshtrojë Tajvanin pa luftë.

Në vend se të rrezikojë me një president më pak të pakujdesshëm pas zotit Bajden, Xi mund të gjykojë se ka vetëm 3 vjet për të vepruar. Dhe si ta pengojmë gjatë kësaj periudhe? Pyetja është e ndërlikuar dhe e rrezikshme, dhe kërkon shumë kreativitet, të cilin Bajden ka treguar se e ka në sasi të kufizuara.

Së dyti, grumbullimi i armëve strategjike të kushtueshme nga Kina, kërcënon në mënyrë ekzistenciale si Amerikën po ashtu edhe aleatët. Ai mund të përcaktojë nëse ?ombrella? jonë globale bërthamore 75-vjeçare dhe stabiliteti ndërkombëtar që ofron, do të mbijetojnë apo do të shkërmoqen, pasuar nga përhapja shumë më e gjerë armëve bërthamore.

Presionet mbi Indinë për të rritur asetet e saj bërthamore, dhe Japoninë për t?u pajisur me armë bërthamore do të jenë shumë të mëdha dhe me pasoja për Azinë dhe mbarë botën. Planifikimi i sjelljeve të Pentagonit në një botë me dy kundërshtarë të mëdhenj bërthamorë, do të jetë i ngjashëm me ?shahun? shumëdimensional.

Nuk dihet nëse Kina mësoi ndonjë gjë nga Lufta e Ftohtë në lidhje me menaxhimin e kujdesshëm politik të një arsenali të madh strategjik, por aktualisht shenjat janë shqetësuese. Një lëvizje domethënëse:Pekini refuzon që të angazhohet në negociata serioze mbi armët, ndërsa po grumbullon me shpejtësi asete të tilla.

Bajden nuk ka qenë deri më sot i gatshëm të këmbëngulë si me Vladimir Putin ashtu edhe me Xi, se marrëveshjet dypalëshe ruso-amerikane bërthamore janë në fakt relike të Luftës

së Ftohtë. Asnjë strateg amerikan, nuk duhet që të marrë në konsideratë kufizimin e kapaciteteve bërthamore të SHBA-së në një marrëveshje me Rusinë, duke i lejuar nga ana tjetër Kinës një shtim të pakufizuar të tyre.

Edhe marrëveshjet trepalëshe mbi armët strategjike, mund të jenë të pamjaftueshme,kjo pasi negociatat më të gjera shumëpalëshe mbi armët bërthamore, kanë një rekord dështimesh. As Tajvani dhe as armët strategjike, nuk janë një temë e nxehtë, dhe Kina nuk është ende në krye të vetëdijes publike në SHBA.

Megjithatë, çështjet që të kujtojnë sulmet e Kinës të vitit 1958 ndaj ?Quemoy dhe Matsu? dhe alarmin që dha Xhon Kenedi në vitin 1960 për një ?hendek raketor? të SHBA-së ndaj Bashkimit Sovjetik, mund të ri-evokohen shumë shpejt.

Që të jetë e zbatueshme një strategjie mundshme e Amerikës përballë Kinës, udhëheqësit politikë duhet të debatojnë mbi sfidat që kanë përpara në mënyrë që qytetarët të kenë mundësi të vlerësojnë pasojat e zgjedhjeve që do të duhet të bëjnë. Në rast se Bajden nuk e shfrytëzon pozitën e tij të lartë për ta nisur këtë debat, atëherë këtë duhet ta bëjnë kundërshtarët e tij të mundshëm

Shënim:John Bolton, ka qenë këshilltar i presidentit Trump për sigurinë kombëtare në vitet 2018-2019, dhe ambasador i SHBA-së në Kombet e Bashkuara në vitet 2005-2006.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

https://www.wsj.com/articles/biden-summit-xi-but-no-strategy-for-china-taiwan-taipei-invasion-climate-kerry-cop26-11637165706?mod=opinion_lead_pos7

Lajmet e fundit nga