Connect with Us

Pse dhe si ndryshon truri i njeriut me ndryshimin e stinëve?

Blog

Pse dhe si ndryshon truri i njeriut me ndryshimin e stinëve?

Publikuar

-

cna news, cna lajme, lajme cna, lajme flash cna, cna.al, cna lajme politike, cna kronike, cna lajme bote, cna show

Vjeshta ka mbërritur tashmë, dhe kjo do të thotë veshje e përditshme e trikove, gjethe të arta nëpër pemë dhe rrugë, dhe… një tru më të zvogëluar? Truri i njeriut është shumë i adaptueshëm. Por pak studime e tregojnë këtë më mirë sesa hulumtimet më të reja, që eksplorojnë mënyrën sesi truri mund të ndryshojë nga stina në stinë.

Shkencëtarët kanë besuar prej kohësh se truri është i prekshëm nga ndërrimet sezonale.

Për shembull, dhimbjet e kokës janë më të shpeshta në vjeshtë dhe pranverë, shëndeti mendor mund të përkeqësohet gjatë dimrit, teksa disa simptoma të sëmundjeve të trurit siç është skleroza e shumëfishtë, ndryshojnë sipas stinëve.

Aftësia njohëse bie gjatë gjithë vitit. Edhe njerëzit e shëndetshëm performojnë më keq në dimër në testet mbi funksionet e përditshme të trurit, si përqendrimi dhe kujtesa. Një studim i kohëve të fundit ka synuar të vëzhgojë ndryshimet që ndodhin brenda trurit me ndërrimin e stinëve. Ai u drejtua nga Qendra Kërkimore e Neuropsikiatrisë në Hartford të Konektikatit në SHBA.

Qendra kërkimore, e vendosur në një zonë pranë nivelit të detit, dhe që përjeton të katërta stinët e vitit, ishte ideale për të hetuar efektet sezonale mbi trurin e njeriut. Studiuesit ekzaminuan skanimet e trurit të më shumë se 3.000 njerëzve të shëndetshëm të mbledhura gjatë 15 viteve, për të parë se çfarë ndryshimesh mund të ndodhin natyrshëm gjatë gjithë vitit.

Ata zbuluan se madhësia e trurit ndryshon sipas sezoneve. Por jo të gjitha pjesët e trurit ndryshojnë në të njëjtën mënyrë. Në fakt, disa rajone të trurit bëhen më të vogla gjatë verës, dhe më të mëdha gjatë dimrit. Këto përfshijnë zonat e pozicionuara thellë brenda trurit.

Ato quhen strukturat nënkortikale, dhe kontrollojnë funksionet komplekse si të mësuarit, motivimi, vendimmarrja dhe përpunimi emocional dhe ai shqisor.

Anasjelltas, një rajon i trurit i quajtur si “Truri i vogël”, tregoi një efekt të kundërt sezonal; pra ai bëhej më i madh në verë, dhe më i vogël në dimër. Ky term një i përshtatshëm, duke pasur parasysh se kjo zonë mund të zvogëlohet edhe tani që jeni duke lexuar këtë artikull. “Truri i vogël” koordinon rrjedhshmërinë e lëvizjeve komplekse të kërkuara gjatë aktiviteteve sportive, së bashku me rolet e tjera njohëse.

Po çfarë domethënie kanë këto ndryshime sezonale të trurit? A ka vërtet rëndësi madhësia e trurit?

Në fakt, përgjigja është e ndërlikuar. Në përgjithësi, një tru më i madh lejon funksionimin e një rrjeti më të gjerë të qelizave të trurit, dhe për pasojë një fuqi më të mirë përpunuese të funksioneve njohëse komplekse. Kjo është e dukshme tek të gjitha llojet-gjitarëve me tru të vogël, si për shembull brejtësit, të cilët kanë më pak aftësi njohëse sesa gjitarët me tru të madh, si elefantët. Dhe kjo mund të jetë e vërtetë edhe për njerëzit.

LEXO EDHE:  Hilary Duff ndryshon look i bën flokët jeshile

Disa studime sugjerojnë se vëllimi më i madh i trurit, lidhet me një koeficient inteligjence më të lartë, si dhe me një performancë më të mirë njohëse për funksione si logjika, kujtesa dhe shpejtësia e reagimit.

Ndryshimi i sezoneve tek truri, mund të ketë pasoja funksionale, duke shpjeguar edhe dëshmitë ekzistuese të aftësive më të vogla njohëse gjatë stinës së dimrit. Por nëse madhësia do të ishte gjithçka, atëherë gjitarët me tru të mëdhenj si elefantët do të ishin më inteligjentë se njerëzit.

Por në vend të kësaj, ajo që vlen më shumë duket se është struktura e trurit, pra mënyra se si janë rregulluar dhe lidhur qelizat e trurit. Për fat të keq, shkaku themelor i këtyre ndryshimeve sezonale është ende i paqartë. Por eksperti Gregori Buk ka disa ide.

Sipas tij një mundësi është që qarkullimi i gjakut në të gjithë trurin të pësojë luhatje sipas nivelit të presionin atmosferik, që është zakonisht më i ulët në verë dhe më i lartë në dimër.

Ndryshimet e presionit atmosferik, ndikojnë në disponueshmërinë e oksigjenit në ajër, dhe i imponojnë trupit të rregullojë rrjedhën e gjakut në tru, duke ndryshuar kësisoj edhe madhësinë e tij. Duke e mbështetur këtë ide, Bok zbuloi në studimin e tij luhatje të ngjashme të vëllimit të trurit nga ndryshimet e presionit atmosferik të lidhura me motin.

Edhe një tjetër studim, i udhëhequr nga ekologia e sjelljes Dina Dehman, mblodhi të gjitha të dhënat ekzistuese mbi këtë fenomen për të kuptuar më mirë sesi ndikojnë stinët në riorganizimin e trurit. Ajo zbuloi se truri zvogëlohet me 13 për qind gjatë stinës së dimrit, dhe rritet me 10 për qind në pranverë.

“Rajonet e trurit, sillen gati në mënyrë të pavarur nga njëri-tjetri, disa tkurren dhe më pas zgjerohen, disa të tjera vetëm zvogëlohen ose nuk ndryshojnë fare”-thotë Dehman.

Po pse ekziston kjo përshtatshmëri sezonale?

Truri është një organ i fuqishëm, që ka kërkesa të larta për energji. Dehman mendon se truri mund të zvogëlohet në vjeshtë për të kursyer energji, pra është një taktikë evolucionar mbijetese./ CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Blog

Ndryshimet klimatike: Si nisën, dhe çfarë pritet të ndodhë nëse nuk merren masa?

Publikuar

-

Nga

Nga Betsy Weatherhead “The Conversation”

Ndërsa Konferenca e Kombeve të Bashkuara për klimën në Skoci, ka rikthyer në qendër të vëmendjes politikat e ndryshimeve klimatike, dhe ndikimin e ngrohjes globale, është e dobishme të kuptojmë se çfarë thotë shkenca mbi këtë çështje, Ja cilat janë faktet kryesore që duhet të dini.

Çfarë po e nxit ndryshimin e klimës

Fokusi parësor i negociatave është tek dioksidi i karbonit (CO2), një gaz serrë që çlirohet kur digjen lëndët djegëse fosile, qymyri, nafta dhe gazi natyror, si dhe nga zjarret në pyje, nga ndryshimet e përdorimit të tokës si dhe i burimeve natyrore.

Revolucioni Industrial i fundit të viteve 1800, shënoi fillimin një rritjeje të madhe të djegies së lëndëve djegëse fosile. Ato garantuan energji për shtëpitë, industritë, dhe përshpejtuan udhëtimet ndërkombëtare. Po atë shekull, shkencëtarët identifikuan potencialin e dioksidit të karbonit për të rritur temperaturat globale, që në atë kohë konsiderohej një përfitim i mundshëm për planetin.

Matjet sistematike filluan në mesin e viteve 1900, dhe kanë treguar që atëherë një rritje të qëndrueshme të sasisë së dioksidit të karbonit, me shumicën e tij me origjinë nga djegia e lëndëve djegëse fosile. Kur përhapet në atmosferë, dioksidi i karbonit tenton të qëndrojë

atje për një kohë shumë të gjatë.

Një pjesë e dioksidit të karbonit të çliruar nga aktivitetet njerëzore merret nga bimët, dhe një pjesë absorbohet drejtpërdrejt nga oqeanet. Por afërsisht gjysma e të gjithë dioksidit të karbonit të emetuar nga aktivitetet njerëzore endet edhe sot në atmosferë. Dhe ka të ngjarë të mbetet atje për qindra vite, duke ndikuar në klimën globale.

Gjatë vitit të parë të pandemisë në vitin 2020, kur më pak njerëz po përdornin makinat e tyre, dhe disa industri e ndalën punën për pak kohë, emetimet e dioksidit të karbonit nga karburantet ranë me afro 6 për qind. Por kjo nuk e ndaloi rritjen e përqendrimit të dioksidit të karbonit, pasi sasia e lëshuar tashmë në atmosferë nga aktivitetet njerëzore, e tejkalon shumë atë mund të përthithë natyra.

Nëse qytetërimi do të ndalonte sot aktivitetet e tij të emetimit të dioksidit të karbonit, do të duheshin ende qindra vjet, që përqendrimi i dioksidit të karbonit në atmosferë të bjerë mjaftueshëm, për të risjellë ekuilibër në ciklin e karbonit.

Si e dimë që gazrat serrë mund ta ndryshojnë klimën

Shumë prova shkencore, kanë treguar rritjen e emetimeve të gazeve serrave gjatë 150 viteve të fundit, si një faktor kryesor për ndryshimet afatgjata të klimës në mbarë botën. Matjet laboratorike që nga vitet 1800, kanë verifikuar në mënyrë të përsëritur vetitë absorbuese të dioksidit të karbonit, që e lejojnë atë të kapë nxehtësinë në atmosferë.

Modele të thjeshta, të bazuara në ndikimin e ngrohjes të dioksidit të karbonit në atmosferë, përputhen me ndryshimet historike të temperaturës. Të dhënat afatgjata nga bërthamat e akullit, unazat e pemëve dhe koralet, tregojnë se kur nivelet e dioksidit të karbonit kanë qenë të larta, temperaturat kanë qenë gjithashtu të larta.



Temperaturat janë në rritje në çdo kontinent

Temperaturat në rritje, janë më se të dukshme në të dhënat nga çdo kontinent dhe mbi oqeane. Megjithatë, temperaturat nuk po rriten kudo me të njëjtin ritëm. Një sërë faktorësh ndikojnë në temperaturat lokale, duke përfshirë përdorimin e tokës që ndikon në sasinë e energjisë diellore që absorbohet apo reflektohet, burimet lokale të ngrohjes si “ishujt urbanë” të nxehtësisë dhe ndotja.

LEXO EDHE:  Patozi: PD e humbi shansin të ishte lokomotivë e ndryshimit, ne mund të ishim vagon

LEXO EDHE:  Pandemia e ka ndryshuar kuptimin e punës dhe kohës së lirë

Për shembull Arktiku, po ngrohet rreth 3 herë më shpejt se mesatarja globale, pjesërisht sepse ndërsa planeti ngrohet, bora dhe shkrirja e akullit bëjnë që sipërfaqja të ketë më shumë gjasa të thithë në vend se ta reflektojë rrezatimin e diellit. Për pasojë mbulesa e borës dhe akulli i detit po zvogëlohen akoma më shpejt.

Çfarë po i shkaktojnë planetit ndryshimet klimatike

Sistemi klimatik i Tokës është i ndërlidhur dhe shumë kompleks, ku edhe ndryshimet më të vogla të temperaturës mund të kenë ndikime të mëdha. Për shembull, në mbulimin e tokës nga bora apo tek nivelet e detit. Dhe ndryshime të tilla po ndodhin tashmë.

Studimet tregojnë se rritja e temperaturave po ndikon tashmë tek reshjet, akullnajat, modelet e motit, aktivitetin e cikloneve tropikale dhe stuhitë e forta. Jo pak studime tregojnë se rritja e frekuencës , ashpërsisë dhe kohëzgjatjes së valëve të të nxehtit, ndikon tek ekosistemet, jeta e njerëzve, tregtia dhe bujqësia.

Të dhënat historike të nivelit të ujit të oqeanit, kanë treguar rritje të vazhdueshme gjatë 150 viteve të fundit. Kjo pasi akulli i akullnajave po shkrihet dhe temperaturat në rritje po zgjerojnë vëllimin e oqeanit. Ndërsa ngjarjet ekstreme janë bërë më të shpeshta për shkak të morie komplekse shkaqesh, disa prej tyre janë shtuar nga ndryshimet klimatike. Ashtu si përmbytjet bregdetare mund të shtohen nga rritja e nivelit të oqeanit, edhe valët e të nxehtit janë më të dëmshme me temperaturat bazë më të larta.

Disa arsye për të pasur shpresë

Kërkimi shkencor po e përmirëson të kuptuarit tonë mbi klimën dhe sistemin kompleks të Tokës, duke identifikuar zonat më të cenueshme, dhe duke udhëhequr përpjekjet për të reduktuar nxitësit e ndryshimeve klimatike. Puna për energjinë e rinovueshme dhe burimet alternative të energjisë, si dhe mënyrat për të kapur karbonin nga industritë ose nga ajri, po prodhojnë më shumë opsione për një shoqëri më të përgatitur.

Njëkohësisht, njerëzit po mësojnë se si mund ta zvogëlojnë ndikimin e tyre, dhe ka një ndërgjegjësim në rritje se për të pasur një ndikim të rëndësishëm në këtë luftë, kërkohet një përpjekje e koordinuar globalisht. Automjetet elektrike, si dhe energjia diellore dhe e erës, po rriten me ritme të pamendueshme më parë.

Ndërkohë, më shumë njerëz po tregojnë gatishmëri për të miratuar strategji të reja, për ta përdorur energjinë në një mënyrë më efikase, për të konsumuar në një mënyrë më të qëndrueshme dhe për të zgjedhur energjinë e rinovueshme. Shkencëtarët e pranojnë gjithnjë e më shumë, se distancimi nga lëndët djegëse fosile ka përfitime shtesë, përfshirë përmirësimin e cilësisë së ajrit për shëndetin e njeriut dhe ekosistemet./CNA.al

https://theconversation.com/the-science-everyone-needs-to-know-about-climate-change-in-6-charts-170556

LEXO TE PLOTE

Blog

Pse disa njerëz mund t’i “dëgjojnë” zërat e të vdekurve?/ Ja çfarë thotë shkenca

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Shkencëtarët kanë identifikuar karakteristikat, të cilat mund ta bëjnë një person më të prirur se të tjerët të pretendojë se dëgjon zërat e të vdekurve. Sipas një studimi më të fundit, përvojat e pazakonta të dëgjimit të zërave gjatë fëmijërisë, dhe një ndjeshmëri e lartë ndaj halucinacioneve dëgjimore, ndodhin që të gjitha më shumë tek mediumet e vetë-përshkruara si të tillë sesa tek popullata në përgjithësi.

Studiuesit thonë se gjetje të tilla mund të na ndihmojë të kuptojmë më mirë halucinacionet shqetësuese të dëgjimit, që shoqërojnë sëmundje mendore si skizofrenia.

Përvojat spiritualiste – si ajo të parit apo dëgjuarit të diçkaje në mungesë të një stimuli të jashtëm, dhe që u atribuohet shpirtrave të të vdekurve – është me interes të madh shkencor, si për antropologët që studiojnë përvojat fetare dhe shpirtërore, ashtu edhe për shkencëtarët që studiojnë përvojat patologjike haluçinogjene.

Studiuesit do të donin të kuptonin në veçanti më mirë, arsyen pse disa njerëz me përvoja dëgjimore të tilla, raportojnë një përvojë spiritualiste, ndërsa të tjerët i konsiderojnë ato si shqetësuese, dhe nisin të kurohen për probleme të shëndetit mendor.

“Spiritualistët kanë tendencën të raportojnë përvoja të pazakonta dëgjimore që janë pozitive, të cilat fillojnë herët në jetë, dhe që shpesh janë në gjendje që t’i kontrollojnë ato”- thotë psikologu Piter Mozlej nga Universiteti i Northumbrias në Britaninë e Madhe. Sipas tij të kuptuarit se si zhvillohen këto përvoja është e rëndësishme,pasi mund të na ndihmojë që të kuptojmë më shumë rreth përvojave shqetësuese ose të pakontrollueshme të dëgjimit të zërave.

Ai dhe kolegu i tij Adam Pauell i Universitetit Durham po në Britaninë e Madhe, rekrutuan dhe anketuan 65 mediume nga Unioni Kombëtar i Spiritualistëve, dhe 143 qytetarë të rekrutuar përmes mediave sociale, për të përcaktuar se çfarë i diferenconte spiritualistët nga publiku i gjerë, i cili zakonisht nuk raporton dëgjimin e zërave të të vdekurve.

Në përgjithësi, 44.6 për qind e spiritualistëve raportuan se dëgjonin çdo ditë, dhe 79 për qind thanë se përvojat ishin pjesë e jetës së tyre të përditshme. Dhe ndërsa shumica raportuan se dëgjonin zëra brenda kokës së tyre, 31.7 për qind raportuan se zërat vinin edhe nga jashtë.

Rezultatet e sondazhit ishin mbresëlënëse. Krahasuar me popullsinë e përgjithshme, spiritualistët raportuan një besim shumë më të lartë tek dukuritë paranormale, dhe kishin gjithashtu më pak gjasa të shqetësoheshin mbi atë që mendonin për ta njerëzit e tjerë.

LEXO EDHE:  Tik Tok ndryshon në heshtje rregullat për skanimet e fytyrës dhe gjurmimin e zërit

LEXO EDHE:  Hilary Duff ndryshon look i bën flokët jeshile

Spiritualistët e kishin pasur në përgjithësi përvojën e tyre të parë dëgjimore në moshë të re, mesatarisht 21.7 vjeç, dhe raportuan një nivel të lartë të këtyre dukurive. Ky është një term që përshkruan zhytjen totale në detyrat, aktivitetet mendore apo gjendjet e ndryshuara, dhe sa efektiv është individi në rregullimin e botës përreth tij.



Përveç kësaj, ata raportuan se ishin më të prirur për përvoja të ngjashme me haluçinacionet. Studiuesit vunë në dukje se ata zakonisht nuk kishin dëgjuar për spiritualizmin përpara përvojave të tyre; përkundrazi e kishin hasur atë teksa kërkonin përgjigje për gjëra të caktuara.

Në popullatën e përgjithshme, nivelet e larta të perceptimit të dukurive paranormale, ishin gjithashtu të ndërlidhura fort me besimin tek paranormalja, por me një ndjeshmëri të vogël ose aspak ndjeshmëri ndaj halucinacioneve dëgjimore.

Dhe në të dyja grupet, nuk kishte dallime në nivelet e besimit tek paranormalja dhe ndjeshmëritë ndaj haluçinacioneve vizuale. Për studiuesit këto rezultate, sugjerojnë që përjetimi i “zërave të të vdekurve” nuk ka të ngjarë të jetë rezultat i presionit të kolegëve, një konteksti pozitiv shoqëror apo i sugjerueshmërisë për shkak të besimit tek paranormalja.

Përkundrazi, këta individë e adaptojnë spiritualizmin, pasi ai përputhet me përvojën e tyre, dhe është personalisht domethënës për ta.

“Gjetjet tona tregojnë shumë mbi “të mësuarit dhe dëshirën”. Për pjesëmarrësit në studimin tonë, parimet e Spiritualizmit duket se kanë kuptim si për përvojat e jashtëzakonshme të fëmijërisë, ashtu edhe për fenomenet e shpeshta dëgjimore që ata përjetojnë si mediume praktike”-thotë Pauell.

Por sipas tij, të gjitha këto përvoja mund të vijnë kryesisht nga të pasurit tendenca të caktuara apo aftësi të hershme,dhe jo thjeshtë nga besimi tek mundësia e kontaktit me të vdekurit,sidomos nëse dikush përpiqet mjaftueshëm.

Studiuesit thonë se hulumtimet e ardhshme, duhet të eksplorojnë një sërë kontekstesh kulturore për të kuptuar më mirë marrëdhënien midis përthithjes, besimit dhe përvojës së çuditshme shpirtërore të fantazmave që u pëshpëritin disa njerëzve në vesh.

Përkthyer dhe përsshtatur nga CNA.al

https://www.sciencealert.com/researchers-are-figuring-out-why-some-people-can-hear-the-voices-of-the-dead

LEXO TE PLOTE

Blog

Misteri i “Sindromës së Havanës”, dhe një histori me Bashkimin Sovjetik

Publikuar

-

Nga

cna lajem blog

Nga Serge Schmemann “The New York Times”

 Shumë kohë më parë, sapo mbërrita në Bashkimin Sovjetik si një reporter i ri i një televizioni amerikan, dhe kur u ndërgjegjësova se po më ndiqnin agjentët sovjetikë, sytë nisën të më dridheshin. E pata shumë vështirë të punoja, ndaj shkova në momentin më të parë në Paris për t’iu nënshtruar një kontrolli shëndetësor.

Në momentin që zbrita nga avioni, dridhjet e syve ishin ndalur, dhe mjeku që më vizitoi nuk zbuloi asgjë problematike. Kur u riktheva në Moskë, ia tregova atë incident gjatë një takimi të rastësishëm mjekut të ambasadës amerikane. ”Asgjë e çuditshme. Të gjithë preken nga sindromi i“Syri ttë Moskës” sapo mbërrijnë këtu, por pastaj kjo simptomë largohet shpejt”-më tha ai.

E kuptova kur më tha më tej se dridhja e syve, nuk ishte gjë tjetër veçse një reagim nervoz ndaj stresit të gjendjes në një shtet armik, ku mbikëqyresh dhe përgjohesh fshehurazi. Pra ishte më shumë një loje nervash. Të gjithë kishin një histori mbikëqyrje nga KGB-ja, si për shembull me pajisje e përgjimit që shkëputeshin nga llambadarët, apo pajisje të zbuluara pas një dere të mbyllur.

Një kolegu im u zemërua nga dritat e dyshimta që binin gjatë natës mbi dritaren e zyrës së tij, derisa kuptoi se ato vinin nga trolejbusët e vjetër të Moskës, të cilët merrnin energji nga që ndodheshin mbi të. Motoja ishte:“Vetëm sepse je paranojak, kjo nuk do të thotë se e ke gabim”.

Këto kujtime më kanë ardhur ndërmend këto kohë, teksa e kam ndjekur sagën e “Sindromës së Havanës”, simptomat neurologjike që diplomatët dhe agjentët amerikanë, por edhe disa kanadezë, filluan të raportojnë në Kubë në vitin 2016, dhe që janë raportuar që nga ajo kohë edhe në disa vende të tjera, më së fundmi në Kolumbi.

Simptomat janë të padiskutueshme dhe serioze. Ndër to përfshihen dhimbjet e kokës, të vjellat, humbja e ekuilibrit dhe e dëgjimit. Ato janë po aq reale sa syri im që dridhej dhe sipas raporteve dukshëm më dobësuese në aspektin fizik.

Atëherë, a është kjo një pasojë tjetër e stresit nervor, për shkak të syve dhe veshëve e padukshëm të një aparati të fshehtë mbikëqyrjeje? Apo është shkaktuar nga ndonjë armë e re që zotërohet nga armikja e Amerikës, Rusia, për të përgjuar apo ngacmuar spiunët dhe diplomatët?

Me gjithë përpjekjet e shumta për të shpjeguar “incidentet anormale shëndetësore, burokratët e caktuar nga qeveria, shkencëtarët dhe gazetarët investigativë që janë marrë me këtë rast, nuk kanë dalë dot deri më tani me asgjë variant përfundimtar.

Janë propozuar një sërë teorish, që sillen përgjithësisht rreth armëve-lazer apo ato zanore duke përdorur mikrovalë ose ultratinguj, vetëm për t’u hedhur poshtë ose për t’u konsideruar si jo-përfundimtare. Ndër gjetjet më të rëndësishme të hetimit, ishte fakti që regjistrimet e zhurmave të raportuara në disa nga incidentet e Havanës, ishin në fakt zhurmat e çiftëzimit të një bulkthi veçanërisht të zhurmshëm, Anurogryllus celerinictus.

Një tjetër hipotezë, është një shpërthim i asaj që dikur quhej histeri masive, por që tani përdoret me emra më pak fyes si sëmundja psikogjenike masive, çrregullime të konvertimit, dhe çrregullime neurologjike funksionale. Ideja bazë është se një reagim ndaj një forme stresi ose traume, mund të shkaktojë një sërë simptomash, të cilat nuk mund të shpjegohen me ndonjë sëmundje apo ndonjë gjendje tjetër.

Kur ato shfaqen tek një person, mund të përhapen tek një grup njerëzish që jetojnë në të njëjtat kushte, për shembull midis zyrtarëve që punojnë në një mjedis armiqësor. Reagimet psikosomatike mund të jenë shumë reale dhe po aq dobësuese, sa edhe një sëmundje që ka një shpjegim tradicional mjekësor.

Dhe kjo nuk ka asgjë të turpshme. Ndonëse syri më pushoi së dridhuri pas atij episodi fillestar, unë nuk u mësova asnjëherë gjatë vitet e mia në Bashkimin Sovjetik me përgjimet e autoriteteve vendase. Unë do ta dija se kur ishte koha për të bërë pushim, dhe kur të filloja të bëja gjëra të pakujdesshme, si për shembull të përpiqesha të shmangia Zhigulin (sedanin e vjetër sovjetik) me numrin e pllakës MË3692 përmes manovrave të rrezikshme.

LEXO EDHE:  Tik Tok ndryshon në heshtje rregullat për skanimet e fytyrës dhe gjurmimin e zërit

LEXO EDHE:  Hilary Duff ndryshon look i bën flokët jeshile



Dhe më kujtohet ngritja e tensionit, kur avioni u nis nga aeroporti Sheremetyevo. Rreth 200 zyrtarë amerikanë që kanë raportuar simptoma neurologjike, meritojnë çdo përpjekje nga qeveria për të zbardhur misterin rreth problemit të tyre.

Por problemi është se “Sindroma e Havanës” është e përfshirë aq thellë në politikën e diskutueshme të kohës sonë, saqë mund të jetë e pamundur konsensusi mbi një shkak objektiv. Pavarësisht mungesës së ndonjë prove përfundimtare për atë që e shkakton atë, apo ndonjë arsye që do të shfaqej në vende të ndryshme si India, Kolumbia, Vietnami, Austria, Kina, Serbia dhe Rusia, apo edhe një numër konkret zyrtarësh të prekur, lobe të fuqishme kanë arritur në përfundimin se simptomat janë vepër e një fuqie armiqësore, dhe se të gjitha shenjat të çojnë tek Rusia.

Vetë Rusia dhe Kuba i mohojnë akuzat. Një zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit, i rikthyer në punë nga pensioni për të koordinuar një përgjigje ndaj kësaj sëmundje, u lirua nga detyra pas vetëm 6 muajsh, me sa duket pjesërisht pasi nuk donte të përjashtonte mundësinë e një sëmundje masive psikogjenike.

Shefi i stacionit të CIA-s në Vjenë të Austrisë, një fushëbetejë e njohur e spiunazhit botëror, u shkarkua nga detyra në shtator, pasi nuk i mori mjaft seriozisht incidentet. Mark Polimeropulos, një ish-agjent i CIA-s, që pretendon se u prek nga Sindroma e Havanës në Moskë në vitin 2017, shkroi në Twitter se dështimi për të përjashtuar “histerinë masive” si një shkak, ishte “fyes për viktimat, dhe një skualifikim automatik” për ata që drejtonin hetimin.

Në shtator, Kongresi Amerikan miratoi njëzëri Aktin për Ndihmën e Viktimave Amerikane të prekura nga Sulmet Neurologjike (HAVANA), që do të sigurojë mbështetje financiare për ata që vuajnë nga simptomat neurologjike.

Senatori Marko Rubio, një republikan nga Florida, që është djali i dy emigrantëve kubanë dhe një nga autorët e projektligjit, hodhi poshtë pretendimet e atyre që ishin skeptikë ndaj teorisë, se simptomat ishin shkaktuar nga sulmet e drejtuara nga energjia si “agjentë ndikimi” që paguheshin apo që ishin inkurajuar nga “qeveria e huaj ose çfarëdo agjencie tjetër, që nuk duan që kjo të diskutohet atje, dhe që duan të hedhin dyshime për të”.

Megjithatë, skeptikët përfshijnë shumë shkencëtarë seriozë, si Sheril Rofer, një ish-kimiste në Laboratorin Kombëtar të Los Alamos, e cila shkroi së fundmi në “Foreign Policy” se asnjë ithtar i teorisë së energjisë së drejtuar, nuk ka përshkruar se si do të funksiononte një armë e tillë, dhe as nëse ndonjë vend ka arritur ta zhvillojë një armë të tillë.

“Pretendimet e jashtëzakonshme, kërkojnë prova të jashtëzakonshme, dhe deri më sot nuk është ofruar asnjë provë për të mbështetur ekzistencën e kësaj arme misterioze”- shkroi ajo.

Kjo nuk do të thotë se nuk ka një armë misterioze. Në fakt, duke menduar sërish për “Syrin e Moskës”, unë kuptoj se nuk e kam pyetur kurrë veten, nëse ajo sindromë mund të ishte shkaktuar nga ndonjë armë me rreze e KGB-së që ishte drejtuar mbi zyrën sime.

Por pasojat e mundshme të një përfundimi të tillë mbi “Sindromën e Havanë”, dhe simptomat e padiskutueshme neurologjike të amerikanëve që vuajnë prej saj prej disa vitesh, kërkojnë një hetim të paanshëm dhe objektiv, dhe jo teza spekulative.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE