Connect with Us

Cila është e ardhmja e terrorizmit global?

Blog

Cila është e ardhmja e terrorizmit global?

Publikuar

-

cna lajme blog

Nga Julio Rivera “News Max”

Presidenti Xho Bajden duket se po përjeton nga një krizë të madhe të përmuajshme, ndërkohë që ende nuk kanë kaluar as 8 muaj që nga marrja e detyrës. Shumë nga këto vështirësi janë shkaktuar nga veprimet e vetë shefit të Shtëpisë së Bardhë.

Të gjithë mund ta mbani mend se si që në ditën e tij të parë në detyrë, ai firmosi një mori urdhrash ekzekutivë, të cilat e goditën pavarësisë energjitike të vendit, integritetin e kufirit tonë jugor me Meksikën,dhe rindërtuan pa arsye marrëdhëniet e prishura midis Shteteve të Bashkuara dhe Organizatës Botërore të Shëndetit (OBSH).

Këtu mund të përmendim edhe dështimet në ekonomi, që lidhen me të ashtuquajturin planin “Back Better” të administratës Bajden,apo sulmet e shumta kibernetike të kryera kundër kompanive të mëdha dhe që kanë një rëndësi strategjike, përfshirë atë mbi “Colonial Pipeline”, dhe një nga furnitorët kryesore të ushqim në SHBA, JBS.

Por, të gjitha këto dyshime të turpshme, të cilat normalisht do të mjaftonin për të fundosur çdo administratë, janë vërtet asgjë në krahasim me krizën humanitare të paparë që po ndodh në Afganistan, pasojë e qasjes miop edhe dëshpëruese të presidentit aktual, për të kërkuar atë që ai e konsideroi paraprakisht një fitore në prag të 20 vjetorit të sulmeve të 11 Shtatorit, të cilat ndryshuan përgjithmonë SHBA-në dhe botën.

Ndonëse shumë nga analistët liberalë të establishmentit janë përpjekur ta shtrembërojnë realitetin, siç ndodhi për shembull me Daniel Smith, që tentoi ta kthejë këtë katastrofë të pafajshme në një skandal të Trump, shumica e amerikanëve nuk mashtrohen dhe e pranojnë se ky është një dështim i madh,dhe ku përgjegjësi ekskluzive ka administrata Bajden.

Kulmi i skandalit ditët e fundit ishte mesazhi kontradiktor në lidhje me statusin e amerikanëve dhe bashkëpunëtorëve të tyre afganë.

Sidomos paaftësia e zëdhënësit të Departamentit të Mbrojtjes Xhon Kirbi për t’iu përgjigjur një pyetjeje të thjeshtë që iu bë disa javë më parë, që lidhet me numrin e amerikanëve ende të bllokuar pas linjave të armikut, krijoi një situatë që e portretizonte Amerikën si jo të gatshme për të qëndruar në krah të aleatëve të saj, apo edhe të siguronte transferimin e sigurt të qytetarëve të saj.

Këto zhvillime u kanë dhënë një mundësi armiqve të Amerikës, që të promovojnë idenë e rënies sonë si superfuqia më e madhe në botë. Për shembull, Kina, që është padyshim rivalja kryesore e Amerikës, shfrytëzoi menjëherë mundësinë që i dha ky moment i jashtëzakonshëm dobësie, për të përdorur median e saj të kontrolluar nga shteti dhe ndërmarrë një sulm të koordinuar kundër Shteteve të Bashkuara, teksa njëkohësisht po përpiqej që të frikësonte Tajvanin.

Ndërsa po bëhej më e qartë fotografia e vërtetë e asaj që po ndodhte në Afganistan, gazeta “Global Times” e kontrolluar nga Partia Komuniste Kineze, e quajti tërheqjen nga Afganistani “një goditje të rëndë për besueshmërinë e SHBA-së në botë”.

Për më tepër, javën e kaluar, Tajvani raportoi mbi një incident ku 19 avionë ushtarakë kinezë, midis tyre avionë të pajisur me bomba bërthamore, fluturuan në hapësirën e tij ajrore. Ndërsa Amerika duket më shumë e dobët në skenën botërore, sesa ka qenë në çdo moment tjetër që prej janarit të vitit 2017, këto ngjarje të fundit kanë sjellë forcimin e forcave shumë dashakeqe, për të cilat ne hymë 20 vjet më parë në luftë në përpjekje për t’i shkatërruar ato.

LEXO EDHE:  Mosmarrëveshje miqësore/ Biden, Merkel diskutojnë rreth gazjellësit rus

Pavarësisht nëse na intereson ta pranojmë apo jo, administrata Bajden është përgjegjëse për dorëzimin tek talebanët të një sasie të madhe armësh me vlerë mbi 90 miliardë dollarë. Kjo gjë ka ndodhur kur SHBA e dinte se në Afganistan kishte një prani në rritje të Al-Kaidës.

Një raporti të de-klasifikuar të Kombeve të Bashkuara, i bërë publik vetëm disa javë përpara tërheqjes kaotike të SHBA-së nga Afganistani, pretendon se atje ekzistojnë celula terroriste të Al-Kaidës, të cilat veprojnë në të paktën 15 provinca.

Bashkëpunëtorët dhe financuesit e sulmeve të11 Shtatorit, zotërojnë tani armë shumë moderne,të cilat mund t’i përdorin për të forcuar dhe mbrojtur zinxhirët e furnizimit me opioide dhe metamfetaminë, që ishin burimi i tyre kryesor i të ardhurave para rivënies nën kontroll të Afganistanit.

Kjo do të shkaktojë humbje të tjera të jetëve njerëzore në të gjithë botën .Por aspekti ndoshta më pak i përfolur i kësaj situate, është fakti se fuqia globale e terrorizmit, Irani,ka tani një aleat të fuqishëm me një ushtri të pajisur mirë me armë, falë tërheqjes kaotike të Amerikës.

Që kur Xho Bajden ka marrë detyrën e presidenti, Irani është duke shkelur kufijtë e pasurimit të uraniumit, të vendosura në vitin 2015 nga bashkësia ndërkombëtare. Një raport i pranverës së këtij viti, tregonte se centrifugat në stacionin bërthamor të Iranit në Natanz po pasuronin uranium në masën 63 për qind, që është më shumë se sa 60 për qindëshi që dihej deri në momentin kur bisedimet për të ringjallur marrëveshjen e saj bërthamore me fuqitë botërore, kishin ngecur në fillim të këtij viti.

Për më tepër, një Iran sfidues pretendoi në korrik se ka mundësi që ta pasuronte uraniumin në shkallën e ndërtimit të një arme bërthamore, ose në një nivel pastërtie prej 90 për qind.

Ky paralajmërim paraqet rrezik të menjëhershëm jo vetëm për Shtetet e Bashkuara, por edhe për Izraelin dhe Evropën.

Pasi mundësia e bashkëpunimit të vazhdueshëm midis dy vendeve diktatoriale, mund të sjellë në fund një ringjallje tjetër të madhe të sulmeve terroriste në nivel global, ndoshta edhe duke përfshirë përdorimin e një arme bërthamore gjatë viteve të ardhshme.

Dhe kjo është shumë larg nga pozicioni ku ndodhej Irani pak më shumë se një dekadë më parë, Stuxnet i vitit 2010,kur një sulm kibernetik që u konsiderua si goditja e parë në luftën e vazhdueshme globale kibernetike, arriti të sabotojë programin bërthamor iranian.

Kjo situatë e vendos SHBA-në në qendër të vëmendjes të një sulmi tjetër shkatërrues, si ai apo ndoshta më të keq se sa sulmet e 11 Shtatorit 2001. Në kushtet kur kanë mbetur më shumë se 3 vite të presidencës Bajden, ne mund të supozojmë se ndoshta më e keqja duhet ende të vijë. Bazuar në krizat tashmë periodike, në të ardhmen Amerikën mund ta presë një periudhë vështirësish të jashtëzakonshme./CNA.al

Për të rejat më të fundit behuni pjesë e grupit tonë në facebook : City News Albania

Komentoni

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Blog

Ja pse prapa krizës energjitike në Evropë qëndron Rusia e Vladimir Putin

Publikuar

-

Nga

cna lajem blog

Nga Daniel Boffey & Pjotr ​​Sauer “The Guardian”

Tregu i gazit natyror ka hyrë aktualisht në një territor të panjohur. Luhatjet e çmimit të këtij karburanti më 6 tetor ishin sipas fjalëve të një analisti “të pashembullta që nga viti kur u liberalizua çmimi i gazit në Evropë”. Me një ndryshim rekord, çmimi i gazit me shumicë në Holandë – një pikë referimi për tregun evropian – u rrit me 30 për qind brenda 3-4 orëve, duke arritur një nivel shumë të lartë.

Këto janë shifra që i tmerrojnë të gjitha qeveritë evropiane sidomos tani që dimri është në prag. Dhe kur“teshtin” Bashkimi Evropian, edhe Britania e Madhe, që është shumë e varur nga importet nga ana tjetër e Kanalit, përjeton gjithashtu një“situatë gripale”.

Kjo mungesë gazi është shkaktuar nga konvergjenca e fakteve të ndryshme në të gjithë botën, ku ekonomi të ndryshme janë të etura për energji, pas ngadalësimit të shkaktuar vitin e kaluar nga pandemia e Covid-19. Prapa kësaj krize qëndron Rusia. Edhe pse furnizon vetëm 1 për qind të gazit që përdor aktualisht Britania, Rusia është furnizuesja më e madhe e Evropës, me rreth 40 për qind të të gjithë gazit që konsumohet në BE. Dhe një rënie e vëllimeve të gazit evropian, shkakton rritjen e çmimeve në Mbretërinë e Bashkuar dhe gjetkë.

Nuk ka asnjë dyshim se Rusia e furnizoi Evropën Veriperëndimore me vëllime më të ulëta të gazit këtë verë sesa në vitet para pandemisë. Midis shtatorit dhe tetorit të këtij viti, eksportet ruse të gazit ranë me rreth 17 për qind, sipas Tom Marzek-Manser, i kompanisë së analizës së tregut të energjisë “Icis Lng”.

Fakti që kompania ruse “Gazprom” nuk ka rezervuar kapacitete shtesë për gazin që eksporton përmes Ukrainës drejt vendeve evropiane këtë muaj, ka bërë që disa ta akuzojnë Kremlinin se po e nxit vullnetarisht krizën energjitike.

“Ndërsa ka përmbushur teknikisht detyrimet e saj kontraktuale me Perëndimin, Rusia nuk kishte interes që të përfitonte nga kërkesa e lartë për gaz shtesë nga klientët e saj evropianë. Rusia është i vetmi vend që mund të lehtësojë presionin e çmimeve, por ka vendosur të mos e bëjë këtë gjë”-thotë Maria Shagina, studiuese e politikave energjitike në Universitetin e Zyrihut në Zvicër.

Kremlini ka dashur gjithmonë të jetë për Perëndimin një furnizues i besueshëm i gazit natyror. Por zhvillimet e fundit mund të shënojnë një fazë të re në politikën e tij të jashtme. Në fakt, disa analistë besojnë se Kremlini i sheh çmimet rekord të gazit, si një mundësi për ta ndihmuar “Gazprom” të ushtrojë presion mbi partnerët e saj perëndimorë që të përshpejtojnë miratimin e gazsjellësit të shumë-diskutuar “Nord stream 2”. Ky i fundit, i cilësuar si një projekt me rëndësi jetike nga Kremlini, pritet që të dyfishojë furnizimet me gaz natyror nga Rusia në Gjermani. Megjithatë ai ka shkaktuar përçarje midis vendeve evropiane, por edhe midis Bashkimit Evropian dhe Shtetet e Bashkuara.

Gazsjellësi nuk do të kalojë përmes Ukrainës, duke e privuar atë nga rreth 1 miliardë euro që fitonte nga e drejta e tranzitit.

“Rusia synon që të ndihet në një pozitë fuqie, dhe do të tentojë që t’i përdorë furnizimet e saj si një levë për të përshpejtuar miratimin përfundimtar të “Nord Stream 2. Moska nuk e kishte përdorur kurrë më parë gazin e saj si një mjet presioni ndaj Evropës Perëndimore”- thekson Shagina.

LEXO EDHE:  Ekzekutohet një udhëheqës i al-Kaedës në Afganistan

LEXO EDHE:  Perëndimi po e injoron, por ISIS-i mund të ringrihet shumë shpejt

Fatih Birol, drejtor ekzekutiv i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), deklaroi më 6 tetor se “nëse do të donte”Rusia e ka aftësinë për të lehtësuar krizën e energjisë.



Një analizë e fundit e IEA, pretendon se Moska mund të ketë kapacitet për të rritur me deri në 15 për qind furnizimin me gaz të Evropës.

Presidenti serb Aleksandër Vuçiç e cilësoi Vladimir Putinin si “personin më me ndikim” në tregun energjitik global. Por zëdhënësi i Kremlinit, Dimitri Peshkov, e mohoi ekzistencën e ndonjë komploti. Ai tha se vetë Rusia ka nevojë të garantojë nevojat e brendshme të saj pas të ftohtit ekstrem gjatë 3-mujorit të parë të këtij viti.

Ishte kancelarja gjermane, Angela Merkel, ajo që i bëri jehonë këtij përgënjeshtrimi. Pavarësisht rritjeve të pashembullt të çmimeve më 6 tetor, ajo që ndodhi më vonë gjatë ditës sugjeron sipas disa analistëve, se perceptimi i plotfuqisë së Vladimir Putinit është i ekzagjeruar.

“Ne po shqyrtojmë një rritje të mundshme të ofertës në treg. Por duhet të veprojmë me kujdes. Duhet të bisedojmë dhe të biem dakord me “Gazprom”- deklaroi Putin, në një koment që shkaktoi menjëherë një rënie të çmimit në krahasim me fillimin e asaj dite.

Pasditen e 6 tetorit pati një rritje të konsiderueshme të furnizimit me gaz nga Rusia përmes Polonisë dhe Ukrainës. “Flukset e furnizimit ishin më të larta se një ditë më parë. Pati një ndryshim të menjëhershëm të ritmit”- thotë Marzek-Manser, duke shtuar se sipas disa ekspertëve“kjo tendencë mund të konfirmohet në ditët dhe javët në vazhdim”.

“Gazprom” synon që të arrijë magazinimin e 72.6 miliardë metrave kub gaz deri në fillim të nëntorit për nevojat e brendshme. Pas asaj date, Rusia duhet të ketë më shumë gaz në dispozicion për eksport. Shumica e analistëve nuk shohin ndonjë fitim të rëndësishëm nga “Nord Stream 2” këtë vit, edhe nëse sigurohet miratimi i tij, pasi infrastruktura ka të ngjarë të funksionojë me vetëm 10 për qind të kapacitetit të saj.

Nëse do të ketë një rrugëdalje apo jo nga kjo krizë, kjo do të bëhet më e qartë më 18 tetor, data në të cilën do të rezervohet kapaciteti i transportit përmes Ukrainës dhe Polonisë. Sipas Jakob Kirkegard, bashkëpunëtor në qendrën studimore të Fondit Marshall Gjerman, këto zhvillime tregojnë se Putini nuk po vepron nga pozitat e forcës, por të dobësisë.

“Ai ka nevojë të shesë gaz. Ai ndoshta po luan disi me tregjet evropiane të gazit, por po reagon ndërkohë edhe ndaj dobësisë së vet… Ai nuk ka asnjë interes të imponojë de-karbonizimin e përshpejtuar të ekonomive evropiane”- thekson ai.

https://www.internazionale.it/notizie/daniel-boffey/2021/10/11/russia-gas

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Tirania e turmave gjatë shekullit XXI

Publikuar

-

Nga

cna lajme blog

Nga Robert D.Kaplan “The Wall Street Journal”

Ideologjitë e mëdha të shekullit XX-të, nazizmi dhe komunizmi, përfaqësonin një poshtërim të thellë të arsyes. E megjithatë, ato ideologji zbulojnë më shumë sesa do të donim ta pranonim mbi ekstremet tona politike. Nazizmi dhe komunizmi kishin origjinë të shumëfishtë.

Diplomati amerikan Robert Shtraus-Hupe (1903-2002), një realist i politikës së jashtme, besonte se nuk ishte rastësi që Karl Marksi dhe Frederik Engels publikuan “Manifestin e tyre komunist”pikërisht në vitin 1848, vitin e revolucioneve demokratike të dështuara të Evropës.

Pra në kohën kur liberalizmi dhe nacionalizmi “luftuan në të njëjtën anë të barrikadës”.

Nëse kryengritjet e vitit 1848 do të kishin pasur sukses në të gjithë kontinentin, mund të mos kishte ndodhur Lufta e Parë Botërore dhe rrjedhimisht mund të mos kishim asnjë Vladimir Lenin dhe Adolf Hitler.

Por kishte diçka edhe më themelore sesa dështimi i vitit 1848, që shkaktoi tmerret ideologjike të shekullit XX-të:teknologjia. Dhjetëra miliona “të shpronësuar të Revolucionit Industrial”, sipas fjalëve të Shtraus-Hupe, ranë pre e luftës klasore dhe racore, të mbështetur nga forca e re e mediave masive.

Është e pamundur të imagjinohet ndryshe Hitleri dhe Stalini, përveçse në sfondin e industrializimit që bëri gjithçka, nga tanket dhe hekurudhat, deri tek radio dhe lajmet.

Në fund të fundit, propaganda ka një rezonancë të veçantë në shekullin XX-të, si një pjesë integrale e teknologjisë së komunikimit.

Teknologjia ka evoluar, ndaj edhe rrënjët e krizës sonë të tanishme qëndrojnë në atë çka shkoi keq në shekullin XX-të. Nazizmi dhe komunizmi ndanë dy elementë vendimtarë: sigurinë e turmës dhe dëshirën për pastërti.

Në librin e tij “Turmat dhe fuqia”, botuar për herë të parë në gjermanisht në vitin 1960, Elias Kaneti mund të ketë shkruar librin më intuitiv mbi krizën e Perëndimit gjatë 100 viteve të fundit. “Rënia e Perëndimit” e Osvald Shpenglerit argumenton se qytetërimi perëndimor, si të gjitha qytetërimet e tjera, është përfundimisht i përkohshëm.

Por libri i Kanetit shpjegon edhe atë që po ndodh. Turma, thotë Kaneti, lind nga nevoja e individit të vetmuar për t’u përshtatur me të tjerët. Për shkak se ai nuk mund ta ushtrojë dominim i vetëm, ai e ushtron atë përmes një turme që flet me një zë.

Kërkesa e turmës është gjithmonë që të rritet, duke konsumuar të gjitha hierarkitë, edhe pse ndihet e persekutuar dhe kërkon ndëshkim. Turma e sheh veten si krejtësisht të pastër, pasi ka arritur virtytin më të lartë. Kështu, një nga qëllimet e turmës është të godasë ata që nuk janë mjaftueshëm të virtytshëm.

Tirania e turmës ka shumë aspekte, por Kaneti thotë se forma e saj më e hapur është ajo e “pyetësit” dhe akuzuesit. “Kur përdoret si ndërhyrje në pushtet”, turma akuzuese “është si një thikë që pret mishin e viktimës. Pyetësi e di se çfarë ka për të zbuluar, por ai dëshiron që ta prekë dhe ta nxjerrë në dritë”.

LEXO EDHE:  Si funksionon valixhja bërthamore e Presidentit Amerikan?

LEXO EDHE:  Perëndimi po e injoron, por ISIS-i mund të ringrihet shumë shpejt



Një jehonë e fortë e kësaj vërehet tek librat “Bota e re e guximshme” e Aldous Hakslit dhe “1984” i Xhorxh Oruell, dhe veçanërisht në librin “Origjinat e totalitarizmit”të Hana Arend.

Por Kaneti e izolon psikologjinë e turmës si një subjekt intelektual në vete. Turmat kanë ekzistuar që nga fillimi i njerëzimit.

Por teknologjia moderne -në fillim radio dhe gazeta, dhe tani Twitter dhe Facebook – ka krijuar peizazhe të panjohura mbi tiraninë e turmës. Ajo tirani, e lindur nga një grumbull njerëzish të vetmuar, ka si synim shkatërrimin e individit, ekzistenca e të cilit dëshmon mungesën e virtytit të tij në sytë e turmës.

Gjithsesi, ekziston një dallim midis shekujve XX dhe XXI. Shekulli XX-të ishte një epokë e komunikimeve masive të kontrolluara shpesh nga qeveritë e mëdha.

Prandaj ideologjia dhe frikësimi i saj ndodhte nga lart-poshtë. Shekulli XXI ka prodhuar një përmbysje, ku individët punojnë përmes rrjeteve dixhitale për t’u tubuar nga poshtë lart.

Por ndërsa tirania e prodhuar ka një stil tjetër, rezultati i saj është i ngjashëm:dekurajimi i kundërshtimit përmes një monopoli të shpallur mbi virtytin. Nëse nuk pajtoheni me ne, nuk jeni gabim vetëm politikisht, por edhe moralisht, dhe si të tillë duheni jo vetëm denoncuar, por edhe shkatërruar.

Mos harroni, si nazizmi ashtu edhe komunizmi ishin ideologji utopike. Në mendjet e besimtarëve të tyre ato ishin sisteme të virtytit, dhe pikërisht për shkak të kësaj arsyeje krijuan një imazh të ri të tiranisë. Gjermania naziste dhe Bashkimi Sovjetik u mundën nga fuqia ushtarake dhe industriale amerikane.

Qytetërimet mbështeten jo vetëm tek themelet intelektuale dhe kulturore, por edhe në aspekte më të ashpra të fuqisë dhe pushtetit. Perëndimi historik, që tek e fundit ka të bëjë me lirinë e individit për t’u ngritur mbi turmën, mbijetoi në shekullin XX-të falë fuqisë së madhe amerikane, dhe u mbajt deri diku vetë edhe nga një sistem i përsosmërisë individuale në artet dhe shkencat, dhe u ushqye nga media pavarur.

Por tani ajo media po zhytet në turmë, e cila i kërkon virtytet në formën e saj ideologjike më të pastër, ndaj shumica e mediave luajnë shpesh rolin e akuzuesit që përmend Kaneti.

Dëshira për pastërti morale, e kombinuar me tiraninë e teknologjisë së mediave sociale në duart e të rinjve, të cilët kanë pak informacioni për të kaluarën dhe traditën-kërcënon të krijojë epokën më të frikshme të turmave në histori.

Rezultati i një imponimi të tillë nga turma është autocensura e shumë-përhapur:guri themeltar i të gjitha formave të totalitarizmit. Kjo çon përfundimisht drejt një shoqërie të kontrolluar

të drejtuar nga e parëndësishmja dhe e rëndomta. Me siguri që e keqja e drejtpërdrejtë mund të trajtohet, por është më e vështirë t’i rezistosh konformizmit të vetë-sigurisë. Nëse kjo lihet pa pakontrolluar, atëherë kjo do të jetë mënyra sesi Perëndimi do të vdesë dalëngadalë.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE

Blog

Pandemia e Covid-19, mund t’i shtyjë shoqëritë drejt autoritarizmit

Publikuar

-

Nga

cna lajme bote

Nga Leor Zmigrod “The Conversation”

Është një fakt pak i njohur se njerëzit kanë në të vërtetë jo një, por dy sisteme imunitare. I pari, sistemi imunitar biofizik – për të cilin të gjithë kemi dëgjuar shumë -reagon ndaj infeksioneve kur ato hyjnë në trupin e njeriut, duke zbuluar dhe eliminuar ndërhyrës si koronavirusi që shkakton Covid-19.

I dyti është sistemi imunitar i sjelljes, që e përshtat sjelljen tonë për të shmangur në mënyrë parandaluese njerëzit, vendet dhe gjërat potencialisht infektive. Sistemi imunitar i sjelljes është vija e parë e mbrojtjes kundër sëmundjeve infektive. Ai i nxit njerëzit të përshtaten në aspektin social me traditat e njohura dhe të shmangin grupet e huaja, të pangjashme dhe potencialisht infektive.

Në një studim të botuar së fundmi nga Universiteti i Kembrixhit,kolegët e mi dhe unë shqyrtuam ndikimin e sistemit imunitar të sjelljes tek qëndrimet tona ndaj bindjes dhe autoritetit.

Ne zbuluam se përqindjet e larta të sëmundjeve infektive-dhe shmangia e sëmundjeve që promovojnë ato-mund të formojnë në thelb opinionet politike dhe institucionet sociale.

Ne mblodhëm të dhëna nga mbi 250.000 njerëz në 47 vende, dhe analizuam marrëdhënien midis rrezikut të infeksionit (para-Covid) ku ata jetonin dhe qëndrimeve të tyre autoritare, pra shkallën në të cilën ata miratuan konformitetin dhe bindjen ndaj autoritetit.

Ne ishim kuriozë të mësonim nëse rreziku i lartë i infektimit do të aktivizonte sistemin imunitar të sjelljes në mënyra që promovonin besimin e verbër ndaj autoriteteve. Ne u siguruam që ta masim autoritarizmin në një mënyrë politikisht neutrale, për të shmangur rrezikun që rezultatet tona që pasqyronin bindjet apo angazhimet fetare të njerëzve ndaj partive të caktuara politike.

Në fund ne zbuluam një marrëdhënie të qartë midis qëndrimeve autoritare të njerëzve dhe niveleve të sëmundjeve infektive në rajonin e tyre:zonat me një përhapje më të lartë të sëmundjeve infektive, kishin më shumë qytetarë me mendësi autoritariste.

Për më tepër, zonat me përqindje të larta të infeksionit priren të votojnë në mënyrë konservative dhe qeverisen nga ligje më autoritare, pra nga ligje që u imponohen disa anëtarëve të shoqërisë, por jo të gjithëve. Shkalla e infektimeve lidhej veçanërisht me këto ligje hierarkike “vertikale”, dhe jo me ligje “horizontale” që prekin të gjithë qytetarët në mënyrë të barabartë, dhe kjo sugjeron se normat e sëmundjeve infektive ndikojnë në mënyrë unike mbi preferencat e njerëzve ndaj strukturave hierarkike të pushtetit.

Modeli i këtyre rezultateve ishte çuditërisht i qëndrueshëm kur krahasoheshin 47 vendet përfshirë këtu dhe shtetet amerikane,si dhe rajonet dhe qytetet metropolitane amerikane. Këto efekte vazhduan edhe pas llogaritjes së variablave demografikë rajonalë si arsimimi, pasuria dhe pabarazitë, gjë që sugjeron ekzistencën e marrëdhënieve të drejtpërdrejta dhe domethënëse midis sëmundjeve infektive dhe besimeve, si dhe sjelljeve autoritare.

Po ashtu, ne zbuluam më tej se marrëdhënia midis niveleve të infeksionit dhe autoritarizmit, ishte specifike për infeksionet që mund të merren edhe nga të tjerët, si fruthi apo kolera.

Efekti mungonte për sëmundjet infektive që mund të merren vetëm nga speciet jonjerëzore, si tërbimi apo sëmundja Lyme.

Këto rezultate mbështesin idenë se ekziston një mekanizëm social dhe i sjelljes, që lidh rrezikun e infeksionit dhe autoritarizmin. Një përhapje e lartë e infeksioneve nga njeriu te njeriu duket se çon në sjellje shoqërore konformiste dhe që potencialisht e zvogëlojnë rrezikun e infektimit të njerëzve nga ata që nuk përputhen apo që nuk i ngjajnë shumicës. Prandaj, sëmundjet infektive si Covid-19 mund të ndikojnë shumë tek ideologjitë dhe institucionet shoqërore.

LEXO EDHE:  Xho Bajden po e shpërbën NATO-n

LEXO EDHE:  Jemeb/ Vritet një zyrtar i lartë i Al-Kaedës



Në epokën e Covid-19, ne të gjithë jemi duke jetuar me sisteme imunitare të mbivlerësuara të sjelljes. Ne e kemi ndryshuar mënyrën se si shoqërohemi dhe lidhemi me njerëzit e tjerë; kujt i lejojmë të hyjë në hapësirat tona; dhe si e llogarisim ekuilibrin midis lirisë personale dhe sigurisë kolektive.

Po çfarë do të thotë kjo për të ardhmen tonë politike? A do të na shtyjë frika nga Covid-19 drejt jetesës në shoqëri më autoritare? Si mund të rivendosim një ekuilibër psikologjik-dhe një preferencë ndaj anti-autoritarizmit politik-pa rrezikuar veten dhe të tjerët?

Hapi i parë i pashmangshëm është zvogëlimi i rreziqeve reale të infeksionit. Pa një zvogëlim të rreziqeve të vërteta shëndetësore përmes programeve efektive të vaksinimit dhe politikave shëndetësore, trupat tanë shumë njerëzorë do të priren natyrshëm drejt mbrojtjes, konformitetit dhe frikës ndaj rrezikimit të shëndetit.

Në fakt, Covid-19 ka sjellë me vete një valë globale politikash autoritariste që e kanë justifikuar forcimin e kufijve kombëtarë dhe kufizimin e të drejtave të përditshme. Në studimin tonë, ne zbuluam se edhe nivelet historike të infeksionit nga dekada më parë parashikojnë atë që besojnë qytetarët, se për kë votojnë dhe si qeverisen sot.

Pandemitë mund të kenë pasoja afatgjata dhe të thella për politikën.

Gjithsesi, ndërsa instinktet tona për të shmangur infeksionin janë të ndërtuara prej kohësh- sistemi imunitar i sjelljes është dokumentuar tek specie të ndryshme si minjtë, bretkosat dhe shimpanzetë – njerëzit janë të pajisur me kapacitete të mëdha mendore për të kapërcyer paragjykimet dhe për t’u përshtatur me fleksibilitet ndaj ndryshimeve.

Nëse është imagjinata jonë shumë e evoluar ajo që e lehtëson sistemin imunitar të sjelljes, atëherë është imagjinata jonë e pasur dhe emfatike që mund të na shpëtojë nga efektet anësore toksike.

Kontakti i sigurt me ata që jemi udhëzuar të shmangim – madje edhe kontaktet imagjinare, intelektuale apo virtuale, përmes filmit, literaturës, lajmeve apo miqve – është një antidot i fuqishëm ndaj ksenofobisë që mund të shfaqet kur kemi frikë nga infeksionet.

Këto forma të prekjes jo fizike, mund të na kujtojnë gjithçka kemi të përbashkët dhe gjithçka që mund të humbim nëse i shmangim kontaktet dhe kujdesin. Ndoshta zgjidhja qëndron në pasjen e qëndrimeve anti-autoritare që mbrojnë hapjen, përfshirjen dhe arsyetimin shkencor në vend të mendimit mitik, ideologjik apo konspirativ.

Kapërcimi i pandemisë COVID-19 dhe përçarjet ngjitëse brenda politikës sonë mund të jenë detyra të ndërthurura që kemi përpara. Shëndeti i shoqërisë -“organi politik” kolektiv – kërkon shëndetin dhe elasticitetin e trupave dhe mendjeve tona. Imuniteti është në thelb politik.

https://theconversation.com/covid-19-could-nudge-minds-and-societies-towards-authoritarianism-168540

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

LEXO TE PLOTE