Connect with Us

Pse NATO duhet të transformohet për të përballuar sfidat e shekullit XXI

Blog

Pse NATO duhet të transformohet për të përballuar sfidat e shekullit XXI

Publikuar

-

cna news, cna lajme, lajme cna, lajme flash cna, cna.al, cna lajme politike, cna kronike, cna lajme bote, cna show

Nga Nikolas K.Gvosdev “National Interest”

Dy vjet më parë, me rastin e festimit të 70-vjetorit të Traktatit të Uashingtonit, shkrova një artikull me titullin provokues “A do të ekzistojnë NATO deri në 75-vjetorin e saj?”. Ndërsa përgjigja ime atëherë dhe sot e kësaj dite mbetet ende “po”, probabiliteti që kjo të ndodhë është zvogëluar.

Dhe kjo pavarësisht nga pohimet se vështirësitë brenda aleancës mund t’i atribuohen presidencës së Donald Trump, dhe se me ardhjen e Xho Bajden në Shtëpinë e Bardhë, do të niste procesi i përtëritjes trans-atlantike. Në fakt, kjo qasje sugjeron se ajo që e dëmton NATO-n, ka pak të bëjë me personalitetet e udhëheqësve, dhe është më shumë e rrënjosur në strukturat e vetë aleancës.

Çfarë do të bëjë Donald Trump në mandatin e tij të dytë?

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg e përmbledh hapur problemin kryesor: “Mjafton të shihni shifrat:80 për qind e shpenzimeve të mbrojtjes të NATO-s vijnë nga aleatët që nuk janë anëtarë të BE-së”. Në këto kushte perspektiva strategjike dhe prioritetet e 3 shteteve kryesore të NATO-s që nuk janë anëtare të BE-së, Turqia, Britania dhe Shtetet e Bashkuara, shkon në drejtim të kundërt me përzierjen e misionit të NATO-s me mbrojtjen e Evropës.

cna news, cna lajme, lajme cna, lajme flash cna, cna.al, cna lajme politike, cna kronike, cna lajme bote, cna show

Së pari, çështja e Turqisë. Dy vjet më parë, shumë njerëz shpresuar se vendimi i Rexhep Tajip Erdogan për të vazhduar me blerjen e një sistemi rus të mbrojtjes ajrore S-400, do të ishte një krizë e izoluar, një incident, por jo një problem i vazhdueshëm.

Por Turqia jo vetëm që bleu sistemin e parë, por tanimë është në bisedime për një sistem të dytë, dhe po sheh mundësinë e bashkëpunimit me industrinë ruse të mbrojtjes për ndërtimin e avionëve luftarakë dhe nëndetëseve.

Vendimi i Erdogan për t’iu drejtuar Rusisë për disa mekanizma të mbrojtjes, të cilat partnerët e tij në NATO ose ngurrojnë t’ia shesin (apo t’i transferojnë teknologjitë përkatëse), buron nga vlerësimi i tij se Turqia jeton në një “lagje” të rrezikshme dhe të paqëndrueshme (Siria, Irani dhe Rusia).

cna news, cna lajme, lajme cna, lajme flash cna, cna.al, cna lajme politike, cna kronike, cna lajme bote, cna show

Gjithsesi, presidenti turk nuk beson se partnerët e tij në NATO do t’i japin Turqisë mbështetjen që ai kërkon, apo se ata nuk do të gjejnë mënyra të tjera për të shmangur angazhimet që kanë ndaj Ankarasë.

Nga ana tjetër, Erdogan i sheh marrëdhëniet e Turqisë me Rusinë nga një perspektivë më e gjerë e NATO-s, duke treguar se Ankaraja nuk do të sakrifikojë interesat e saj jetike me Moskën, si një gjest solidariteti ndaj aleatëve dhe partnerëve të tjerë të aleancës.

Ankaraja është e vetëdijshme se kritikat e fundit ndaj marrëveshjes Hungari-Rusi mbi furnizimin me gaz, dhe që e përjashton plotësisht Ukrainën nga çdo rol në transportin e tij, është në fakt një kritikë indirekte ndaj Turqisë, për shkak të dëshirës së saj për të luajtur një rol më të madh në ndihmën ndaj eksporteve të energjisë ruse për të arritur tregjet perëndimore.

Me gatishmërinë e tij për t’i shitur dromët ushtarakë Ukrainës, apo për të kundërshtuar ndikimin rus në Kaukaz, Erdogan ka treguar se Turqia nuk do t’i plotësojë në çdo aspekt preferencat e Moskës. Por njëkohësisht, Erdogan nuk do të ndihmojë aleatët e NATO-s, të cilët në cilësinë e anëtarit të Bashkimit Evropian, nuk duket se janë të prirur që t’i bëjnë ndonjë favor Turqisë.

Dhe tani kemi arritjen e një marrëveshje në fushën e mbrojtës midis Greqisë dhe Francës, të konsideruar me kujdes nga kryeministri grek Kiriakos Micotaqis si një hap kyç për mbrojtjen e “interesave evropianë” në Mesdhe, dhe që me fjalë të tjera nënkupton përdorimin e nenit 5 të Traktatit të Uashingtonit, që i angazhon të dyja palët të përgjigjen “me të gjitha mjetet që kanë në dispozicion, në rast se nevojitet edhe forcat e armatosura, nëse konstatojnë se po ndodh një sulm kundër territorit të njërës prej tyre”.

Ajo që nuk e thotë hapur ky pakt, është se ai do të aktivizohej edhe kundër Turqisë, aleatit tjetër të NATO -s. Nga ana tjetër, francezët e shohin këtë si fillimin e një procesi për krijimin e një pakti të veçantë evropian të mbrojtjes dhe sigurisë.

LEXO EDHE:  Pse duhet shpëtuar traktati i fundit, mbi kufizimin e armëve bërthamore

Presidenti francez Emanuel Makron e ka bërë të qartë se ai e sheh rolin e NATO-s në terma të kufizuar gjeografikë, pra të kufizuar tek pellgu i Atlantikut, gjë që vë në pikëpyetje se sa larg në lindje duhet të shtrihet përgjegjësia e aleancës, sidomos sa i përket marrëdhënieve me Rusinë, por edhe idenë se NATO duhet të luajë një rol më aktiv në partneritetin me miqtë amerikanë në pellgun më të madh të Indo-Paqësorit.

cna lajme blog

Megjithatë, Londra dhe Uashingtoni e shohin ngritjen e Kinës si një sfidë globale dhe jo thjesht rajonale, ndaj duan që t’i shohin shtetet perëndimore në një bashkëpunim më të ngushtë të sigurisë me partnerët e Paqësorit.

Sidoqoftë, nënshkrimi i paktit të ri të mbrojtjes Australi-SHBA-Britani të Madhe, sinjalizon se as Londra dhe as Uashingtoni, nuk duan që ky proces t’i nënshtrohet një vetoje evropiane. Por një përqendrim më i madh tek Kina, ka ndërkohë pasoja mbi rëndësinë relative të Rusisë në aspektin e kërcënimit të aleatëve të ndryshëm evropianë.

Një tipar përcaktues i administratës Bajden, ka qenë vartësia nga konsideratat e tjera për zhvillimin dhe forcimin e një koalicioni partnerësh evropianë dhe aziatikë për të balancuar Kinën. Edhe marrëdhëniet me Rusinë, shihen tashmë në këtë kuadër.

Refuzimi i zgjatjes së sanksioneve mbi gazsjellësin “Nord Stream II”, të cilat do të kishin ndikuar negativisht tek kompanitë gjermane (në mënyrë që Gjermania të pajtohet me qasjen që e cilëson Kinën si një sfidë të staturës të NATO-s), i përshtatet një pikëpamjeje botërore, sipas së cilës sfida e Rusisë është më pak ekzistenciale për Shtetet e Bashkuara.

Por për disa nga aleatët e nivelit lindor të NATO-s, hapat e ndërmarrë për të parandaluar afrimin e mëtejshëm të Rusisë me Kinën, bartin problemin e shtuar të forcimit të kapaciteteve ruse dhe shndërrimit të Moskës në një sfidante më të aftë në zonat përreth saj.

Stoltenberg është detyruar të ketë një qasje pajtuese.

Për ata anëtarë të NATO-s qënuk duan të përfshihen në një përplasje SHBA-Kinë – sigurisht jo për çështje si Tajvani – Sekretari i Përgjithshëm thekson se Kina nuk është as kundërshtare dhe as armike e aleancës, ndërsa premton se aleanca do të synojë të thellojë lidhjet me partnerët e saj strategjikë në Azi (si Japonia, Koreja dhe Australia).

Për disa aleatë të NATO-s, siguria e tyre varet nga shtrirja e zonës së sigurisë euro-atlantike më tej në territorin post-sovjetik; të tjerër besojnë se Evropa ka një perimetër mbrojtës të mjaftueshëm në raport me Rusinë. Në fakt në letër, aleatët mund të mos e shikojnë njëri-tjetrin si partnerë të vërtetë të sigurisë.

Asnjë nga këto nuk rrezikon shpërbërjen e aleancës, dhe infrastruktura që ajo ka ndërtuar gjatë 72 viteve të ekzistencës së saj, nuk duhet që të shpërfillet aq lehtë. Asnjë anëtar i NATO-s nuk është gati që të largohet, dhe nuk ka asnjë mekanizëm për dëbimin e anëtarëve.

Megjithatë, marrëveshja e AUKUS dhe pakti franko-grek, tregojnë atë që ka të ngjarë të jetë tipari përcaktuese i aleancës në mesin e viteve 2020:jo një koalicion i fuqishëm prej 30 shtetesh, por një “kuti mjetesh”, ku shtetet do të përdorin praktikën dhe ndërveprimin e aleancës për të formuar grupe më të vogla ose koalicione të përkohshme, dhe ku disa shtete do të marrin pjesë në aktivitete të përbashkëta, ndërsa të tjerat jo.

Stoltenberg vëren se NATO “po i përshtatet vazhdimisht” kushteve në ndryshim të botës. NATO do të mbijetojë me siguri për të kremtuar 75-vjetorin e vet, por aleanca ka filluar të duket shumë ndryshe nga dikur./ CNA.al

 

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Blog

Pse disa njerëz mund t’i “dëgjojnë” zërat e të vdekurve?/ Ja çfarë thotë shkenca

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Shkencëtarët kanë identifikuar karakteristikat, të cilat mund ta bëjnë një person më të prirur se të tjerët të pretendojë se dëgjon zërat e të vdekurve. Sipas një studimi më të fundit, përvojat e pazakonta të dëgjimit të zërave gjatë fëmijërisë, dhe një ndjeshmëri e lartë ndaj halucinacioneve dëgjimore, ndodhin që të gjitha më shumë tek mediumet e vetë-përshkruara si të tillë sesa tek popullata në përgjithësi.

Studiuesit thonë se gjetje të tilla mund të na ndihmojë të kuptojmë më mirë halucinacionet shqetësuese të dëgjimit, që shoqërojnë sëmundje mendore si skizofrenia.

Përvojat spiritualiste – si ajo të parit apo dëgjuarit të diçkaje në mungesë të një stimuli të jashtëm, dhe që u atribuohet shpirtrave të të vdekurve – është me interes të madh shkencor, si për antropologët që studiojnë përvojat fetare dhe shpirtërore, ashtu edhe për shkencëtarët që studiojnë përvojat patologjike haluçinogjene.

Studiuesit do të donin të kuptonin në veçanti më mirë, arsyen pse disa njerëz me përvoja dëgjimore të tilla, raportojnë një përvojë spiritualiste, ndërsa të tjerët i konsiderojnë ato si shqetësuese, dhe nisin të kurohen për probleme të shëndetit mendor.

“Spiritualistët kanë tendencën të raportojnë përvoja të pazakonta dëgjimore që janë pozitive, të cilat fillojnë herët në jetë, dhe që shpesh janë në gjendje që t’i kontrollojnë ato”- thotë psikologu Piter Mozlej nga Universiteti i Northumbrias në Britaninë e Madhe. Sipas tij të kuptuarit se si zhvillohen këto përvoja është e rëndësishme,pasi mund të na ndihmojë që të kuptojmë më shumë rreth përvojave shqetësuese ose të pakontrollueshme të dëgjimit të zërave.

Ai dhe kolegu i tij Adam Pauell i Universitetit Durham po në Britaninë e Madhe, rekrutuan dhe anketuan 65 mediume nga Unioni Kombëtar i Spiritualistëve, dhe 143 qytetarë të rekrutuar përmes mediave sociale, për të përcaktuar se çfarë i diferenconte spiritualistët nga publiku i gjerë, i cili zakonisht nuk raporton dëgjimin e zërave të të vdekurve.

Në përgjithësi, 44.6 për qind e spiritualistëve raportuan se dëgjonin çdo ditë, dhe 79 për qind thanë se përvojat ishin pjesë e jetës së tyre të përditshme. Dhe ndërsa shumica raportuan se dëgjonin zëra brenda kokës së tyre, 31.7 për qind raportuan se zërat vinin edhe nga jashtë.

Rezultatet e sondazhit ishin mbresëlënëse. Krahasuar me popullsinë e përgjithshme, spiritualistët raportuan një besim shumë më të lartë tek dukuritë paranormale, dhe kishin gjithashtu më pak gjasa të shqetësoheshin mbi atë që mendonin për ta njerëzit e tjerë.

LEXO EDHE:  Joe Biden apo Donald Trump/ Cili kandidat do të fitojë në zgjedhjet e nëntorit?

LEXO EDHE:  Pse duhet shpëtuar traktati i fundit, mbi kufizimin e armëve bërthamore

Spiritualistët e kishin pasur në përgjithësi përvojën e tyre të parë dëgjimore në moshë të re, mesatarisht 21.7 vjeç, dhe raportuan një nivel të lartë të këtyre dukurive. Ky është një term që përshkruan zhytjen totale në detyrat, aktivitetet mendore apo gjendjet e ndryshuara, dhe sa efektiv është individi në rregullimin e botës përreth tij.



Përveç kësaj, ata raportuan se ishin më të prirur për përvoja të ngjashme me haluçinacionet. Studiuesit vunë në dukje se ata zakonisht nuk kishin dëgjuar për spiritualizmin përpara përvojave të tyre; përkundrazi e kishin hasur atë teksa kërkonin përgjigje për gjëra të caktuara.

Në popullatën e përgjithshme, nivelet e larta të perceptimit të dukurive paranormale, ishin gjithashtu të ndërlidhura fort me besimin tek paranormalja, por me një ndjeshmëri të vogël ose aspak ndjeshmëri ndaj halucinacioneve dëgjimore.

Dhe në të dyja grupet, nuk kishte dallime në nivelet e besimit tek paranormalja dhe ndjeshmëritë ndaj haluçinacioneve vizuale. Për studiuesit këto rezultate, sugjerojnë që përjetimi i “zërave të të vdekurve” nuk ka të ngjarë të jetë rezultat i presionit të kolegëve, një konteksti pozitiv shoqëror apo i sugjerueshmërisë për shkak të besimit tek paranormalja.

Përkundrazi, këta individë e adaptojnë spiritualizmin, pasi ai përputhet me përvojën e tyre, dhe është personalisht domethënës për ta.

“Gjetjet tona tregojnë shumë mbi “të mësuarit dhe dëshirën”. Për pjesëmarrësit në studimin tonë, parimet e Spiritualizmit duket se kanë kuptim si për përvojat e jashtëzakonshme të fëmijërisë, ashtu edhe për fenomenet e shpeshta dëgjimore që ata përjetojnë si mediume praktike”-thotë Pauell.

Por sipas tij, të gjitha këto përvoja mund të vijnë kryesisht nga të pasurit tendenca të caktuara apo aftësi të hershme,dhe jo thjeshtë nga besimi tek mundësia e kontaktit me të vdekurit,sidomos nëse dikush përpiqet mjaftueshëm.

Studiuesit thonë se hulumtimet e ardhshme, duhet të eksplorojnë një sërë kontekstesh kulturore për të kuptuar më mirë marrëdhënien midis përthithjes, besimit dhe përvojës së çuditshme shpirtërore të fantazmave që u pëshpëritin disa njerëzve në vesh.

Përkthyer dhe përsshtatur nga CNA.al

https://www.sciencealert.com/researchers-are-figuring-out-why-some-people-can-hear-the-voices-of-the-dead

LEXO TE PLOTE

Blog

Misteri i “Sindromës së Havanës”, dhe një histori me Bashkimin Sovjetik

Publikuar

-

Nga

cna lajem blog

Nga Serge Schmemann “The New York Times”

 Shumë kohë më parë, sapo mbërrita në Bashkimin Sovjetik si një reporter i ri i një televizioni amerikan, dhe kur u ndërgjegjësova se po më ndiqnin agjentët sovjetikë, sytë nisën të më dridheshin. E pata shumë vështirë të punoja, ndaj shkova në momentin më të parë në Paris për t’iu nënshtruar një kontrolli shëndetësor.

Në momentin që zbrita nga avioni, dridhjet e syve ishin ndalur, dhe mjeku që më vizitoi nuk zbuloi asgjë problematike. Kur u riktheva në Moskë, ia tregova atë incident gjatë një takimi të rastësishëm mjekut të ambasadës amerikane. ”Asgjë e çuditshme. Të gjithë preken nga sindromi i“Syri ttë Moskës” sapo mbërrijnë këtu, por pastaj kjo simptomë largohet shpejt”-më tha ai.

E kuptova kur më tha më tej se dridhja e syve, nuk ishte gjë tjetër veçse një reagim nervoz ndaj stresit të gjendjes në një shtet armik, ku mbikëqyresh dhe përgjohesh fshehurazi. Pra ishte më shumë një loje nervash. Të gjithë kishin një histori mbikëqyrje nga KGB-ja, si për shembull me pajisje e përgjimit që shkëputeshin nga llambadarët, apo pajisje të zbuluara pas një dere të mbyllur.

Një kolegu im u zemërua nga dritat e dyshimta që binin gjatë natës mbi dritaren e zyrës së tij, derisa kuptoi se ato vinin nga trolejbusët e vjetër të Moskës, të cilët merrnin energji nga që ndodheshin mbi të. Motoja ishte:“Vetëm sepse je paranojak, kjo nuk do të thotë se e ke gabim”.

Këto kujtime më kanë ardhur ndërmend këto kohë, teksa e kam ndjekur sagën e “Sindromës së Havanës”, simptomat neurologjike që diplomatët dhe agjentët amerikanë, por edhe disa kanadezë, filluan të raportojnë në Kubë në vitin 2016, dhe që janë raportuar që nga ajo kohë edhe në disa vende të tjera, më së fundmi në Kolumbi.

Simptomat janë të padiskutueshme dhe serioze. Ndër to përfshihen dhimbjet e kokës, të vjellat, humbja e ekuilibrit dhe e dëgjimit. Ato janë po aq reale sa syri im që dridhej dhe sipas raporteve dukshëm më dobësuese në aspektin fizik.

Atëherë, a është kjo një pasojë tjetër e stresit nervor, për shkak të syve dhe veshëve e padukshëm të një aparati të fshehtë mbikëqyrjeje? Apo është shkaktuar nga ndonjë armë e re që zotërohet nga armikja e Amerikës, Rusia, për të përgjuar apo ngacmuar spiunët dhe diplomatët?

Me gjithë përpjekjet e shumta për të shpjeguar “incidentet anormale shëndetësore, burokratët e caktuar nga qeveria, shkencëtarët dhe gazetarët investigativë që janë marrë me këtë rast, nuk kanë dalë dot deri më tani me asgjë variant përfundimtar.

Janë propozuar një sërë teorish, që sillen përgjithësisht rreth armëve-lazer apo ato zanore duke përdorur mikrovalë ose ultratinguj, vetëm për t’u hedhur poshtë ose për t’u konsideruar si jo-përfundimtare. Ndër gjetjet më të rëndësishme të hetimit, ishte fakti që regjistrimet e zhurmave të raportuara në disa nga incidentet e Havanës, ishin në fakt zhurmat e çiftëzimit të një bulkthi veçanërisht të zhurmshëm, Anurogryllus celerinictus.

Një tjetër hipotezë, është një shpërthim i asaj që dikur quhej histeri masive, por që tani përdoret me emra më pak fyes si sëmundja psikogjenike masive, çrregullime të konvertimit, dhe çrregullime neurologjike funksionale. Ideja bazë është se një reagim ndaj një forme stresi ose traume, mund të shkaktojë një sërë simptomash, të cilat nuk mund të shpjegohen me ndonjë sëmundje apo ndonjë gjendje tjetër.

Kur ato shfaqen tek një person, mund të përhapen tek një grup njerëzish që jetojnë në të njëjtat kushte, për shembull midis zyrtarëve që punojnë në një mjedis armiqësor. Reagimet psikosomatike mund të jenë shumë reale dhe po aq dobësuese, sa edhe një sëmundje që ka një shpjegim tradicional mjekësor.

Dhe kjo nuk ka asgjë të turpshme. Ndonëse syri më pushoi së dridhuri pas atij episodi fillestar, unë nuk u mësova asnjëherë gjatë vitet e mia në Bashkimin Sovjetik me përgjimet e autoriteteve vendase. Unë do ta dija se kur ishte koha për të bërë pushim, dhe kur të filloja të bëja gjëra të pakujdesshme, si për shembull të përpiqesha të shmangia Zhigulin (sedanin e vjetër sovjetik) me numrin e pllakës MË3692 përmes manovrave të rrezikshme.

LEXO EDHE:  Ministri i jashtëm turk viziton Greqinë

LEXO EDHE:  Joe Biden apo Donald Trump/ Cili kandidat do të fitojë në zgjedhjet e nëntorit?



Dhe më kujtohet ngritja e tensionit, kur avioni u nis nga aeroporti Sheremetyevo. Rreth 200 zyrtarë amerikanë që kanë raportuar simptoma neurologjike, meritojnë çdo përpjekje nga qeveria për të zbardhur misterin rreth problemit të tyre.

Por problemi është se “Sindroma e Havanës” është e përfshirë aq thellë në politikën e diskutueshme të kohës sonë, saqë mund të jetë e pamundur konsensusi mbi një shkak objektiv. Pavarësisht mungesës së ndonjë prove përfundimtare për atë që e shkakton atë, apo ndonjë arsye që do të shfaqej në vende të ndryshme si India, Kolumbia, Vietnami, Austria, Kina, Serbia dhe Rusia, apo edhe një numër konkret zyrtarësh të prekur, lobe të fuqishme kanë arritur në përfundimin se simptomat janë vepër e një fuqie armiqësore, dhe se të gjitha shenjat të çojnë tek Rusia.

Vetë Rusia dhe Kuba i mohojnë akuzat. Një zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit, i rikthyer në punë nga pensioni për të koordinuar një përgjigje ndaj kësaj sëmundje, u lirua nga detyra pas vetëm 6 muajsh, me sa duket pjesërisht pasi nuk donte të përjashtonte mundësinë e një sëmundje masive psikogjenike.

Shefi i stacionit të CIA-s në Vjenë të Austrisë, një fushëbetejë e njohur e spiunazhit botëror, u shkarkua nga detyra në shtator, pasi nuk i mori mjaft seriozisht incidentet. Mark Polimeropulos, një ish-agjent i CIA-s, që pretendon se u prek nga Sindroma e Havanës në Moskë në vitin 2017, shkroi në Twitter se dështimi për të përjashtuar “histerinë masive” si një shkak, ishte “fyes për viktimat, dhe një skualifikim automatik” për ata që drejtonin hetimin.

Në shtator, Kongresi Amerikan miratoi njëzëri Aktin për Ndihmën e Viktimave Amerikane të prekura nga Sulmet Neurologjike (HAVANA), që do të sigurojë mbështetje financiare për ata që vuajnë nga simptomat neurologjike.

Senatori Marko Rubio, një republikan nga Florida, që është djali i dy emigrantëve kubanë dhe një nga autorët e projektligjit, hodhi poshtë pretendimet e atyre që ishin skeptikë ndaj teorisë, se simptomat ishin shkaktuar nga sulmet e drejtuara nga energjia si “agjentë ndikimi” që paguheshin apo që ishin inkurajuar nga “qeveria e huaj ose çfarëdo agjencie tjetër, që nuk duan që kjo të diskutohet atje, dhe që duan të hedhin dyshime për të”.

Megjithatë, skeptikët përfshijnë shumë shkencëtarë seriozë, si Sheril Rofer, një ish-kimiste në Laboratorin Kombëtar të Los Alamos, e cila shkroi së fundmi në “Foreign Policy” se asnjë ithtar i teorisë së energjisë së drejtuar, nuk ka përshkruar se si do të funksiononte një armë e tillë, dhe as nëse ndonjë vend ka arritur ta zhvillojë një armë të tillë.

“Pretendimet e jashtëzakonshme, kërkojnë prova të jashtëzakonshme, dhe deri më sot nuk është ofruar asnjë provë për të mbështetur ekzistencën e kësaj arme misterioze”- shkroi ajo.

Kjo nuk do të thotë se nuk ka një armë misterioze. Në fakt, duke menduar sërish për “Syrin e Moskës”, unë kuptoj se nuk e kam pyetur kurrë veten, nëse ajo sindromë mund të ishte shkaktuar nga ndonjë armë me rreze e KGB-së që ishte drejtuar mbi zyrën sime.

Por pasojat e mundshme të një përfundimi të tillë mbi “Sindromën e Havanë”, dhe simptomat e padiskutueshme neurologjike të amerikanëve që vuajnë prej saj prej disa vitesh, kërkojnë një hetim të paanshëm dhe objektiv, dhe jo teza spekulative.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Kush rrezikon ta shkaktojë Apokalipsin në botë?

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Nga Luke Kemp “BBC”

Në vitin 1995, sekti i Apokalipsit në Japoni vrau 13 njerëz dhe plagosi më shumë se 6000 të tjerë. Ata ishin viktima të një sulmi me gaz Sarin në metronë e Tokios, i kryer gjatë orës së pikut nga grupi terrorist i Aleph (në atë kohë Aum Shinrikyo).

Autoritetet gjykuan dhe ekzekutuan 13 nga autorët. Një nga linjat e metrosë të sulmuara atë ditë të çon në Stacionin Shinjuku. Në Shinjuku dyshohet se qeveria japoneze varrosi trupat e viktimave të eksperimenteve të kohës së luftës. Viktimat ishin pasojë e eksperimenteve makabre të “Njësisë 731”, programit famëkeq japonez të armëve biologjike gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Për më shumë se një dekadë, “Njësia 731” ishte përgjegjëse për mbi 300.000 të vdekur. Programi që ajo zbatoi eksperimentoi me një sërë agjentësh biologjikë, nga botulizmi dhe murtaja bubonike, deri tek sifilizi dhe sëmundja e lisë. “Njësia 731” u përfshi në disa nga mizoritë më të këqija që mund të imagjinohen, përfshirë viviseksionin e drejtpërdrejtë të të burgosurve.

Pas fundit të Luftës së Dytë Botërore dhe dorëzimit të Japonisë, shkencëtarët e “Njësisë 731”u strehuan në SHBA. Në këmbim të shmangies së ndjekjes penale për krimet e luftës, ata ia dorëzuan SHBA-së të dhëna nga eksperimentet njerëzore dhe kërkimet mbi armët biologjike.

Pasi Lufta e Dytë Botërore mori fund dhe Japonia u dorëzua, shkencëtarëve të Njësisë 731 iu dha imunitet nga SHBA. Historia e Aum Shinrikyo është e njohur dhe e diskutuar në mesin e studiuesve që merrem me rrezikun e katastrofave globale dhe zhdukjet njerëzore.

Ajo përdoret shpesh si një shembull i rreziqeve,në rastin kur terroristët me motive apokaliptike janë të mirë-financuar dhe me dijet e duhura shkencore. Sikurse shkruan astronomi britanik Martin Ris në librin e tij “Shekulli i fundit”, një apokalips i shkaktuar nga njeriu ka të ngjarë të vijë për shkak të një “sulmi terrorist apo një gabimi njerëzor”, pra një veprim keqdashës nga një grupim i vogël njerëzisht ose një gabim nga liderët e plotfuqishëm të botës.

Dhe këtu terroristët dhe të ashtuquajtur “ujqërit e vetmuar” janë padyshim një problem. Por   duket se ata nuk kanë gjasa të jenë burimi i shkatërrimit të botës. Realiteti historik dhe aktual i rreziqeve globale të krijuara nga njeriu, sugjeron se fajtorë mund të jenë një grup i ndryshëm aktorësh.

Shkatërrimi i pjesëve të mëdha të botës kërkon fuqi dhe fshehtësi. Gjatë hulumtimit tim, unë jam bindur se vetëm disa institucione zotërojnë burimet për ta vënë botën në rrezik. Ky është një problem i qëndrueshëm, që nuk ka gjasa të ndryshojë. Kërcënimet më të mëdha nuk vijnë nga qytetarët e zakonshëm, por nga dëshira e të fuqishmëve për kontroll, fitime dhe avantazh ushtarak.

Studiuesit e rrezikut apokaliptik, flasin shpesh për një sërë kërcënimesh globale të krijuara nga njeriu:inteligjenca e përgjithshme artificiale (AGI), kërcënimet nga armët biologjike, ndryshimet klimatike, armët autonome vdekjeprurëse, armët bërthamore dhe mbikëqyrja masive.

Këto quhen shpesh si “Agjentët e Apokalipsit”. Disa studiues janë shumë të shqetësuar se krijimi i inteligjencës artificiale të avancuar, mund të ketë ndikime të tmerrshme. Në vitin 2020, rreth 72 projekte po hulumtonin hapur AGI në 37 vende.

Këto janë kryesisht projekte korporative dhe akademike. Ndërkohë rreth gjysma e tyre janë në SHBA, dhe 8 nga 9 projektet që kanë lidhje me ushtrinë po zbatohen në SHBA. Pas tyre vijnë kërcënimet nga armët biologjike. Zhvillimi i qëllimshëm i armëve të tilla nisi gjatë Luftës së Parë Botërore.

LEXO EDHE:  Joe Biden apo Donald Trump/ Cili kandidat do të fitojë në zgjedhjet e nëntorit?

LEXO EDHE:  Koronavirusi do të jetë këtu përgjithmonë/ Si të mësohemi të bashkëjetojmë me të



Deri më tani sulmi më i rëndë ishte përdorimi i tifos, kolerës dhe agjentëve të tjerë nga japonezët (përmes Njësisë 731) kundër Kinës gjatë Luftës së Dytë Botërore. Më vonë bio-terrorizmi ka qenë më i shpeshtë, por me pak ndikim. Shumica e sulmeve kanë shkaktuar vetëm disa viktima.

Një tjetër agjent i apokalipsit cilësohet ndryshimi i klimës. Vetëm 100 kompani janë përgjegjëse për 71 për qind të emetimeve globale të gazrave serë që prej vitit 1988. Disa prej këtyre gjigantëve kanë financuar një kompleks firmash, institutesh kërkimore dhe shkencëtarësh, që kanë qenë përgjegjës për hedhjen e dyshimeve mbi shkencën e klimës.

Lista përfshin sigurisht edhe armët bërthamore. Aktualisht, 89 për qind e tyre zotërohen nga dy vende:SHBA-ja dhe Rusia. I gjithë arsenali bërthamor global i përket vetëm 9 vendeve. Ndërkohë prodhimi dhe mirëmbajtja e armëve bërthamore varet kryesisht nga vetëm 28 kompani të mëdha (kryesisht me bazë në SHBA).

Por studiuesit kanë shqetësime jo vetëm për katastrofën globale, por rrezikun e distopive, sikurse është një shtet totalitar afatgjatë, i mbikëqyrur nga Inteligjenca Articiale. Studiuesja Shoshana Zubof e Universitetit të Harvardit e ka quajtur epokën moderne si Epokën e Kapitalizmit të Mbikëqyrjes.

E sotmja është një situatë në të cilën vëmendja, përvoja dhe të dhënat njerëzore kapen dhe komercializohen në masë. Ajo dominohet nga disa gjigantë të mirënjohur:Alphabet (Google), Microsoft, Facebook, Amazon, Tencent, Baidu, Alibaba dhe Apple.

Të gjitha renditen ndër10 kompanitë më të mëdha në botë. Këto shoqërohen nga kompani teknologjike të përshtatura për të ofruar armë kibernetike dhe mbikëqyrje, si Palantir dhe NSO Group. Kohët e fundit është zbuluar se Ky i fundit ka ofruar “malware”, viruse që janë përdorur për të infektuar pajisjet elektronike të aktivistëve, politikanëve, liderëve të sindikatave dhe gazetarëve në mbarë botën, duke përfshirë edhe ato në regjimet represive.

Ndërkohë e ardhmja e teknologjive të mbikëqyrjes së AI, si teknologjia e njohjes së fytyrës dominohet nga kompanitë amerikane dhe kineze. Kina zotëron tashmë sisteme të avancuara mbikëqyrje, përfshirë përdorimin e gjerë të njohjes së fytyrës, madje edhe të dronëve për të ndihmuar në zbatimin e masave në kuadër të pandemisë së Covid-19.

Dhe këtu kemi 3 leksione të spikatura. Së pari, prodhimi i rreziqeve katastrofike globale të krijuara nga njeriu është shumë i përqendruar. Së dyti, prodhuesit e këtyre kërcënimeve kanë luajtur shpesh një rol aktiv në veprimet mbytëse për t’i adresuar ato. Dhe së treti, prodhimi i kërcënimeve më të rënda globale bëhet thuajse gjithmonë në fshehtësi.

Shënim:Luke Kemp, bashkëpunëtor kërkimor në Qendrën për Studimin e Riskut Ekzistencial në Universitetin e Kembrixhit.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

https://www.bbc.com/future/article/20211014-agents-of-doom-who-is-hastening-the-apocalypse-and-why

LEXO TE PLOTE